6 โรคจากน้ำท่วม วิธีสังเกตอาการและป้องกันตัวเอง

โรคจากน้ำท่วมคืออะไร และทำไมต้องใส่ใจสุขภาพหลังน้ำท่วม

โรคจากน้ำท่วม คือกลุ่มโรคติดเชื้อที่เพิ่มขึ้นเมื่อเกิดฝนตกหนัก น้ำหลาก หรือน้ำท่วมขัง ทำให้คนต้องลุยน้ำสกปรก อยู่แออัด และเสี่ยงสัมผัสเชื้อจากสัตว์ ยุง แผลเปิด รวมถึงอาหารและน้ำดื่มที่ปนเปื้อน โรคเหล่านี้มีทั้งโรคฉี่หนู โรคจากยุงพาหะ โรคระบบทางเดินอาหาร โรคผิวหนัง โรคทางเดินหายใจ และโรคตาอักเสบ ซึ่งล้วนกระทบสุขภาพหลังน้ำท่วมทั้งระยะสั้นและระยะยาว สุขภาพหลังน้ำท่วมจึงไม่ใช่เรื่องที่ดูแค่วันน้ำลด แต่ต้องเฝ้าระวังอาการโรคหลังน้ำท่วมต่อเนื่องหลายสัปดาห์ เพราะน้ำขังและสิ่งปฏิกูลยังอยู่ และสามารถเป็นแหล่งเพาะเชื้อและยุงได้ กลุ่มเสี่ยงอย่างเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวยิ่งต้องระวังเป็นพิเศษ

โรคฉี่หนูและโรคผิวหนัง จากการลุยน้ำและสัมผัสดินโคลน

โรคฉี่หนูคือภัยที่มักถูกมองข้าม แต่มีความรุนแรงถึงขั้นไตวายและเสียชีวิตได้ หากรักษาช้าหลังสัมผัสน้ำหรือดินที่ปนเปื้อนปัสสาวะสัตว์ เชื้อแบคทีเรียเลปโตสไปโรสิสจะเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือเยื่อบุ อาการมักเริ่มหลังสัมผัสน้ำประมาณ 1–2 สัปดาห์ ได้แก่ ไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อน่องและหลัง ตาแดง คลื่นไส้ อาเจียน ต้องรีบพบแพทย์และแจ้งประวัติลุยน้ำ ไม่ควรหวังพึ่งการกินยาป้องกันเอง เพราะไม่ได้ทดแทนการตรวจและรักษาโดยแพทย์ ขณะเดียวกัน การลุยน้ำเป็นเวลานานทำให้ผิวหนังเปื่อย ผื่นแดง คัน แผลพุพอง หนังลอก และแผลติดเชื้อ โดยเฉพาะเท้าและซอกนิ้ว เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยเบาหวานมีโอกาสที่แผลจะลุกลามมากกว่าคนทั่วไป

1. หลีกเลี่ยงการลุยน้ำ หากจำเป็นต้องลุยควรใส่รองเท้าบูต ถุงมือ และปิดบาดแผลให้มิดชิด
2. ล้างตัวด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันทีหลังขึ้นจากน้ำ เช็ดตัวให้แห้ง โดยเฉพาะเท้าและซอกนิ้ว
3. หากมีอาการไข้ ปวดกล้ามเนื้อ ตาแดง หรือแผลบวมแดงร้อนปวด มีหนอง หรือมีไข้ร่วม ให้พบแพทย์ทันที

โรคจากยุงและโรคระบบทางเดินอาหาร น้ำขังทำให้เสี่ยงสองต่อ

น้ำขังหลังน้ำท่วมไม่ใช่แค่ปัญหาทางสภาพแวดล้อม แต่คือแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายโดยตรง ทำให้โรคไข้เลือดออกระบาดต่อเนื่อง โดยข้อมูลจากกรมควบคุมโรคระบุว่า ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคมถึง 22 กรกฎาคม 2569 มีผู้ป่วยไข้เลือดออกสะสม 16,094 ราย และเสียชีวิต 26 ราย ซึ่งพบมากในกลุ่มวัย 10–19 ปี อาการคือไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อย คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีผื่น และต้องหลีกเลี่ยงการกินยาแอสไพริน ไอบูโพรเฟน และไดโคลฟีแนกเอง ขณะเดียวกัน น้ำท่วมยังพาเชื้อและสิ่งปฏิกูลเข้าสู่อาหารและน้ำดื่ม ทำให้โรคอุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษพุ่งขึ้น เป็นโรคที่พบมากที่สุดในช่วงน้ำท่วมบางช่วงตามข้อมูลกรมควบคุมโรค อาการคือปวดท้อง ถ่ายเหลว คลื่นไส้ อาเจียน และอาจมีไข้ร่วมด้วย

• ทิ้งน้ำขังในจานรองกระถาง ถังน้ำ และภาชนะรอบบ้าน ปิดฝาภาชนะเก็บน้ำให้มิดชิดเพื่อป้องกันยุง
• รับประทานอาหารปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาด ล้างมือก่อนกิน และทิ้งวัตถุดิบที่สัมผัสน้ำท่วมโดยตรง
• หากมีอาการท้องร่วงให้จิบน้ำและสารละลายเกลือแร่ ORS ป้องกันการขาดน้ำ และไปโรงพยาบาลหากถ่ายเป็นมูกเลือดหรืออ่อนเพลียมาก

โรคทางเดินหายใจและโรคตาอักเสบ เมื่อความแออัดและน้ำสกปรกรุมเร้า

หลายคนคิดว่าน้ำท่วมกระทบแค่ผิวหนังและลำไส้ แต่จริงๆ แล้วระบบทางเดินหายใจและดวงตาก็เสี่ยงไม่แพ้กัน เมื่อฝนตกหนักและน้ำท่วม คนจำนวนมากต้องอยู่รวมกันในบ้านหรือศูนย์พักพิงที่ปิด ทำให้โรคทางเดินหายใจและไข้หวัดใหญ่แพร่ได้ง่ายผ่านละอองไอจามและการสัมผัสสิ่งของปนเปื้อนเชื้อ กรมควบคุมโรคพบว่าระหว่างวันที่ 1 มกราคม–8 กรกฎาคม 2569 มีผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่สะสม 213,621 ราย เสียชีวิต 22 ราย และเด็กอายุ 5–9 ปีเป็นกลุ่มที่พบผู้ป่วยมากที่สุด อาการที่ต้องระวังคือไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย ไอ เจ็บคอ น้ำมูก และอ่อนเพลีย ด้านโรคตาอักเสบเกิดจากการสัมผัสน้ำไม่สะอาด ทำให้ตาแดง เคือง น้ำตาไหล หรือมีขี้ตา การขยี้ตาและใช้ของส่วนตัวร่วมกันจะยิ่งแพร่เชื้อให้คนรอบตัว

• ล้างมือบ่อย สวมหน้ากากเมื่อป่วยหรืออยู่ในที่แออัด และหลีกเลี่ยงการใช้ของส่วนตัวร่วมกัน
• ไม่ขยี้ตา ล้างมือก่อนสัมผัสดวงตา และไม่ใช้ผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดตัว หรือเครื่องสำอางร่วมกับผู้อื่น
• หากมีไข้สูงต่อเนื่อง หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรืออาการตาอักเสบรุนแรง ให้รีบพบแพทย์ โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคเรื้อรัง

ดูแลสุขภาพหลังน้ำท่วมให้รอด ป้องกันโรคติดเชื้อได้ด้วยตัวเอง

เมื่อมองภาพรวมของโรคจากน้ำท่วมจะเห็นชัดว่า สิ่งที่น่ากลัวไม่ใช่แค่น้ำที่เอ่อเข้าบ้าน แต่คือโรคติดเชื้อที่ตามมาเป็นระลอก สุขภาพหลังน้ำท่วมจึงต้องมีแผนรับมือ ไม่ใช่แค่รอให้สถานการณ์ดีขึ้นเอง โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงอย่างเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวที่มีโอกาสติดเชื้อและเกิดอาการรุนแรงได้ง่าย หลักสำคัญมีสามข้อ หนึ่ง หลีกเลี่ยงการลุยน้ำสกปรกและดูแลบาดแผลให้ปิดมิดชิด สอง กินอาหารปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาด และรักษาความสะอาดมืออยู่เสมอ สาม สังเกตอาการโรคหลังน้ำท่วม หากมีไข้สูง ปวดกล้ามเนื้อ ถ่ายเหลว ไอหนัก หายใจเหนื่อย หรือแผลบวมแดงร้อนปวด ให้ไปพบแพทย์ทันที ไม่รอให้ทรุดลงก่อน การป้องกันโรคติดเชื้อจึงเริ่มที่ความใส่ใจของตัวเองและครอบครัววันนี้ ไม่ใช่รอให้ยอดป่วยพุ่งแล้วค่อยตื่นตัว

ใครคือกลุ่มเสี่ยงสูงต่อโรคจากน้ำท่วม

เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัวเป็นกลุ่มเสี่ยงสูง เนื่องจากติดเชื้อและเกิดอาการรุนแรงได้ง่าย จึงต้องดูแลสุขอนามัยและหลีกเลี่ยงการลุยน้ำเป็นเวลานาน

ควรทำอย่างไรเมื่อเริ่มมีอาการผิดปกติหลังน้ำท่วม

ไม่ควรรอให้ป่วยหนัก หากมีอาการไข้สูง ปวดเมื่อย ถ่ายเหลว ไอ เจ็บคอ หายใจเหนื่อย หรือแผลบวมแดงร้อนปวด ควรเข้ารับการตรวจและรักษาโดยแพทย์ทันที พร้อมแจ้งประวัติการสัมผัสน้ำท่วมหรือโคลน