เกม VR ไม่เข้ากัน แพลตฟอร์มแตกยับ ผู้เล่นเจอทั้งเกมรันไม่ได้และของขาด

เมื่อเกม VR ไม่เข้ากัน กลายเป็นกำแพงใหม่ของวงการ

ปัญหา VR Platform คือภาวะที่ระบบ ฮาร์ดแวร์ และร้านค้าออนไลน์ของเกม VR แยกตัวออกจากกันจนเกิดเกม VR ไม่เข้ากันระหว่างอุปกรณ์ ทำให้เกม VR ไม่ทำงานบนบางแพลตฟอร์มแม้จะขายบนหน้าร้านเดียวกัน ผู้เล่นต้องคอยเช็กความเข้ากันได้ตลอดเวลาว่าซื้อไปแล้วจะเล่นกับชุดแว่นของตัวเองได้หรือไม่ ส่งผลให้การเติบโตของตลาด VR ชะงัก ทั้งผู้เล่นและนักพัฒนาต้องรับความเสี่ยงสูงขึ้นในการลงทุนกับอุปกรณ์และโปรเจกต์เกมใหม่ หัวใจของบทความนี้คือ โลก VR กำลังแตกเป็นเกาะๆ อย่างชัดเจน ตั้งแต่ฝั่งพีซีไปจนถึงคอนโซล และแต่ละเกาะเริ่มปิดประตูใส่กันเอง การแบ่งแพลตฟอร์มไม่ใช่แค่เรื่องฟีเจอร์พิเศษ แต่กำลังกลายเป็นกำแพงแข็งที่ทำให้เกม VR ไม่ทำงานบนระบบอื่นโดยตรง ผู้เล่นสายฮาร์ดคอร์ลงทุนคอมแรงก็ยังอาจถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ส่วนผู้เล่นบนคอนโซลก็เจอความขาดแคลน VR และบริการออนไลน์ปิดตัวโดยไม่ทันตั้งตัว

Steam Frame กับเกม VR ที่รันบนพีซีไม่ได้ ความสับสนที่ไม่ควรถูกมองข้าม

ฝั่งพีซีที่เคยถูกมองว่าเป็นศูนย์กลางเกมดิจิทัลกำลังเปลี่ยนกติกาอย่างเงียบๆ แพลตฟอร์ม Steam Frame ปล่อยเกม VR ลงร้าน แต่สองเกมที่ขึ้นขายพร้อมฮาร์ดแวร์เมื่อวันที่ 14 กันยายนกลับไม่สามารถรันบนพีซีเกมมิงได้เลย และ Valve ระบุชัดว่าทำแบบนั้นได้ นี่คือการส่งสัญญาณว่าร้านเดียวกันไม่ได้หมายความว่าระบบเดียวกันอีกต่อไป ที่น่ากังวลคือหน้าเกมทั้งสองปรากฏเหมือนเกม VR ปกติบน Steam แต่ไม่มีแม้แต่เวอร์ชัน Windows Mac หรือ Linux และจะรันได้เฉพาะแบบสแตนด์อโลนบน Steam Frame เท่านั้น ผู้ใช้ที่มี Valve Index หรือเชื่อมต่อ Quest กับพีซีจะเห็นเกมในร้านเหมือนคนอื่น แต่เปิดแล้วไม่สามารถเล่นบนชุดแว่นที่เชื่อมกับคอมได้จริง นี่คือรูปแบบใหม่ของเกม VR ไม่ทำงานที่เกิดจากการออกแบบแพลตฟอร์ม ไม่ใช่แค่บั๊กหรือสเปกเครื่องไม่ถึง และมันผลักภาระให้ผู้บริโภคต้องอ่านรายละเอียดให้ถี่ทุกครั้งก่อนกดซื้อ

Valve ยอมรับตรงๆ ผ่านแนวทางและเอกสารสำหรับนักพัฒนาว่า เกมบนแพลตฟอร์มตนไม่จำเป็นต้องมีเป้าหมายบนพีซี โดยระบุว่า "Partners who ship on Steam have the freedom to target any platforms they think make sense for their game and audience There is no requirement that a game must have a PC target" นโยบายนี้เปิดประตูให้เกม Android Arm64 ที่เคยลงบนฮาร์ดแวร์อย่าง Meta Quest ถูกพอร์ตมา Steam Frame ได้เร็วและใช้ Lepton เป็นเลเยอร์รันบน Linux ของ SteamOS สำหรับนักพัฒนา การนำเวอร์ชันที่ปรับแต่งสำหรับมือถือมาใช้ซ้ำคือทางลัดลดต้นทุน แต่สำหรับผู้เล่น มันคือดาบสองคม เมื่อเกมถูกทำให้เหมาะกับฮาร์ดแวร์กลุ่มเดียว เกม VR ไม่เข้ากันกับอุปกรณ์อื่นก็จะถูกมองเป็นเรื่องปกติใหม่ แม้แต่ข้อความในหน้าร้านของบางเกมยังพาดหัวว่าเป็นเอกสิทธิ์เฉพาะ Steam Frame และอีกเกมเขียนชัดว่า SteamVR บนพีซียังไม่รองรับในตอนนี้เท่านั้น

เมื่อเกมและอุปกรณ์หายไปจากแพลตฟอร์มเดียวกัน ผู้เล่นถูกทิ้งกลางทาง

ปัญหา VR Platform ไม่ได้เกิดเฉพาะฝั่งพีซี คอนโซลเองกำลังเผชิญความขาดแคลน VR และการปิดบริการพร้อมกันชุดใหญ่ แว่น PS VR2 ถูกระบุว่าไม่พร้อมจำหน่ายบนร้านหลักของเจ้าของแพลตฟอร์มในหน้าแสดงสินค้า โดยถูกขึ้นสถานะว่าไม่สามารถสั่งซื้อได้ ขณะเดียวกันหนึ่งในเกมยิงออนไลน์รายใหญ่ของแพลตฟอร์มก็หยุดทำงานไปเมื่อวันที่ 17 กันยายนเมื่อผู้ให้บริการปิดฟีเจอร์ออนไลน์ทั้งหมด ความย้อนแย้งคือ อุปกรณ์ยังมีรายละเอียดสินค้าเหมือนเดิมบนหน้าเว็บ แต่ไม่มีคำอธิบายว่าทำไมถึงขาดสต็อกหรือจะกลับมาเมื่อไร ผู้เล่นที่อยากเข้าสู่โลก VR บนคอนโซลต้องรอหรือเสี่ยงซื้อจากตลาดมือสอง ส่วนคนที่มีแว่นอยู่แล้วกลับเจอเกมออนไลน์ที่เคยซื้อกลายเป็นโปรแกรมที่เปิดขึ้นมาแล้วเล่นไม่ได้เลย เพราะตัวเกมต้องพึ่งการเชื่อมต่อออนไลน์ตลอดเวลาและไม่มีโหมดออฟไลน์รองรับ นี่คืออีกตัวอย่างของเกม VR ไม่ทำงานที่ไม่เกี่ยวกับฮาร์ดแวร์หรือสเปก แต่เกิดจากการตัดสินใจเชิงบริการของเจ้าของแพลตฟอร์มเอง

สถานการณ์ยิ่งตอกย้ำความไม่แน่นอนด้วยการเลื่อนวันวางจำหน่ายของเกมใหม่บนแพลตฟอร์มเดียวกัน เกมเอาตัวรอดอย่าง Into the Radius 2 ที่เดิมมีกำหนดออกปลายเดือนกันยายน ถูกขยับไปเป็นวันที่ 8 ตุลาคม โดยผู้พัฒนาอธิบายว่าพบประเด็นที่ต้องแก้ในช่วงตรวจสอบขั้นสุดท้าย และต้องการให้เวอร์ชัน PS VR2 ออกมาในสภาพพร้อมที่สุดก่อนให้ผู้เล่นเข้าไปสัมผัส ผลลัพธ์คือเจ้าของ PS VR2 จบสัปดาห์ด้วยเกมยิงออนไลน์รายใหญ่หายไปหนึ่งเกม และต้องรอเกมใหม่เพิ่มอีกสองสัปดาห์ ในขณะที่คนที่หวังจะเข้ามาเล่นด้วยกันยังไม่มีแม้แต่แว่นให้ซื้อจากร้านเจ้าของแพลตฟอร์ม ภาพรวมนี้สะท้อนว่าแพลตฟอร์มไม่ได้แค่แข่งขันกันด้วยคอนเทนต์ แต่มีโอกาสทำให้ผู้ใช้อยู่ในสภาพเหมือนถูกทิ้งกลางทะเลเกม VR ที่ทั้งเกมและอุปกรณ์สามารถหายไปจากมือเราได้ทุกเวลา

นักพัฒนาถูกบังคับให้เลือกข้าง เมื่อตลาด VR แยกเป็นเกาะ Meta Quest Steam Frame และคอนโซล

เบื้องหลังความยุ่งเหยิงของเกม VR ไม่เข้ากันคือแรงกดดันทางเศรษฐกิจที่ผลักให้นักพัฒนาต้องเลือกข้างแทนที่จะทำเกมข้ามแพลตฟอร์ม เสียงจากคนทำเกม VR รายหนึ่งระบุว่า ยอดขายเกม VR ที่ตัวเองมีส่วนร่วมมากกว่า 90 เปอร์เซ็นต์มาจาก Meta Quest และน้อยกว่า 10 เปอร์เซ็นต์มาจาก Steam เมื่อรายได้หลักไหลไปสู่แพลตฟอร์มมือถือแบบสแตนด์อโลน นักพัฒนาย่อมมีแรงจูงใจที่จะปรับเกมให้เหมาะกับฮาร์ดแวร์ประเภทนั้น แล้วพอร์ตไป Steam Frame ซึ่งใช้ชิป Snapdragon 8 Gen 3 สายสมาร์ทโฟนเทคโนโลยี Arm64 เช่นกัน ในทางปฏิบัติ นี่หมายความว่าเวอร์ชันที่ได้รับการดูแลดีที่สุดอาจเป็นเวอร์ชันมือถือ VR ขณะที่เวอร์ชันพีซีหรือคอนโซลถูกดันไปเป็นตัวเลือกรอง หรือไม่ถูกทำเลย เมื่อผู้ผลิตแพลตฟอร์มเปิดไฟเขียวให้ลงเฉพาะฮาร์ดแวร์ของตนแบบไม่ต้องรองรับพีซีอย่างที่ Valve ระบุ การแตกสลายของตลาด VR จึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลจากการออกแบบเชิงนโยบายร่วมกับแรงจูงใจทางรายได้ ทำให้เกม VR ไม่ทำงานบนระบบอื่นกลายเป็นผลข้างเคียงที่ทุกฝ่ายยอมรับโดยปริยาย

ผลกระทบของแพลตฟอร์มแตกเป็นเสี่ยงจึงกระทบทั้งผู้เล่นและนักพัฒนาพร้อมกัน ผู้เล่นต้องตัดสินใจว่าควรลงทุนกับอ ecosystem ไหน ระหว่างพีซี VR เดิม Meta Quest Steam Frame หรือคอนโซลอย่าง PS VR2 โดยรู้เต็มๆ ว่าบางเกมจะไม่ถูกพอร์ตมา และบางบริการอาจปิดตัวในไม่กี่ปี ส่วนทีมพัฒนาเกมเล็กๆ ที่ทรัพยากรจำกัดแทบไม่มีทางเลือกนอกจากโฟกัสแพลตฟอร์มหลักเพียงหนึ่งหรือสองเจ้า เมื่อเกม VR ไม่เข้ากันระหว่างอุปกรณ์และร้านค้า การพูดถึง "อนาคต VR" ในเชิงโรแมนติกจึงดูห่างไกลจากความจริงมาก โลก VR จะโตได้ต้องหาทางลดกำแพงระหว่างแพลตฟอร์ม ไม่ใช่เพิ่มความเฉพาะตัวจนกลายเป็นเกาะโดดเดี่ยวที่ไม่ต้อนรับผู้เล่นจากฝั่งอื่น

ทางออกที่วงการต้องกล้าคิดใหม่ ก่อนผู้เล่นหมดศรัทธาใน VR

ภาพรวมของปัญหา VR Platform วันนี้ชัดเจนว่าไม่ใช่เรื่องเทคนิคอย่างเดียว แต่คือการออกแบบธุรกิจที่ทำให้ผู้เล่นต้องแบกรับความเสี่ยงสูง เกม VR ไม่ทำงานทั้งเพราะไม่รองรับพีซี เพราะบริการออนไลน์ถูกปิด และเพราะฮาร์ดแวร์มีความขาดแคลน VR จนซื้ออุปกรณ์ใหม่ไม่ได้ ขณะเดียวกันนโยบายแพลตฟอร์มที่เปิดช่องให้ลงเฉพาะฮาร์ดแวร์ของตนโดยไม่ต้องสนใจการเข้ากันได้กับระบบอื่นก็ถูกใช้จริงแล้วในฝั่งพีซี VR ถ้าผู้เล่นต้องคอยลุ้นว่าเกมที่ซื้อวันนี้จะยังเล่นได้อีกกี่ปี และต้องเช็กว่าชุดแว่นของตนจะถูกแพลตฟอร์มใดทิ้งกลางทางหรือไม่ ความเชื่อมั่นใน VR ในระยะยาวย่อมลดลง ทางออกจึงต้องเริ่มจากการยอมรับว่าความเฉพาะตัวของแต่ละ ecosystem มีต้นทุนผู้ใช้สูงเกินไป และหันมาพูดระดับอุตสาหกรรมเรื่องมาตรฐานร่วม การอายุการใช้งานขั้นต่ำของบริการออนไลน์ และการสื่อสารให้ชัดเจนว่าซื้อเกมหนึ่งเกมแล้วจะใช้งานกับอะไรได้บ้าง จนกว่าค่ายใหญ่จะกล้าคิดใหม่และลดกำแพงของตัวเอง ผู้เล่นก็ต้องเรียนรู้จะปกป้องตัวเองด้วยการอ่านเงื่อนไขให้ละเอียดก่อนลงทุนกับอุปกรณ์หรือเกมใดในโลก VR ที่ยังผันผวนสูงนี้