ความยืดหยุ่นคือการป้องกันก่อนวิกฤต
ความยืดหยุ่นทางธุรกิจคือความสามารถในการคาดการณ์ความเสี่ยง ป้องกันหรือลดความเสียหาย และรักษาการดำเนินงานให้เดินหน้าต่อได้เมื่อเกิดวิกฤต ไม่ใช่เพียงการฟื้นตัวหลังเหตุการณ์ผ่านพ้นไป แนวคิดนี้กำลังกลายเป็นเงื่อนไขสำคัญของการแข่งขัน เพราะโลกธุรกิจเผชิญทั้งความขัดแย้ง ภูมิอากาศสุดขั้ว และแรงกดดันด้านต้นทุนพร้อมกัน
SCG ส่งสัญญาณชัดเรื่องนี้ผ่านเวทีสัมมนาธุรกิจและความยั่งยืนในปี 2026 โดยธรรมศักดิ์ เศรษฐอุดม กรรมการผู้จัดการใหญ่ ย้ำว่าภาคเอกชนต้องสร้าง Resilience และเปลี่ยนวิกฤตโลกให้เป็นโอกาสทางการแข่งขัน มุมมองนี้ถูกทาง แต่ความยืดหยุ่นจะมีความหมายก็ต่อเมื่อฝังอยู่ในการตัดสินใจประจำวัน ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การวางแผนกำลังผลิต ไปจนถึงการใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูล ไม่ใช่เป็นเพียงคำประกาศหลังเกิดเหตุ
บทเรียนจากภัยพิบัติยิ่งตอกย้ำว่า การรอให้เกิดความเสียหายแล้วค่อยฟื้นฟูมีต้นทุนสูงกว่าเตรียมพร้อมล่วงหน้า ธุรกิจรับมือความเสี่ยงได้ดีขึ้นเมื่อมองเห็นจุดเปราะบางก่อน และมีทางเลือกสำรองที่ใช้งานได้จริง นี่คือแกนของกลยุทธ์ธุรกิจยืดหยุ่นที่องค์กรขนาดใหญ่และเอสเอ็มอีต่างต้องเร่งสร้าง
กรอบเวลา 1-3 ปีบีบให้ต้องลงมือ
แรงกดดันไม่ได้มาจากความผันผวนอย่างเดียว สินค้าจากจีนซึ่งมีกำลังการผลิตส่วนเกินกำลังไหลเข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทำให้อุตสาหกรรมไทยมีเวลาปรับตัวจำกัด SCG ประเมินว่า 2-3 ปีข้างหน้าเป็นช่วงชี้ชะตา และภาคธุรกิจต้องพลิกฟื้นภายใน 1-3 ปี แทนการวางแผนยาว 5-10 ปี นี่ไม่ใช่เหตุผลให้เร่งลงทุนโดยไม่คิด แต่เป็นเหตุผลให้เลิกผัดวันการตัดสินใจที่จำเป็น
SCG เคยพึ่งพาวัตถุดิบที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซถึง 50% ซึ่งหากเส้นทางถูกปิดอาจทำให้การผลิตหยุดชะงัก บริษัทจึงตั้งเป้าลดสัดส่วนพึ่งพาเหลือ 20% และกระจายแหล่งวัตถุดิบไปยังสหรัฐฯ รวมถึงอีเทน ตัวอย่างนี้สะท้อนว่า Resilience ไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการออกแบบทางเลือกให้โรงงานยังทำงานได้ แม้เส้นทางหลักมีปัญหา
ขณะเดียวกัน ความตึงเครียดในภูมิภาคอื่นทำให้อาเซียนมีภาพเป็นพื้นที่ที่ค่อนข้างมั่นคง และเงินลงทุนจากต่างประเทศไหลเข้ามามากขึ้น ธุรกิจไทยจึงควรมองไกลกว่าตลาดในประเทศ ใช้โอกาสดึงเงินทุน เทคโนโลยี และคู่ค้าเข้ามา พร้อมร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านเพื่อสร้างบทบาทเป็นแกนกลางของห่วงโซ่อุปทานในภูมิภาค

SCG ใช้ AI เปลี่ยนข้อมูลโรงงานเป็นผลลัพธ์
AI ภาคธุรกิจจะมีคุณค่าก็ต่อเมื่อแก้ปัญหาที่วัดผลได้ กรณี SCG ใช้ AI และหุ่นยนต์ในโรงงานจึงน่าสนใจ เพราะบริษัทนำข้อมูลแรงดัน การสั่นสะเทือน และการใช้พลังงานของเครื่องจักรมาฝึกแบบจำลอง เพื่อปรับกระบวนการผลิตและลดความสูญเสีย ผลคือประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น 15-40% นี่คือการใช้เทคโนโลยีที่ผูกกับงานจริง ไม่ใช่การลงทุนเพื่อให้มีคำว่า AI อยู่ในแผนธุรกิจ
ผลประหยัดที่รายงานเพิ่มจากกว่า 700 ล้านบาทในครึ่งแรกของปี 2026 เป็น 900 ล้านบาทในไตรมาส 3 โดยส่งผลตรงต่อกำไรสุทธิ ตัวเลขนี้ชี้ว่า AI อาจช่วยเสริมทั้งความสามารถแข่งขันและความทนทานต่อแรงกดดันด้านต้นทุน อย่างไรก็ตาม ธุรกิจอื่นไม่ควรคัดลอกโครงการทั้งชุดโดยไม่ประเมินข้อมูล เครื่องจักร และปัญหาของตนเอง ควรเริ่มจากจุดที่ความสูญเสียสูงและติดตามผลก่อนขยายการใช้งาน
โอกาสไม่ได้จำกัดอยู่กับองค์กรขนาดใหญ่ เทคโนโลยีบางประเภทมีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นที่เข้าถึงได้มากขึ้น ขณะที่หุ่นยนต์อุตสาหกรรมก็มีทางเลือกหลากหลายขึ้น จึงอาจช่วยลดช่องว่างระหว่างบริษัทใหญ่กับเอสเอ็มอี แต่การซื้อเครื่องมือไม่เท่ากับสร้างความสามารถ ธุรกิจยังต้องพัฒนาทักษะคน และ SCG ระบุว่าเน้นฝึกอบรมทักษะใหม่ เช่น Agentic AI แทนการลดจำนวนพนักงานจากการใช้ AI
เทคโนโลยีต้องมาคู่กับวินัยในการใช้ทรัพยากร
การปรับตัวให้ทันการแข่งขันไม่ควรแปลว่าต้องลงทุนทุกอย่างพร้อมกัน หลักคิดเรื่องใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าควรเริ่มจากการเลือกโครงการที่ลดความเสี่ยงหรือเพิ่มผลิตภาพได้ชัดเจน แล้วประเมินผลก่อนขยาย การใช้ข้อมูลเพื่อเห็นปัญหาเร็วขึ้น การกระจายแหล่งวัตถุดิบ และการเตรียมแผนสำรอง ต่างเป็นองค์ประกอบที่เสริมกันได้ โดย AI ทำหน้าที่ช่วยให้การตัดสินใจมีข้อมูลรองรับมากขึ้น
นี่คือจุดที่ข้อเสนอเรื่องความยืดหยุ่นและการใช้เงินอย่างชาญฉลาดมาบรรจบกัน: การลงทุนที่ดีไม่ใช่การไล่ตามเทคโนโลยีล่าสุด แต่ต้องตอบโจทย์ความเสี่ยงจริงและสร้างผลลัพธ์ที่ตรวจสอบได้ บริษัทที่เริ่มจากโครงการเล็ก วัดผลชัด และฝึกคนควบคู่กัน ย่อมมีโอกาสปรับทิศได้เร็วกว่าองค์กรที่ทุ่มทรัพยากรโดยไม่มีลำดับความสำคัญ
ข้อสรุปจึงไม่ใช่ว่า AI จะช่วยธุรกิจได้ทุกกรณี แต่ธุรกิจที่มองความเสี่ยงเป็นระบบ ใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจ และลงมือภายในกรอบเวลา 1-3 ปี จะมีโอกาสรักษาความสามารถแข่งขันได้ดีกว่า AI เป็นเครื่องมือเร่งการเปลี่ยนแปลง ส่วนความยืดหยุ่นที่แท้จริงเกิดจากการกระจายความเสี่ยง การพัฒนาคน และวินัยในการเลือกลงทุน






