Airbus เดินเกมตั้งศูนย์นวัตกรรมการบินยกระดับอุตสาหกรรมอวกาศ

ดีล Airbus ที่มากกว่าศูนย์ฝึก แต่คือยุทธศาสตร์ศูนย์กลางอวกาศ

การที่ Airbus ศูนย์กลางอวกาศและการบินเข้าร่วมตั้ง Center of Excellence ในไทย คือกระบวนการลงทุนอุตสาหกรรมการบินที่มุ่งถ่ายทอดเทคโนโลยีการบิน เทคโนโลยีอวกาศ และเชื้อเพลิงยั่งยืนให้กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานความรู้ระยะยาว สร้างบุคลากรห่วงโซ่อุตสาหกรรมการบินตั้งแต่ภาคเกษตร พลังงาน ไปจนถึงการผลิตและซ่อมบำรุงอากาศยาน และสัมพันธ์โดยตรงกับเป้าหมายการเป็นศูนย์กลางนวัตกรรมการบินของภูมิภาค

วันที่ 2 ตุลาคม 2569 นายเวาเทอร์ ฟัน แวร์สค์ รองประธานบริหารฝ่ายกิจการระหว่างประเทศ Airbus และนายเบิร์ท พอร์เทอแมน ผู้แทน Airbus ประเทศไทย เข้าพบนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เพื่อหารือการยกระดับความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมการบิน เทคโนโลยีอวกาศ การพัฒนาบุคลากร และพลังงานสะอาด การพบกันครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงการทบทวนความร่วมมือเดิม แต่เป็นการวางกรอบใหม่ที่ชัดเจน ว่ารัฐบาลต้องการให้การลงทุนอุตสาหกรรมการบินของ Airbus กลายเป็นเสาหลักของอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

สิ่งที่รัฐบาลทำถูกทิศ เพราะแค่การซื้อเครื่องบินไม่เคยทำให้ประเทศใดกลายเป็นผู้นำ เทคโนโลยีการบินและเทคโนโลยีอวกาศต้องมาคู่กับการถ่ายทอดเทคโนโลยี ระบบฝึกคน และการเชื่อมต่อกับเครือข่ายระดับโลก ดีลนี้จึงเป็นการส่งสัญญาณให้ผู้เล่นรายใหญ่อื่นเห็นว่า ประเทศพร้อมเปิดโต๊ะคุยแบบที่ไม่ยอมรับแค่การขายสินค้า แต่ต้องได้ความรู้และโอกาสงานกลับมาด้วย

Center of Excellence: โรงงานผลิตทักษะและองค์ความรู้การบิน

หัวใจของข้อตกลงคือการตั้ง Center of Excellence ของ Airbus ในไทย เพื่อเป็นศูนย์กลางพัฒนาองค์ความรู้ เทคโนโลยี และบุคลากร โดยเชื่อมโยงเทคโนโลยีจากเครือข่าย Airbus ทั่วโลกมายังไทย ถ้าศูนย์นี้ดำเนินงานเต็มที่ เรากำลังพูดถึงการมีโรงงานผลิตทักษะด้านเทคโนโลยีการบินและอวกาศ ตั้งแต่ระดับช่างซ่อม ฝ่ายวิศวกรรม ไปจนถึงนักออกแบบระบบและผู้เชี่ยวชาญข้อมูลดาวเทียม

รัฐบาลยืนยันชัดว่าต้องการความร่วมมือที่นำไปสู่การลงทุน การจ้างงาน การพัฒนาทักษะ และการถ่ายทอดเทคโนโลยีให้เกิดขึ้นในไทยมากขึ้น จุดนี้สำคัญมาก เพราะถ้า Center of Excellence ถูกออกแบบให้รับนักศึกษาและแรงงานจากภูมิภาคอย่างจริงจัง ไทยจะกลายเป็นศูนย์อบรมและทดสอบเทคโนโลยีการบินสำหรับภูมิภาคโดยปริยาย และดึงซัพพลายเชนที่เกี่ยวข้อง เช่น ผู้ผลิตชิ้นส่วน ระบบซอฟต์แวร์การบิน และบริการซ่อมบำรุงให้เข้ามาตั้งฐาน

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของ Airbus ศูนย์กลางอวกาศรูปแบบนี้จะไม่เกิดขึ้นเอง รัฐบาลต้องผลักดันให้หลักสูตรอุดมศึกษาและอาชีวะเชื่อมต่อกับศูนย์อย่างใกล้ชิด เปิดโอกาสให้เยาวชนเข้าถึงอุปกรณ์ ทดสอบเทคโนโลยีจริง และมีเส้นทางอาชีพชัดเจน ไม่เช่นนั้น Center of Excellence จะกลายเป็นแค่โชว์รูมเทคโนโลยีสวยงาม แต่ไม่เปลี่ยนโครงสร้างตลาดแรงงาน

เชื้อเพลิงยั่งยืนจากผลผลิตเกษตร: ดีลการบินที่แตะชีวิตชาวนา

จุดพลิกเกมที่น่าสนใจที่สุดของดีลนี้คือการดันเชื้อเพลิงยั่งยืนสำหรับการบิน หรือ Sustainable Aviation Fuel จากวัตถุดิบเกษตรของไทย นายกรัฐมนตรีเสนอให้ Airbus ส่งเสริมการใช้ SAF ที่ผลิตในไทย โดยใช้วัตถุดิบและผลผลิตทางการเกษตรเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่การผลิต นี่ไม่ใช่แค่โครงการสีเขียวเพื่อภาพลักษณ์ แต่คือการออกแบบตลาดใหม่ให้เกษตรกรเข้าสู่ห่วงโซ่อุตสาหกรรมการบิน

ตามข้อมูลจากการหารือ การพัฒนา SAF จะช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในภาคการบิน และสร้างโอกาสเพิ่มมูลค่าให้ผลผลิตทางการเกษตรพร้อมสร้างรายได้ให้เกษตรกร ถ้าทำจริงจัง การบินจะไม่ใช่อุตสาหกรรมไกลตัวคนชนบทอีกต่อไป แต่เชื่อมตรงถึงไร่น้ำมันพืช เศษชีวมวล และผลผลิตเหลือทิ้งที่วันนี้ไม่มีตลาดชัดเจน

มุมที่รัฐบาลควรเดินให้ไกลกว่าคำประกาศคือการตั้งมาตรฐานคุณภาพและกลไกรับซื้อที่เป็นธรรมต่อเกษตรกร พร้อมลงทุนวิจัยร่วมกับสถาบันการศึกษาเพื่อทำให้เชื้อเพลิงยั่งยืนแข่งขันได้ในตลาดโลก หากปล่อยให้ดีล SAF เป็นแค่โครงการนำร่องเล็กๆ ภายใต้ภาพถ่ายสวยงาม ไทยจะเสียโอกาสครั้งใหญ่ในการผูกภาคเกษตรเข้ากับอุตสาหกรรมการบินอย่างยั่งยืนจริง

ถ่ายทอดเทคโนโลยีอวกาศและเสริมห่วงโซ่บุคลากรการบินแบบครบวงจร

อีกด้านที่น่าจับตาคือข้อเสนอให้ Airbus ขยายความร่วมมือด้านเทคโนโลยีอวกาศและความมั่นคง โดยต่อยอดจากความร่วมมือที่มีอยู่กับหน่วยงานอย่าง GISTDA และบริษัท ไทยคม จำกัด โดยมุ่งเน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยี และการพัฒนาบุคลากร เพื่อให้ไทยพัฒนาขีดความสามารถด้านเทคโนโลยีอวกาศมากขึ้น นี่คือก้าวสำคัญ เพราะดาวเทียม ค่าใช้ข้อมูลภูมิสารสนเทศ และระบบสื่อสารผ่านอวกาศกำลังเป็นโครงสร้างพื้นฐานใหม่ของเศรษฐกิจ

ทั้งสองฝ่ายยังหารือถึงการพัฒนาอุตสาหกรรมการบินและบริการที่เกี่ยวข้อง รวมถึงความร่วมมือกับบริษัท การบินไทย ตลอดจนการพัฒนาบุคลากรและแรงงานในภาคการบิน เพื่อรองรับการขยายตัวของอุตสาหกรรมและเป้าหมายการเป็นศูนย์กลางการบินของภูมิภาค รัฐบาลเองก็ประกาศชัดว่าพร้อมสนับสนุนความร่วมมือกับ Airbus ให้ก้าวไกลกว่าด้านการบิน เพื่อให้คนไทยและภาคธุรกิจได้รับประโยชน์จากการเติบโตของอุตสาหกรรมการบิน อวกาศ และเทคโนโลยีแห่งอนาคตอย่างเป็นรูปธรรม

ภาพรวมแล้ว ดีลนี้กำลังสร้างห่วงโซ่บุคลากรตั้งแต่เกษตรกร ผู้ประกอบการซัพพลายชิ้นส่วน ช่างซ่อม และวิศวกรอวกาศ ถ้ารัฐบาลเดินตามที่พูด ลงมือผลักดันกฎระเบียบ การศึกษาวิจัย และกลไกสนับสนุนให้ทันเวลาที่ Airbus ลงทุนจริง ไทยมีโอกาสเปลี่ยนสถานะจากผู้ใช้เทคโนโลยีการบิน เป็นผู้ร่วมออกแบบอนาคตอุตสาหกรรมการบินและอวกาศของภูมิภาคในระยะยาว