Cybercab คืออะไร และทำไมการเปิดให้บริการในออสตินจึงสั่นสะเทือนกฎรถไร้คนขับ
Cybercab คือรถหุ่นยนต์แท็กซี่ไร้คนขับที่เทสลาออกแบบมาเฉพาะสำหรับบริการเรียกรถอัตโนมัติ มีห้องโดยสารสองที่นั่ง ไม่มีพวงมาลัยและไม่มีแป้นเหยียบ ควบคุมการขับเคลื่อนด้วยระบบขับขี่อัตโนมัติเต็มรูปแบบและเชื่อมต่อกับเครือข่ายเรียกรถผ่านแอปพลิเคชัน โดยมุ่งหมายให้ผู้โดยสารขึ้นรถได้โดยไม่มีคนขับมนุษย์อยู่ในห้องโดยสารเลย การเปิดให้ผู้โดยสารทั่วไปใช้ Cybercab robotaxi Austin เมื่อวันที่ 3 กันยายนจึงไม่ใช่แค่การเพิ่มรุ่นรถใหม่ แต่คือจุดเปลี่ยนที่เอาแนวคิดรถไร้คนขับมาเจอโลกความจริงของกฎหมายและความกลัวด้านความปลอดภัยของสังคมทันที ในวันเดียวกับที่เทสลาเริ่มให้บริการกับลูกค้าจริงผ่านแอป Robotaxi เป็นครั้งแรก หลังจากก่อนหน้านี้รับเฉพาะพนักงานและผู้ทดสอบช่วงต้น รถ Cybercab จำนวนหนึ่งถูกนำไปร่วมเครือข่ายโรโบแท็กซี่ในออสตินทันที นี่คือสัญญาณว่าเทสลาเลือกเดินเกมเร่งรุก ผลักเทคโนโลยีขึ้นถนนก่อนที่กรอบกฎหมายด้าน autonomous vehicle regulation จะตามทัน และการตัดพวงมาลัยกับแป้นเหยียบออกจนกลายเป็น steering-wheel-free car เต็มตัว ยิ่งบังคับให้คำถามเรื่องมาตรฐานความปลอดภัยต้องถูกตอบอย่างตรงไปตรงมา
จากโชว์นวัตกรรมสู่โต๊ะสอบสวน: NHTSA safety investigation เริ่มต้นอย่างไร
ไม่กี่ชั่วโมงหลัง Cybercab เริ่มบริการเชิงพาณิชย์ในออสติน NHTSA หรือสำนักงานกำกับความปลอดภัยทางถนนของรัฐบาลกลางสหรัฐก็ประกาศเปิดการตรวจสอบการรับรองความปลอดภัยของรถรุ่นนี้ในรูปแบบ audit inquiry ประเด็นที่หน่วยงานโฟกัสคือการที่เทสลาประกาศรับรองตัวเองว่ายานยนต์ดังกล่าวปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัยที่มีอยู่ทั้งหมด ทั้งที่ Cybercab ไม่มีพวงมาลัย แป้นเบรก แป้นคันเร่ง และกระจกมองข้าง ซึ่งปัจจุบันยังเป็นองค์ประกอบที่ถูกระบุอยู่ในกฎข้อบังคับ NHTSA ไม่ได้สั่งหยุดให้บริการในทันที แต่เลือกขอดูข้อมูลเทคนิคและกระบวนการ self-certification ที่เทสลาใช้ คำแถลงของผู้บริหารหน่วยงานย้ำชัดว่า “NHTSA fully supports the safe development and deployment of automated vehicles But as the federal regulator, we need to ensure that all of our laws are followed” นี่คือคำประกาศว่ารัฐพร้อมเปิดทางนวัตกรรม แต่ไม่ยอมปล่อยให้ผู้ผลิตตีความกฎหมายล้ำเส้นไปฝ่ายเดียว
ช่องโหว่กฎ autonomous vehicle regulation กับรถที่ไม่มีพวงมาลัย
หัวใจของความตึงเครียดอยู่ที่กฎหมายสหรัฐถูกเขียนบนสมมติฐานว่าต้องมีคนขับมนุษย์ รถจึงต้องมีพวงมาลัย แป้นเบรก และคันเร่ง แต่ Cybercab คือ steering-wheel-free car แบบเต็มรูปที่ออกแบบให้ไม่มีอุปกรณ์เหล่านี้เลย เทสลาเลือกเส้นทางตีความว่าข้อกำหนดบางข้อ “ไม่เกี่ยวข้อง” กับรถอัตโนมัติเต็มรูป แล้วเซ็นรับรองด้วยตัวเองว่าปฏิบัติตามมาตรฐานทั้งหมด ในขณะที่หน่วยงานกำกับยังอยู่ระหว่างทบทวนกฎเดิม รวมถึงแนวคิดการถอดข้อบังคับเรื่องคอนโทรลแบบแมนนวลออกจากกฎสำหรับรถขับเคลื่อนอัตโนมัติ ความจริงคือเทสลาไม่ได้เผชิญปัญหานี้คนเดียว ก่อนหน้าไม่นาน ผู้ผลิตอีกรายได้รับการยกเว้นชั่วคราวสำหรับการนำรถหุ่นยนต์ไร้พวงมาลัยออกให้บริการเชิงพาณิชย์ ต่างกันที่ผู้เล่นรายนั้นเดินตามกระบวนการขอยกเว้นอย่างเป็นทางการ ในขณะที่เทสลาเลือกประกาศว่า Cybercab “ทำตามกฎทุกข้อ” แล้วให้หน่วยงานเป็นฝ่ายตามมาตรวจทีหลัง ซึ่งเป็นเกมเสี่ยงแต่สะท้อนสไตล์การผลักดันนวัตกรรมแบบเดินหน้าก่อนถามทีหลังของบริษัท
เมื่อเทสลาขายฝันโลกหุ่นยนต์แท็กซี่ แต่ผู้โดยสารส่วนใหญ่ยังไม่ไว้ใจ
จากมุมธุรกิจ Cybercab คือหมุดหมายใหญ่ของเทสลา นักวิเคราะห์บางรายประเมินว่ามูลค่ากิจการแท็กซี่ไร้คนขับอาจคิดเป็นราว 30 เปอร์เซ็นต์ของราคาเป้าหมายหุ้นเทสลาในอนาคต การเริ่มให้ลูกค้าทั่วไปในออสตินเรียก Cybercab robotaxi Austin ผ่านแอป Robotaxi ครั้งนี้ จึงเป็นการทดสอบว่าฝันเรื่องเครือข่ายหุ่นยนต์แท็กซี่จะเริ่มทำเงินได้จริงแค่ไหน ขณะนี้มี Cybercab ที่จดทะเบียนและให้บริการเชิงพาณิชย์ในรัฐเทกซัสราว 45 คัน ซึ่งถูกดึงเข้าร่วมเครือข่ายโรโบแท็กซี่ของเทสลาแล้ว อย่างไรก็ตาม สังคมยังไม่พร้อมโอบรับรถไร้คนขับเต็มที่ ผลสำรวจหนึ่งระบุว่าผู้ใหญ่ในสหรัฐถึง 71 เปอร์เซ็นต์ยังรู้สึกไม่สบายใจหากต้องนั่งในรถไร้คนขับ ยิ่ง Cybercab ใช้ Tesla self-driving technology ที่พึ่งพากล้องเพียงอย่างเดียวในการนำทาง แทนการใช้กล้อง เรดาร์ และไลดาร์ร่วมกันแบบคู่แข่ง ก็ยิ่งทำให้คำถามเรื่องความเชื่อมั่นรุนแรงขึ้น เทสลาพูดถึงอนาคตที่คนทั่วไปจะเป็นเจ้าของ Cybercab แล้วปล่อยเข้าระบบเพื่อสร้างรายได้แบบ passive income แต่หากภาพของเทคโนโลยียังผูกกับคำว่าความเสี่ยงมากกว่าความปลอดภัย ฝันนี้อาจไปไม่ถึงวงกว้าง
บทสรุป: กฎต้องทันนวัตกรรม ไม่ใช่แค่คอยปิดประตูทีหลัง
กรณี Cybercab สอนเราว่า การผลักรถไร้คนขับจากสนามทดสอบขึ้นถนนจริงไม่ใช่การแข่งขันว่าใครฉลาดทางเทคโนโลยีกว่าเท่านั้น แต่คือการประลองกำลังระหว่างนวัตกรรมกับกรอบกำกับดูแล เมื่อเทสลาเร่งเปิดให้บริการเชิงพาณิชย์ก่อนวันใดที่กฎ autonomous vehicle regulation จะถูกปรับให้รองรับรถอัตโนมัติเต็มรูป หน่วยงานกำกับจึงจำเป็นต้องตอบสนองทันทีผ่าน NHTSA safety investigation แทนที่จะรอให้เกิดเหตุแล้วค่อยตามอุดรอยรั่ว ในระยะสั้น การตรวจสอบของ NHTSA อาจเป็นตัวถ่วงความเร็วการขยายเครือข่ายโรโบแท็กซี่ของเทสลา แต่ในระยะยาว หากกระบวนการนี้ทำให้เกิดมาตรฐานใหม่ที่ชัดเจนสำหรับรถไม่มีพวงมาลัยและไม่มีแป้นเหยียบ ทุกค่ายที่ทำรถหุ่นยนต์แท็กซี่จะได้ประโยชน์ร่วมกัน เพราะรู้กติกาเดียวกันและแข่งขันกันบนความปลอดภัยที่พิสูจน์ได้ สำหรับผู้โดยสารทั่วไป สิ่งที่ต้องการไม่ใช่รถที่ล้ำที่สุด แต่เป็นระบบที่ถูกการันตีว่าปลอดภัยพอจะฝากชีวิตบนเบาะหลังโดยไม่ต้องมองหาพวงมาลัยให้สบายใจ
