เมกะโปรเจ็กต์ชายแดนใต้ ปั้นมอเตอร์เวย์ รถไฟ และท่าเรือสู่ศูนย์กลางโลจิสติกส์

โครงสร้างพื้นฐานหลายโหมดชายแดนใต้ คืออะไร และทำไมต้องเดิมพันครั้งใหญ่

โครงสร้างพื้นฐานหลายโหมดชายแดนใต้ คือการวางแผนพัฒนาระบบคมนาคมและโลจิสติกส์ภาคใต้แบบเชื่อมโยงทั้งมอเตอร์เวย์ชายแดน โครงการทางรถไฟใต้ ท่าเรือ และด่านผ่านแดนระบบ Free Flow ให้ทำงานสอดประสานกัน เพื่อให้การขนส่งสินค้า การเดินทางของคน และการค้าชายแดนไหลลื่น ลดความติดขัดด้านโลจิสติกส์ภาคใต้ และสร้างฐานเศรษฐกิจใหม่ให้พื้นที่ชายแดนที่เคยเป็นจุดเปราะบาง กลายเป็นประตูการค้าและท่องเที่ยวระดับภูมิภาคที่มีมาตรฐานสูงรองรับทั้งนักลงทุน ผู้ประกอบการ และนักท่องเที่ยว จุดเปลี่ยนสำคัญไม่ได้อยู่ที่โครงการใดโครงการหนึ่ง แต่อยู่ที่การกล้าจัดชุดลงทุนแบบบูรณาการ ตั้งแต่เส้นทางมอเตอร์เวย์ต่อเนื่องทางรถไฟ ท่าเรือที่ลึกขึ้น ไปจนถึงสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำและการออกแบบระบบผ่านแดนใหม่ รัฐบาลกำลังส่งสัญญาณว่าพื้นที่ชายแดนใต้จะไม่ถูกมองเป็นเพียงพื้นที่ปัญหา แต่เป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจที่ต้องลงทุนจริงจัง

ด่านวังประจันกับระบบผ่านแดน Free Flow จุดทดลองเปลี่ยนชายแดนเป็นประตูการค้า

แก่นของการยกระดับชายแดนใต้เริ่มเห็นภาพชัดที่ด่านศุลกากรวังประจัน จังหวัดสตูล เมื่อรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย นายวรศิษฎ์ เลียงประสิทธิ์ ลงพื้นที่เมื่อวันที่ 29 สิงหาคม เพื่อติดตามการเดินทางเข้าออกประเทศและการผ่านแดนชั่วคราวในรูปแบบ Free Flow การทดลองระบบผ่านแดนที่ลดขั้นตอนและเพิ่มความคล่องตัว พร้อมพัฒนาหนังสือผ่านแดน การขยายเวลาปิดด่าน และการปรับโครงสร้างพื้นฐานภายในด่าน ไม่ใช่เพียงงานเชิงเทคนิค แต่คือการส่งสัญญาณว่ารัฐพร้อมปรับกฎระเบียบให้สอดคล้องกับเศรษฐกิจชายแดนยุคใหม่ การประชุมที่อุทยานแห่งชาติทะเลบันเพื่อกำหนดแนวทางยกระดับการท่องเที่ยวสตูลให้เป็น “World Class Southern Border” ยิ่งตอกย้ำว่าด่านวังประจันไม่ได้ถูกมองเป็นเพียงด่านตรวจ แต่เป็นส่วนหนึ่งของภาพใหญ่ การเปลี่ยนชายแดนให้เป็นพื้นที่ท่องเที่ยวและการค้าในเวลาเดียวกัน โดยเชื่อมโยงนักท่องเที่ยว นักเดินทาง และสินค้าเข้าออกผ่านระบบ Free Flow ที่ออกแบบมาเพื่อให้คนใช้ด่านรู้สึกถึงความสะดวกมากกว่าความยุ่งยาก

เมกะโปรเจ็กต์มอเตอร์เวย์ รถไฟ ท่าเรือ และซอฟต์โลน ยกเครื่องโลจิสติกส์ภาคใต้

การประชุมคณะรัฐมนตรีสัญจรในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนใต้ได้สะท้อนว่า รัฐบาลกำลังเดินเกมโครงสร้างพื้นฐานหนักในหลายมิติพร้อมกัน ตั้งแต่การพัฒนาเส้นทางยกระดับมอเตอร์เวย์ตลอดแนวสายทางเพื่อเพิ่มความต่อเนื่องและหลีกเลี่ยงสี่แยกและไฟแดง ไปจนถึงการเตรียมเชื่อมต่อเข้าสู่จังหวัดสงขลาและนราธิวาส ซึ่งจะเป็นกระดูกสันหลังของมอเตอร์เวย์ชายแดนและโครงการทางรถไฟใต้ในอนาคต บนแนวคิดโลจิสติกส์ภาคใต้ที่ทันสมัย ท่าเรือสงขลาและปัตตานีกำลังจะถูกขุดลอกร่องน้ำให้ลึกขึ้นอีกประมาณ 9-10 เมตร เพื่อรองรับเรือขนส่งสินค้าขนาดใหญ่ และช่วยระบายน้ำเมื่อเกิดอุทกภัย ควบคู่กันนั้น ฝั่งการเงินรัฐผลักดันสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำสำหรับผู้ประกอบการ โดยธนาคารออมสินเตรียมปล่อยสินเชื่อระยะเวลา 5 ปี อัตราดอกเบี้ยคงที่ร้อยละ 1.5 ต่อปีตลอดโครงการ วงเงิน 4,000 ล้านบาท รองรับการลงทุนและฟื้นฟูเศรษฐกิจในพื้นที่ชายแดนใต้ "ธนาคารออมสินจะปล่อยสินเชื่อระยะเวลา 5 ปี อัตราดอกเบี้ยคงที่ร้อยละ 1.5 ต่อปี วงเงิน 4,000 ล้านบาท" คือประโยคที่สะท้อนความตั้งใจฟื้นภาคธุรกิจให้เดินคู่กับโครงสร้างพื้นฐานใหม่

ทำงานแบบทีมเดียว บูรณาการเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงให้เดินไปทิศทางเดียวกัน

จุดแข็งที่แท้จริงของเมกะโปรเจ็กต์ชายแดนใต้ครั้งนี้ไม่ได้อยู่แค่ขนาดงบประมาณ แต่อยู่ที่การพยายามทำงานแบบทีมเดียวระหว่างหน่วยงานเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคง รัฐบาลรับทราบผลการประชุมเชิงปฏิบัติการในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนใต้ที่รวบรวมข้อเสนอหลายด้าน แล้วมอบให้หน่วยงานนำไปบรรจุในแผนปฏิบัติราชการ โดยโครงการเร่งด่วน 44 โครงการได้รับจัดงบประมาณรวม 1,269.02 ล้านบาท และข้อเสนอเชิงนโยบาย 59 โครงการมีกรอบงบประมาณ 62,336.44 ล้านบาท ในมิติความมั่นคง มีการเน้นข่าวกรองแบบบูรณาการและการทำงานร่วมกับมาเลเซีย รวมถึงข้อเสนอให้ยกระดับเครือข่ายชุมชนและติดตั้งกล้องวงจรปิดให้ครอบคลุม ขณะที่มิติแรงงานและสังคมมีการผลักดัน MOU แรงงานข้ามแดน ทบทวนกฎแรงงานต่างด้าว ยกระดับทักษะแรงงาน และสนับสนุนโรงเรียนตาดีกา ผ่านงบประมาณท้องถิ่น ควบคู่กับโครงการดูแลผู้พิการ ผู้ติดยา และเด็กหลุดจากระบบการศึกษาโดยใช้ข้อมูลภาครัฐแบบเชื่อมโยงกัน แนวทางนี้สะท้อนว่าโครงสร้างพื้นฐานจะไม่ยั่งยืน หากไม่มีคนในพื้นที่ที่ได้รับโอกาสและรู้สึกว่าตัวเองเป็นเจ้าของการเปลี่ยนแปลง

บทสรุป เมกะโปรเจ็กต์ชายแดนใต้จะสำเร็จได้ต้องไม่ใช่แค่ถนน ท่าเรือ หรือตัวเลขงบประมาณ

เมื่อมองภาพรวม เมกะโปรเจ็กต์ชายแดนใต้กำลังวางรากฐานใหม่ให้พื้นที่ที่เคยถูกมองผ่าน กลายเป็นศูนย์กลางการเดินทางและโลจิสติกส์ภาคใต้ ผ่านการเชื่อมโยงมอเตอร์เวย์ชายแดน โครงการทางรถไฟใต้ ท่าเรือที่ลึกขึ้น และระบบผ่านแดน Free Flow ที่ด่านวังประจัน พร้อมหนุนหลังด้วยซอฟต์โลนและมาตรการลงทุน การที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบมาตรการเร่งด่วนทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม ความมั่นคง และภัยพิบัติ รวมถึงการจัดสรรโครงการเร่งด่วนและโครงการเชิงนโยบายหลายสิบโครงการ แสดงว่ารัฐตั้งใจใช้เครื่องมือทุกด้านครอบคลุมพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนใต้ อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อหน่วยงานในพื้นที่ทำงานต่อเนื่องกับภาคเอกชนและชุมชน ระบบผ่านแดน Free Flow ต้องตอบโจทย์ผู้ใช้จริง ท่าเรือที่ลึกขึ้นต้องมีสินค้าและผู้ประกอบการพร้อมใช้ มอเตอร์เวย์และทางรถไฟต้องเชื่อมเมืองและนิคมที่มีชีวิตเศรษฐกิจ ไม่ใช่แค่เส้นทางบนแผนผัง หากทุกส่วนเชื่อมกันได้แน่น เมกะโปรเจ็กต์ชายแดนใต้ครั้งนี้มีศักยภาพจะเปลี่ยนภูมิภาคให้เป็นฐานการค้าและโอกาสใหม่ของคนทั้งภาคได้อย่างแท้จริง