เริ่มจากเป้าหมาย: ดูแลตัวเองให้ได้ 3 วัน
กระเป๋าฉุกเฉินคือกระเป๋าที่รวบรวมของจำเป็นสำหรับดูแลตัวเองและครอบครัวในช่วงเกิดภัยหรือเหตุฉุกเฉิน โดยเตรียมให้หยิบติดตัวได้ทันทีและมีของใช้พอสำหรับ 72 ชั่วโมงแรก ระหว่างรอความช่วยเหลือหรือเมื่อระบบไฟฟ้า การเดินทาง และการสื่อสารได้รับผลกระทบ ปภ. แนะนำให้จัดของไว้ 6 หมวด ได้แก่ ยาและอุปกรณ์ดูแลสุขภาพ อาหารและน้ำดื่ม อุปกรณ์สื่อสาร เอกสารสำคัญและเงินสด ของใช้สุขอนามัย และเสื้อผ้า แนวทางนี้เหมาะกับทุกบ้าน ไม่ว่าจะเตรียมรับมือน้ำท่วม ไฟไหม้ หรือเหตุฉุกเฉินอื่น ๆ โดยข้อควรคิดตั้งแต่ต้นคือของที่ครบรายการอาจหนักเกินกว่าจะเคลื่อนย้ายได้สะดวก จึงต้องเลือกให้เหมาะกับคนที่จะถือหรือสะพาย
เหตุที่ใช้กรอบเวลา 72 ชั่วโมง เพราะสามวันแรกอาจเป็นช่วงที่ต้องพึ่งพาตนเองก่อนความช่วยเหลือจะเข้าถึงพื้นที่ ซึ่งขึ้นอยู่กับความรุนแรงและข้อจำกัดในการปฏิบัติงาน เป้าหมายจึงไม่ใช่การยัดทุกอย่างลงกระเป๋า แต่คือมีของจำเป็น 72 ชั่วโมงที่ใช้ได้จริงและอยู่ในตำแหน่งที่ทุกคนในบ้านรู้จัก
จัดกระเป๋าตามลำดับนี้ แล้วค่อยปรับให้เข้ากับบ้าน
เริ่มจากยาและน้ำหนักของเสบียงก่อน เพราะของสองกลุ่มนี้เกี่ยวกับสุขภาพและกินพื้นที่มาก หากมีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ป่วย อย่าจัดรายการแบบเดียวกันทุกคน ให้คิดถึงอาหาร ยา และของใช้เฉพาะบุคคลด้วย
- รวบรวมชุดปฐมพยาบาล ยาสามัญประจำบ้าน ยาประจำตัว และสำเนาประวัติการรักษาที่จำเป็น ตรวจจำนวนยา วันหมดอายุ และวิธีเก็บรักษา โดยเฉพาะยาที่สมาชิกในบ้านต้องใช้เป็นประจำ
- เตรียมน้ำดื่ม 3 ลิตรต่อคนต่อวัน หรือ 9 ลิตรต่อคนสำหรับ 72 ชั่วโมง พร้อมอาหารพร้อมรับประทานที่เก็บได้นานและขนมให้พลังงาน เลือกอาหารสำรองฉุกเฉินให้เหมาะกับสมาชิกแต่ละคน และคำนึงถึงน้ำหนักที่ต้องพก
- ใส่โทรศัพท์มือถือ สายชาร์จ พาวเวอร์แบงก์ ไฟฉาย ถ่านสำรอง และวิทยุแบบใช้ถ่าน เพิ่มนกหวีด สมุด ปากกา กรรไกร เชือก หรือเทปเท่าที่จำเป็นและใช้เป็น
- เก็บสำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน ข้อมูลสิทธิรักษาพยาบาล ใบขับขี่ และเอกสารจำเป็นอื่นไว้ในซองกันน้ำ พร้อมกุญแจสำรองและเงินสดสำหรับกรณีชำระเงินออนไลน์ไม่ได้
- เพิ่มทิชชู แปรงสีฟัน ยาสีฟัน สบู่ ถุงขยะ และของใช้เฉพาะบุคคล เช่น ผ้าอนามัยหรือผ้าอ้อม ตามความต้องการของคนในบ้าน
- จัดเสื้อผ้าสำรอง เสื้อกันฝน หมวก และผ้าห่มหรือถุงนอนให้เหมาะกับสภาพอากาศ เลือกชิ้นที่เบาและสะพายไหว
น้ำดื่ม 3 ลิตรต่อคนต่อวันหมายถึงน้ำ 9 ลิตรต่อคนเมื่อเตรียมครบสามวัน จึงควรวางแผนแบ่งน้ำและอาหารให้เหมาะกับกำลังของผู้ที่ต้องเคลื่อนย้าย แทนการใส่ของจนกระเป๋าหนักเกินไป หากจำเป็น อาจแบ่งสิ่งของระหว่างสมาชิกในบ้านโดยให้แต่ละคนรู้ว่าตนรับผิดชอบอะไร
วางไว้ให้หยิบทัน และตรวจให้พร้อมใช้
เลือกกระเป๋าที่น้ำหนักเบา กันน้ำได้ และเคลื่อนย้ายสะดวก แล้ววางในจุดที่สมาชิกทุกคนเข้าถึงได้โดยไม่ต้องค้นหาเมื่อต้องอพยพ ลองให้คนในบ้านดูตำแหน่งและรู้ว่าควรหยิบอะไรติดตัว การเตรียมรับมือภัยพิบัติยังควรทำควบคู่กับการกำหนดช่องทางติดต่อ จุดนัดพบ และเส้นทางอพยพของครอบครัว
ตรวจอาหาร น้ำดื่ม ยา และเวชภัณฑ์เป็นระยะเพื่อดูวันหมดอายุ รวมถึงทดสอบไฟฉาย วิทยุ และพาวเวอร์แบงก์ว่าใช้งานได้จริง เมื่อความต้องการของคนในบ้านเปลี่ยน เช่น มีผู้ป่วยเพิ่มหรือมีเด็กเล็ก ให้ปรับรายการและจำนวนของตามนั้น กระเป๋าที่จัดเสร็จแล้วแต่แบตเตอรี่หมด ยาหมดอายุ หรือวางไว้ในที่หยิบไม่ถึง ก็อาจช่วยไม่ได้ในเวลาจำเป็น
การเตรียมไว้ล่วงหน้าช่วยให้ครอบครัวมีของสำหรับดำรงชีพเบื้องต้นใน 72 ชั่วโมงแรกก่อนความช่วยเหลือมาถึง คุ้มค่ากับเวลาเตรียม โดยเน้นของที่สมาชิกใช้ได้จริง น้ำหนักที่ยกไหว และการตรวจสภาพสม่ำเสมอ
