ทำไมศูนย์ข้อมูล AI จึงเป็นทางด่วนใหม่ของเศรษฐกิจ
ศูนย์ข้อมูล AI คือโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่รวมพลังประมวลผล ข้อมูล และระบบคลาวด์เพื่อรองรับการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ ตั้งแต่การวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ ระบบอัตโนมัติ ไปจนถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์อัจฉริยะ ศูนย์ข้อมูล AI ที่เชื่อมต่อกับอุตสาหกรรมและธุรกิจทุกขนาดจะช่วยลดต้นทุน เพิ่มผลิตภาพ และสร้างสินค้าและบริการมูลค่าสูงใหม่ ทำให้เศรษฐกิจโดยรวมเติบโตเร็วขึ้นและกระจายผลประโยชน์ได้กว้างขึ้น ไม่ใช่โตเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรมขนาดใหญ่เพียงไม่กี่สาขา สัญญาณชัดเจนแล้วว่าโลกกำลังขับเคลื่อนด้วยคลื่นการลงทุน AI และฮาร์ดแวร์ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งกลายเป็นแรงกระตุ้นอุปสงค์ระดับโลก แต่การคาดการณ์ของกองทุนการเงินระหว่างประเทศว่าเศรษฐกิจไทยจะขยายตัวเพียง 2.1% ในช่วงปี 2569-2570 ต่ำที่สุดในกลุ่มอาเซียน 5 สะท้อนว่าเรายังเข้าไม่ถึงทางด่วนสายใหม่นี้อย่างเต็มที่ การเติบโตทางเศรษฐกิจจึงเสี่ยงติดอยู่ในกรอบเดิมราว 2% กว่า แม้โลกจะเดินหน้าไปไกลกว่านั้นแล้ว
การเติบโตแบบกระจุก: เมื่อ AI ยังอยู่ในมือไม่กี่อุตสาหกรรม
ตัวเลขเติบโตจากกระแส AI เริ่มปรากฏชัดในภาคส่งออก โดยเฉพาะสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และแผงวงจรที่ใช้ประโยชน์จากปัญญาประดิษฐ์เพิ่มมูลค่าต่อหน่วยและแข่งขันได้ดีในตลาดโลก ผู้ว่าการธนาคารกลางยังมองว่า การส่งออกมีโอกาสเติบโต 17-18% และการลงทุนเอกชนรวมถึง FDI ขยายตัวราว 13% โดยกระแส AI เป็นหนึ่งในแรงหนุนสำคัญ นี่คือด้านสว่างของเศรษฐกิจที่เชื่อมกับห่วงโซ่เทคโนโลยีโลก แต่เมื่อมองลึกลงไป การเติบโตกลับกระจุกอยู่ในไม่กี่สาขา อุตสาหกรรมที่เกี่ยวกับการส่งออกเติบโตสูง ขณะที่สาขาที่พึ่งพาการบริโภคในประเทศขยายตัวต่ำมาก เพราะกำลังซื้อถูกบั่นทอนจากหนี้ครัวเรือนสูงถึง 86-87% ของจีดีพี ภาคเกษตรและอาหารยังติดลบ 2.4% ทำให้ผู้ประกอบการจำนวนมากไม่ได้รับประโยชน์จากการส่งออกที่ขยายตัวสูง การเติบโตทางเศรษฐกิจที่พึ่ง AI แบบครึ่งๆ กลางๆ จึงเสี่ยงสร้างช่องว่างใหม่ระหว่างธุรกิจที่เข้าถึงเทคโนโลยีกับผู้ประกอบการรายเล็กที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล: เงื่อนไขที่ทำให้ AI เป็นของทุกคน ไม่ใช่ของไม่กี่ราย
ข้อเท็จจริงที่หลายฝ่ายย้ำตรงกันคือ การเติบโตจาก AI ไม่ได้เกิดขึ้นเองเพียงเพราะมีเทคโนโลยี แต่ต้องมีโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและเงินทุนรองรับให้ธุรกิจปรับตัวได้ทัน ผู้ประกอบการจำนวนมากเริ่มนำ AI มาใช้ ลดต้นทุนได้ราว 10-25% แต่ SME กลับติดข้อจำกัดด้านเงินทุนสำหรับปรับกระบวนการผลิตและลงทุนในเทคโนโลยี แม้จะรู้แนวทางพัฒนาธุรกิจ ก็ไม่สามารถนำไปใช้จริงได้ นี่คือภาพชัดว่าศักยภาพของ AI ถูกล็อกไว้ด้วยโครงสร้างพื้นฐานและระบบการเงินที่ยังไม่เปิดกว้างพอ ในสายตานักลงทุนต่างชาติ การตัดสินใจลงทุนใหม่ไม่ได้ดูแค่ตัวเลขจีดีพี แต่ยังมองกฎหมาย แรงงานทักษะสูง และโครงสร้างพื้นฐานประกอบด้วย หากศูนย์ข้อมูล AI และระบบเชื่อมต่อดิจิทัลยังไม่พร้อม นักลงทุนย่อมเลือกประเทศที่อยู่ในห่วงโซ่เทคโนโลยีครบวงจรมากกว่า ผลคือเศรษฐกิจไทยถูกตรึงอยู่กับการเติบโตต่ำ ขณะที่ประเทศที่ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานทันคลื่น AI กลับดึงดูดเม็ดเงินและเทคโนโลยีไปเร่งเครื่องเศรษฐกิจของตน
จากศูนย์ข้อมูล AI สู่การปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ
การผลักดันศูนย์ข้อมูล AI และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลจึงไม่ควรถูกมองเป็นโครงการเทคโนโลยีเฉพาะกิจ แต่ต้องเป็นส่วนหนึ่งของการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจทั้งระบบ นักเศรษฐศาสตร์ชี้ว่าศักยภาพจีดีพีลดลงเหลือประมาณ 2.7% จากอดีตที่เคยเติบโต 3-5% เพราะการลงทุนต่ำต่อเนื่อง ผลิตภาพลดลง สังคมสูงวัย การศึกษา และหนี้ครัวเรือนสูง การแก้ปัญหาเหล่านี้ไม่สามารถทำได้ด้วยโครงการใดโครงการหนึ่ง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกหน่วยงานเพื่อยกระดับความเป็นอยู่ของประชาชนและเพิ่มความแข็งแกร่งให้ธุรกิจ โดยเฉพาะ SME ข้อเสนอจากนักวิชาการคือ รัฐต้องเร่งพัฒนาทักษะแรงงานและศักยภาพผู้ประกอบการ สนับสนุนการลงทุนใหม่ที่เชื่อมโยงกับ FDI และอุตสาหกรรมเทคโนโลยี เพื่อให้เข้าไปมีส่วนร่วมในห่วงโซ่การผลิตยุคใหม่ โดยเฉพาะ AI พร้อมออกแบบนโยบายพัฒนาอุตสาหกรรมที่เชื่อมโยงกับภาคเกษตรและโลจิสติกส์ตลอดห่วงโซ่อุปทาน หากทำได้ ศูนย์ข้อมูล AI จะไม่ใช่แค่ศูนย์ประมวลผล แต่จะกลายเป็นหัวใจของเศรษฐกิจใหม่ที่เชื่อมภาคเกษตร อุตสาหกรรม และบริการเข้าด้วยกัน
ข้อเสนอเชิงนโยบาย: ทำอย่างไรให้เศรษฐกิจหลุดจากกรอบ 2%
เมื่อ IMF เตือนว่าเศรษฐกิจโลกกำลังแบ่งขั้ว และมีเพียง 32 ประเทศที่สร้างการเติบโตถึง 95% ของเศรษฐกิจโลก ลดลงจาก 54 ประเทศ คำถามคือเราจะอยู่ฝั่งไหน ฝั่งที่เชื่อมกับห่วงโซ่เทคโนโลยีและพลังงาน หรือฝั่งที่ต้องรับต้นทุนสูงและพื้นที่การคลังจำกัด หากยังปล่อยให้การลงทุนซบเซาต่อเนื่องเหมือนเกือบ 20 ปีที่ผ่านมา และหวังพึ่งมาตรการกระตุ้นบริโภคระยะสั้นอย่างไทยช่วยไทยพลัสเพียงอย่างเดียว เศรษฐกิจไทยก็เสี่ยงวนอยู่ในวงจรเติบโตต่ำ หนี้สูง และกำลังซื้ออ่อนแอ ทางออกจึงต้องกล้ากว่านั้น รัฐควรจัดสรรรายได้ภาษีไปสู่การลงทุนที่สร้างผลทางเศรษฐกิจตรงจุด แก้ปัญหาคอร์รัปชันให้งบประมาณถึงมือประชาชนและผู้ประกอบการเต็มเม็ดเต็มหน่วย พร้อมตั้งเป้าเติบโตอย่างน้อย 3% บนฐานการลงทุน AI และศูนย์ข้อมูลที่เชื่อมโยงอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ยานยนต์ไฟฟ้า ดาต้าเซ็นเตอร์ และเกษตรอุตสาหกรรมเข้าด้วยกัน หากไม่เริ่มลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลอย่างจริงจังวันนี้ เราอาจต้องยอมรับเศรษฐกิจ 2% เป็นความปกติใหม่ไปอีกนาน
