รัฐและเอกชนจับมือผลักดัน AI สำหรับ SME สร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่

AI สำหรับ SME ไม่ใช่เทคโนโลยีหรู แต่คือเครื่องมือเอาตัวรอด

AI สำหรับ SME คือการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาช่วยจัดการงานซ้ำ ๆ วิเคราะห์ข้อมูลลูกค้า เพิ่มผลิตภาพ และลดต้นทุนในธุรกิจขนาดเล็กและกลาง โดยเน้นการใช้งานจริงผ่านระบบอัตโนมัติ AI เครื่องมือดิจิทัล และแพลตฟอร์มที่ออกแบบให้ตอบโจทย์กระบวนการทำงานตั้งแต่หน้าร้านจนถึงหลังบ้าน เพื่อให้ผู้ประกอบการขยับจากการใช้ดิจิทัลแค่สื่อสารและขายของ ไปสู่การยกระดับธุรกิจ AI อย่างเป็นระบบ

วันนี้ภาพใหญ่ที่เห็นชัดคือ รัฐและเอกชนกำลังมอง AI สำหรับ SME เป็นยุทธศาสตร์ ไม่ใช่โครงการแฟชั่นชั่วคราว ผลสำรวจระดับความพร้อมดิจิทัลของ SME เฉลี่ยเพียง 2.45 จาก 4 คะแนน แม้จะเพิ่มขึ้น 3.81% แต่ยังถูกจัดอยู่ในกลุ่ม Digital Follower ที่ใช้ดิจิทัลแค่ระดับพื้นฐาน นี่คือสัญญาณว่าถ้าไม่เร่งวางระบบ AI และระบบอัตโนมัติให้ SME ใช้ได้จริง ช่องว่างการแข่งขันกับธุรกิจขนาดใหญ่และผู้เล่นต่างชาติจะยิ่งกว้างขึ้น ฝั่งผู้กำหนดนโยบายจึงเริ่มขยับจากเวทีพูดคุยไปสู่การลงมือออกแบบโครงการ AI ภาครัฐที่เชื่อมโยงกับเงินทุน โครงสร้างพื้นฐาน และการพัฒนาคนอย่างเป็นรูปธรรม

โครงการ AI ภาครัฐของ DGA เปลี่ยน AI จากคำฮิตเป็นระบบงานจริง

จุดแข็งของการยกระดับธุรกิจ AI ในรอบนี้ คือการที่หน่วยงานดิจิทัลของรัฐไม่หยุดอยู่กับการทำคู่มือ แต่ลงไปแตะ workflow จริงในองค์กร โครงการ AI Automation in Action พลิกโฉมการทำงานด้วยพลัง AI ถูกออกแบบให้บุคลากรจากแต่ละฝ่ายร่วมกันวิเคราะห์กระบวนการ ระบุปัญหาและข้อจำกัดของงาน แล้วออกแบบแนวทางนำ AI เข้ามาช่วยสนับสนุนหรือปรับปรุง พร้อมพัฒนาเป็นต้นแบบที่สาธิตและต่อยอดสู่การใช้งานจริงได้ นี่ไม่ใช่การสาธิต AI บนเวที แต่เป็นการเปลี่ยนวิธีทำงานหลังบ้านทีละขั้น

มุมมองที่น่าสนใจคือโครงการลักษณะนี้ไม่ได้มีผลเฉพาะหน่วยงานรัฐ หากแนวคิดการวิเคราะห์ pain point แล้วออกแบบระบบอัตโนมัติ AI สามารถถูกนำไปใช้ใน SME ได้ตรง ๆ ผู้ประกอบการไม่ได้ต้องเริ่มจากการซื้อเครื่องมือแพง ๆ แต่จากการตั้งคำถามว่ากระบวนการไหนกินแรง กินเวลา หรือเสี่ยงผิดพลาด แล้วใช้ AI เข้ามาเสริม ส่วนตัวมองว่า ถ้า DGA เปิดบทเรียนและต้นแบบให้ภาคเอกชนเข้าถึงมากขึ้น โครงการ AI ภาครัฐจะกลายเป็นคลังตัวอย่างที่ SME สามารถปรับใช้ได้ทันที ลดระยะเวลาลองผิดลองถูก และช่วยให้การลงทุนด้านดิจิทัลคุ้มค่า

ETDA วางฐาน Digital Trust และ AI Governance เพื่อให้ SME โตแบบไม่เสี่ยง

ขณะที่บางคนกังวลว่า การเร่งใช้ AI อาจเพิ่มความเสี่ยงด้านข้อมูลและกฎหมาย หน่วยงานกำกับดิจิทัลกลับเลือกเดินเกมเชิงรุก วาง Digital Trust เป็นรากฐานของเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัล พร้อมบทบาท Co-Creation Regulator และ Facilitator ที่ทำงานร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน มาตรฐาน และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างเหมาะสม ตัวเลขสำคัญคือ มีบริการ Digital ID ได้รับใบอนุญาต 28 ราย และ e-Service ภาครัฐเชื่อม Digital ID แล้ว 1,797 บริการ โดยมีบัญชีผู้ใช้งานสะสม 162.63 ล้านบัญชี นี่คือฐานความเชื่อมั่นที่ทำให้การเซ็นสัญญาและยืนยันตัวตนออนไลน์ของ SME มีน้ำหนักมากขึ้น

ถัดจากโครงสร้างพื้นฐาน ETDA ประกาศเดินหน้า 4 ภารกิจหลักในปี 2570 ได้แก่ Digital ID ธรรมาภิบาล AI การสนับสนุนการเติบโตของ SME และการกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัล การจัดตั้ง AI Governance Practice Center และ AI Governance Sandbox เพื่อเชื่อมหน่วยงาน ผู้พัฒนา และผู้เชี่ยวชาญ สะท้อนว่าการยกระดับธุรกิจ AI จะไม่ใช่แค่ให้เครื่องมือ แต่จะถูกล้อมกรอบด้วยมาตรฐานความเสี่ยง ความเป็นส่วนตัว และความโปร่งใส สำหรับ SME นี่คือข่าวดี เพราะหมายความว่าการใช้ AI เพื่อวิเคราะห์ลูกค้า จัดการข้อมูล หรือสร้างระบบอัตโนมัติ จะมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน ลดโอกาสทำผิดโดยไม่รู้ตัว และช่วยให้เข้าถึงพันธมิตรเทคโนโลยีและเงินทุนผ่านโมเดล SMEs Growth ที่ลงพื้นที่ 4 ภูมิภาค 16 จังหวัด ร่วมกับโครงการของหน่วยงานอื่นเช่น D-Transform D-Voucher และสินเชื่อจากธนาคารเฉพาะกิจ

ภาคอุตสาหกรรมขยับ AI Camp และกลไกเชื่อมรัฐเพื่อดัน SME ใช้งานจริง

ฝั่งภาคอุตสาหกรรมไม่ได้รอรัฐจัดอบรมอย่างเดียว แต่ตั้งเป้าใช้กลไกร่วมรัฐเอกชนเพื่อแก้ปัญหาธุรกิจในเชิงระบบ ทั้งการรื้อฟื้นคณะกรรมการร่วมระหว่างรัฐกับเอกชนเพื่อหารือเรื่องโครงสร้างพื้นฐาน พลังงาน และกฎหมาย รวมถึงภารกิจ Zero Corruption ที่ผลักดันความโปร่งใสในระบบเศรษฐกิจผ่านการทำงานกับคณะกรรมการประสานงานต่อต้านการทุจริต สิ่งเหล่านี้มีผลต่อการลงทุนด้านดิจิทัลของ SME โดยตรง เพราะถ้ากฎกติกาโปร่งใสและต้นทุนพลังงานมีเสถียรภาพ การตัดสินใจลงทุนในระบบอัตโนมัติ AI จะง่ายขึ้น

ในมิติการส่งเสริม SME มีการหารือร่วมกับสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม เพื่อพัฒนา SME อย่างต่อเนื่อง โดยล่าสุดได้รับงบสนับสนุนในการผลักดันการนำ AI มาใช้เพิ่มขีดความสามารถของ SME ผ่านโครงการ AI Camp นี่คือสัญญาณชัดเจนว่า AI สำหรับ SME กำลังถูกผลักให้เป็นวาระเชิงนโยบาย ไม่ใช่แค่กิจกรรมทดลอง ผู้เขียนมองว่า ถ้า AI Camp สามารถผูกกับโมเดล SMEs Growth ที่มีการจับคู่ทดลองใช้เทคโนโลยี 108 คู่ กับผู้ให้บริการเทคโนโลยี 138 รายในธุรกิจร้านกาแฟ ร้านอาหาร โรงแรม และการผลิต พร้อมข้อมูล SMEs Profile ที่ชี้ให้เห็นสถานะและปัญหาธุรกิจอย่างเป็นระบบ ผลลัพธ์จะไม่ใช่แค่ SME พร้อมใช้ AI แต่เป็น SME ที่ใช้แล้วโตจริงในเชิงรายได้และผลิตภาพ

ข้อสรุปเชิงยุทธศาสตร์ SME ต้องเลิกคิดว่า AI เป็นของคนอื่น

เมื่อมองภาพรวม จะเห็นการประสานงานของหลายหน่วยงาน ตั้งแต่ผู้ดูแลดิจิทัล ผู้ผลักดันอุตสาหกรรม ไปจนถึงผู้ให้เงินทุนและเทคโนโลยี ที่ร่วมกันออกแบบยุทธศาสตร์ AI สำหรับ SME ให้ครอบคลุมทั้งโครงสร้างพื้นฐาน Digital ID ธรรมาภิบาล AI และการลงมือทดลองใช้ระบบอัตโนมัติในธุรกิจจริง จุดหักเหสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่ตัวเทคโนโลยี แต่อยู่ที่ทัศนคติของผู้ประกอบการ ถ้า SME ยังมองว่า AI เป็นเรื่องไกลตัว โครงการดี ๆ เหล่านี้จะกลายเป็นเพียงข่าวประชาสัมพันธ์

ทิศทางที่ควรเกิดขึ้นคือ SME กล้าตั้งโจทย์ชัด ๆ ว่าอยากลดงานซ้ำตรงไหน ลดต้นทุนอะไร หรือเพิ่มรายได้จากข้อมูลลูกค้าอย่างไร แล้วเดินเข้าไปใช้เครื่องมือที่รัฐและเอกชนจัดเตรียมไว้ ไม่ว่าจะเป็นโครงการ AI ภาครัฐอย่าง AI Automation in Action หรือค่ายเรียนรู้ AI Camp และโมเดล SMEs Growth ที่ช่วยจับคู่กับผู้เชี่ยวชาญและผู้ให้บริการเทคโนโลยี ในโลกที่การแข่งขันไม่รอใคร การยกระดับธุรกิจ AI จึงไม่ใช่ทางเลือกหรู แต่เป็นทางรอดที่ต้องคว้าให้ทัน