อินโดนีเซียเร่งดึงฐานผลิต Toyota เขย่าอำนาจฮับ EV เดิม

สงครามสิทธิประโยชน์ EV: เมื่อโรงงาน EV อาเซียนกลายเป็นสมรภูมิใหม่

สงครามสิทธิประโยชน์ EV ในอาเซียนคือการแข่งขันเชิงนโยบายและการลงทุนระหว่างรัฐ เพื่อล่อใจผู้ผลิตรถไฟฟ้าให้ตั้งโรงงาน EV อาเซียนในประเทศของตน ผ่านการให้สิทธิประโยชน์ทางภาษี เงื่อนไขท้องถิ่น การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการหนุนห่วงโซ่อุปทานแบบครบวงจร เพื่อช่วงชิงบทบาทฐานผลิตและศูนย์กลางส่งออกยานยนต์ไฟฟ้าในระยะยาว

ในขณะที่หลายฝ่ายยังถกเถียงว่าใครจะเป็นผู้นำ การเคลื่อนไหวล่าสุดของอินโดนีเซียในด้านสิทธิประโยชน์ EV อินโดนีเซียแสดงให้เห็นว่าประเทศนี้ไม่ต้องการเป็นแค่ตลาดรถยนต์ แต่ต้องการ “ยกเครื่องฐานอุตสาหกรรม” ทั้งระบบ โดยมุ่งดึงการผลิต เทคโนโลยี และห่วงโซ่อุปทานเข้ามาภายในประเทศมากขึ้น นั่นหมายถึงการแข่งขันผลิตรถไฟฟ้าไม่ใช่แค่เรื่องจำนวนรถที่ผลิต แต่คือเกมระยะยาวของการสร้างมูลค่าเพิ่มและอำนาจต่อรองในอุตสาหกรรมยานยนต์ยุคใหม่

อินโดนีเซียเร่งขึ้นเกม: สิทธิประโยชน์ EV อินโดนีเซียกับเป้าหมายดึงเครือข่าย Toyota

การเคลื่อนไหวของอินโดนีเซียรอบล่าสุดชัดเจนว่าเป็น “เกมใหญ่” เพื่อแย่งชิงบทบาทผู้นำในโรงงาน EV อาเซียน ผ่านข้อเสนอสิทธิประโยชน์ EV อินโดนีเซียที่เน้นสองแกนหลัก คือดึงฐานการผลิตและดึงห่วงโซ่อุปทานทั้งแพ็กเกจ โดยรัฐมนตรีกระทรวงการคลัง Purbaya Yudhi Sadewa กล่าวอย่างตรงไปตรงมาว่า อินโดนีเซียต้องการให้ฐานการผลิตหลักของ Toyota ในภูมิภาคที่ปัจจุบันอยู่ในอีกประเทศหนึ่ง ย้ายเข้ามาตั้งในอินโดนีเซีย พร้อมยืนยันว่ารัฐบาลพร้อมให้มาตรการส่งเสริมการลงทุนตามที่บริษัทต้องการ

อินโดนีเซียไม่ได้พอใจกับการเป็นเพียงฐานประกอบรถยนต์ แต่ต้องการดึงอุตสาหกรรมเหล็ก โลหะ อิเล็กทรอนิกส์ เคมีภัณฑ์ ผู้ผลิตชิ้นส่วนรถยนต์ ผู้ผลิตแบตเตอรี่และระบบขับเคลื่อนไฟฟ้า รวมถึงอุตสาหกรรมรีไซเคิลแบตเตอรี่มาอยู่ในประเทศ แนวทางนี้มุ่งลดการพึ่งพาการนำเข้า และเพิ่มสัดส่วน Local Content ให้สูงขึ้น ซึ่งหากทำสำเร็จ อินโดนีเซียจะถือไพ่สำคัญในห่วงโซ่อุปทาน EV ทั่วอาเซียน โดยเฉพาะเมื่อ Toyota และเครือข่ายในอินโดนีเซียมีการลงทุนสะสมประมาณ 100 ล้านล้านรูเปียห์ และแรงงานที่เกี่ยวข้องทั้งระบบมากกว่า 360,000 คน พร้อมยอดผลิตสะสมของรถยนต์ Toyota ราว 10 ล้านคัน

โรงงาน BYD ระยอง: กลยุทธ์ตั้งหลักใหม่ของฮับ EV

ท่ามกลางแรงกดดันจากการรุกหนักของเพื่อนบ้าน การได้โรงงาน EV รายใหญ่จาก BYD มาตั้งฐานผลิตในนิคมอุตสาหกรรม WHA 36 อำเภอนิคมพัฒนา จังหวัดระยอง คือหมากสำคัญของฝ่ายที่ต้องการรักษาภาพลักษณ์การเป็นศูนย์กลางยานยนต์เดิมในภูมิภาค การเข้ามาของ BYD ไม่ได้มีความหมายแค่โรงงานประกอบรถ แต่คือ “การแสดงเจตนารมณ์” ว่ายังพร้อมสู้เพื่อเป็นฮับรถไฟฟ้าในระดับภูมิภาค

ตลาด EV ภายในประเทศเองก็กำลังขยายตัว คาดว่าตลาดยานยนต์รวมปีนี้อยู่ราว 600,000 คัน โดยเป็นรถยนต์ไฟฟ้าประมาณ 100,000 คัน ตัวเลขนี้สะท้อนว่าแม้โครงสร้างพื้นฐานและกำลังซื้อยังมีข้อจำกัด แต่ความต้องการตลาดมีมากพอจะรองรับฐานผลิตยานยนต์ไฟฟ้า การผลักดันนโยบาย EV 3.0 และ 3.5 ที่ผ่านมา ถูกมองว่าเป็นฐานเริ่มต้นที่ดี และหากต่อยอดไปสู่ EV 4.0 ถึง 4.5 จะช่วยสร้างความมั่นใจให้ผู้ลงทุนและผู้บริโภค พร้อมย้ำภาพลักษณ์ของการเป็นหนึ่งในผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ของโลก

Chery สะดุดเปิดโรงงานระยอง: สัญญาณเตือนด้านความเชื่อมั่น

ในขณะที่ผู้เล่นรายใหญ่ใช้โรงงาน EV อาเซียนเป็นฐานเดินเกมระยะยาว เหตุการณ์ Chery Automobile เลื่อนพิธีเปิดโรงงานประกอบรถในอำเภอนิคมพัฒนา จังหวัดระยองแบบสายฟ้าแลบ ก่อนวันงานไม่ถึง 24 ชั่วโมง กลายเป็นตัวอย่างชัดเจนของความเปราะบางด้านความเชื่อมั่นในสมรภูมิ EV ปัจจุบัน แม้บริษัทจะยืนยันว่าการก่อสร้างและการผลิตยังเดินหน้าตามแผน แต่การสื่อสารในจังหวะอ่อนไหวก่อนงานมอเตอร์โชว์เพียงเดือนเดียวย่อมกระทบต่อภาพลักษณ์

โรงงานของ Chery ซึ่งร่วมลงทุนกับพันธมิตรในประเทศ มูลค่ากว่า 5,000 ล้านบาท บนพื้นที่ 104 ไร่ และตั้งเป้ากำลังการผลิตสูงสุด 80,000 คันต่อปีภายในปี 2571 ถูกวางให้เป็นฟันเฟืองสำคัญในการรุกตลาด การสะดุดในขั้นตอนพิธีเปิดจึงไม่ได้สะท้อนถึงปัญหาด้านโครงสร้างเพียงอย่างเดียว แต่ชี้ให้เห็นว่าผู้เล่นใหม่ยังต้องพิสูจน์ความพร้อมของห่วงโซ่บริการ ศูนย์บริการ และการดูแลหลังการขายให้ทันกับความคาดหวังของผู้บริโภค หากต้องการยืนระยะในสนามที่กำลังเดือดของการแข่งขันผลิตรถไฟฟ้า

บทสรุป: ใครจะชนะเกม EV อาเซียนขึ้นกับ “ห่วงโซ่อุปทาน” ไม่ใช่แค่โรงงาน

ภาพรวมของสงคราม EV ในอาเซียนวันนี้ชี้ชัดว่า การแย่งชิงโรงงาน EV อาเซียนไม่ใช่เกมของภาษีหรือแรงงานราคาถูกอีกต่อไป แต่คือการแข่งขันสร้างระบบนิเวศการผลิตที่ครบวงจร อินโดนีเซียเลือกทางเดินที่ชัดเจนด้วยการผลักดัน Local Content และดึงทั้งเครือข่ายซัพพลายเออร์เข้าไปปักฐาน ส่วนอีกฝ่ายตอบโต้ด้วยการล็อกผู้เล่นสำคัญอย่าง BYD และเปิดทางนโยบาย EV 4.0–4.5 เพื่อรักษาความได้เปรียบด้านอุตสาหกรรมเดิม

บทเรียนจากกรณี Chery ที่เลื่อนพิธีเปิดโรงงาน เตือนให้เห็นว่า ความเชื่อมั่นของผู้ผลิตและผู้บริโภคสำคัญพอๆ กับตัวเลขการลงทุน สุดท้ายแล้ว ประเทศที่สามารถผสาน “สิทธิประโยชน์จูงใจ” เข้ากับ “ห่วงโซ่อุปทานลึกและยืดหยุ่น” จะเป็นผู้กำหนดทิศทางการแข่งขันผลิตรถไฟฟ้าในภูมิภาคนี้ หากฝ่ายใดมองโรงงานแค่เป็นสัญลักษณ์ แต่ละเลยระบบสนับสนุนทั้งหมด ก็มีโอกาสเสียตำแหน่งฮับ EV ให้คู่แข่งที่วางเกมยาวมากกว่า