ส่งออกคอนเทนต์ไทยบุกบราซิล-เม็กซิโก ปั้นฐานแฟนระยะยาว

ส่งออกคอนเทนต์ไทย: จากกลยุทธ์รัฐสู่ดีลการค้าในลาตินอเมริกา

การส่งออกคอนเทนต์ไทยหมายถึงการผลักดันผลงานด้านภาพยนตร์ ซีรีส์ แอนิเมชัน และความบันเทิงรูปแบบต่างๆ ไปสู่ตลาดต่างประเทศ ผ่านการขายลิขสิทธิ์ การจัดจำหน่าย การร่วมผลิต และกิจกรรมสร้างฐานแฟน เพื่อให้ผลงานไทยกลายเป็นส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมบันเทิงโลกอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่การขายผลงานเป็นครั้งคราว แต่คือการสร้างระบบธุรกิจคอนเทนต์ที่ยั่งยืนในตลาดใหม่ที่มีศักยภาพสูงอย่างตลาดลาตินอเมริกา ดีลล่าสุดในตลาดบราซิล-เม็กซิโกสะท้อนชัดว่ากลยุทธ์ภาครัฐเริ่มเห็นผล เมื่อกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศนำผู้ประกอบการคอนเทนต์ไทย 15 บริษัท เดินทางไปนครเซาเปาโลและกรุงเม็กซิโกซิตี้ ระหว่างวันที่ 27 ก.ค.-8 ส.ค.2569 เพื่อเข้าร่วมกิจกรรมจับคู่เจรจาธุรกิจและสร้างเครือข่ายทางธุรกิจโดยตรงกับผู้ซื้อในอุตสาหกรรมคอนเทนต์และบันเทิง การเคลื่อนตัวเชิงรุกแบบเป็นคณะเช่นนี้ แสดงให้เห็นว่าการบุกตลาดลาตินอเมริกาไม่ได้เป็นแค่โครงการทดลอง แต่ถูกออกแบบเป็นยุทธศาสตร์ส่งออกคอนเทนต์ไทยอย่างจริงจัง

ดีล 337 คู่และมูลค่าการค้ากว่า 651 ล้านบาท: จุดเปลี่ยนธุรกิจคอนเทนต์

สิ่งที่ทำให้โครงการนี้น่าสนใจไม่ใช่เพียงจำนวนบริษัทที่เข้าร่วม แต่คือผลลัพธ์ทางธุรกิจที่จับต้องได้ ผู้ประกอบการคอนเทนต์ไทยสามารถสร้างการจับคู่เจรจาธุรกิจรวม 337 คู่ กับผู้ซื้อและผู้เล่นในอุตสาหกรรมคอนเทนต์และบันเทิงจำนวน 39 บริษัท คิดเป็นมูลค่าการเจรจาการค้ารวมกว่า 651.54 ล้านบาท ตัวเลขนี้สะท้อนว่า ตลาดลาตินอเมริกาไม่ได้เป็นพื้นที่ทดลอง แต่เป็นสนามจริงที่ตอบรับคอนเทนต์ไทยอย่างเป็นรูปธรรม "การเดินทางไปครั้งนี้ ผู้ประกอบการไทยสามารถขยายโอกาสทางการค้าในรูปแบบการขายลิขสิทธิ์ การจัดจำหน่าย การร่วมผลิต และความร่วมมือทางธุรกิจรูปแบบต่างๆ คิดเป็นมูลค่าการเจรจาการค้ารวมกว่า 651.54 ล้านบาท" น.ส.สุนันทา กังวาลกุลกิจ อธิบดีกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กล่าว เมื่อแยกดูรายตลาด บราซิลเกิดการจับคู่เจรจา 147 คู่ ส่วนเม็กซิโกมีถึง 190 คู่ แสดงให้เห็นว่า ทั้งสองตลาดมีความสนใจต่อธุรกิจคอนเทนต์ไทยในระดับที่ไม่ต่างกันมาก แม้โครงสร้างตลาดและบทบาทในภูมิภาคลาตินอเมริกาจะต่างกัน การที่ดีลจำนวนมากเกิดขึ้นกับกลุ่มธุรกิจแพร่ภาพ โทรทัศน์ สตรีมมิ่ง การจัดจำหน่ายคอนเทนต์ และการผลิต ทั้งหมดสะท้อนว่าไทยไม่ได้บุกเข้าไปแค่ปลายน้ำ แต่กำลังเชื่อมต่อกับระบบนิเวศของอุตสาหกรรมบันเทิงในพื้นที่นั้นอย่างครบห่วงโซ่

Licensing-Distribution-Co-production: กลยุทธ์สร้างฐานแฟนมากกว่าขายครั้งเดียว

จุดแข็งของแผนส่งออกคอนเทนต์ไทยครั้งนี้ คือการวางกลยุทธ์ชัดเจนว่าเป้าหมายไม่ใช่แค่ขายผลงานให้ได้มากที่สุดในระยะสั้น แต่คือการสร้างฐานแฟนและพันธมิตรระยะยาว ผ่านสามเครื่องมือหลัก ได้แก่ การขายลิขสิทธิ์ (Licensing) การจัดจำหน่าย (Distribution) และการร่วมผลิต (Co-production) การขายลิขสิทธิ์ช่วยให้ผลงานไทยเข้าสู่แพลตฟอร์มหลักของตลาดลาตินอเมริกา การจัดจำหน่ายทำให้คอนเทนต์ไทยกระจายตัวได้กว้าง ส่วนการร่วมผลิตเปิดโอกาสให้ทีมสร้างสรรค์ไทยเข้าไปมีส่วนในโครงการใหม่ที่ผลิตขึ้นในพื้นที่นั้นโดยตรง แนวคิดนี้สะท้อนความเข้าใจว่า การขยายตลาดคอนเทนต์ต่างประเทศต้องทำมากกว่าการนำผลงานไปเสนอขาย แต่ต้องสร้างทั้งตลาด ผู้ชม และเครือข่ายพันธมิตรในเวลาเดียวกัน โดยเฉพาะเมื่อต้องรับมือกับความต่างด้านภาษาและวัฒนธรรมในตลาดลาตินอเมริกา การปรับเนื้อหาให้เหมาะกับตลาดท้องถิ่น (Localization) ทั้งการพากย์เสียงภาษาสเปนและการทำคำบรรยาย จึงกลายเป็นหัวใจสำคัญในการขยายคอนเทนต์ไทยจากกลุ่มผู้ชมเฉพาะทางไปสู่ตลาดวงกว้าง หากไทยยังมองการส่งออกคอนเทนต์เป็นแค่ "การขายไฟล์" ก็จะพลาดโอกาสในการสร้างแบรนด์และความผูกพันระยะยาวกับผู้ชมในภูมิภาคนี้

บราซิลเน้นเจาะลึก เม็กซิโกเน้นสร้างตลาด: แผนสองขาเพื่อครองลาตินอเมริกา

การออกแบบยุทธศาสตร์แยกตามประเทศคืออีกหนึ่งจุดที่น่าชื่นชม ในบราซิล แนวทางต่อไปคือการมุ่ง "การเจาะตลาดให้ลึกขึ้น (Market Deepening)" โดยต่อยอดความสนใจที่มีอยู่แล้วไปสู่การซื้อขายลิขสิทธิ์ การจัดจำหน่าย การร่วมผลิต รวมถึงการสร้างฐานแฟนผ่านกิจกรรมด้านวัฒนธรรมสมัยนิยม เช่น งาน CCXP ที่เป็นเวทีใหญ่ของวัฒนธรรม Pop Culture นี่คือการตัดสินใจที่ถูกทาง เพราะบราซิลมีขนาดตลาดใหญ่และมีโครงสร้างสื่อที่รองรับคอนเทนต์ต่างประเทศอยู่แล้ว การลงลึกในผู้ชมเฉพาะกลุ่มและการใช้กิจกรรมแฟนมีตติ้งหรือเทศกาลต่างๆ จะช่วยผลักดันส่งออกคอนเทนต์ไทยให้มีเอกลักษณ์ในสายตาผู้ชมท้องถิ่น ในทางกลับกัน เม็กซิโกถูกวางบทบาทเป็นตลาด "สร้างใหม่" (Market Building) เน้นสร้างฐานผู้ชม ผู้ซื้อ และพันธมิตรท้องถิ่นไปพร้อมกับการพัฒนาการปรับเนื้อหาเป็นภาษาสเปน (Spanish Localization) และการจัดจำหน่าย โดยมองให้เม็กซิโกเป็นทั้งตลาดปลายทาง และฐานเชื่อมโยงคอนเทนต์ไทยไปยังประเทศที่ใช้ภาษาสเปนในลาตินอเมริกา แนวคิดนี้มีเหตุผลอย่างมาก เพราะหากสร้างฐานแข็งแรงในเม็กซิโกได้ ก็จะเหมือนการวางศูนย์กลางกระจายคอนเทนต์ไทยไปทั่วภูมิภาค โดยไม่ต้องเริ่มจากศูนย์ในแต่ละประเทศใหม่ทุกครั้ง

สร้างฐานแฟนผ่านศิลปินและเทศกาล: ก้าวต่อไปของส่งออกคอนเทนต์ไทย

สิ่งที่น่าสังเกตคือ ภาครัฐไม่หยุดอยู่แค่การเจรจาด้านธุรกิจ แต่เริ่มมองเห็นความสำคัญของ "ฐานแฟน" ว่าเป็นสินทรัพย์ระยะยาวของธุรกิจคอนเทนต์ มีแผนจะเพิ่มการนำศิลปินและนักแสดงไทยเข้าร่วมกิจกรรมในตลาดเป้าหมายอย่างต่อเนื่อง ทั้งในรูปแบบ Artist Showcase กิจกรรมพบปะแฟนคลับ รวมถึงการเข้าร่วมงานเทศกาลไทยหรือเทศกาลภาพยนตร์ไทย เพื่อเชื่อมโยงการสร้างฐานแฟนกับโอกาสทางธุรกิจ และเพิ่มการรับรู้เกี่ยวกับคอนเทนต์ไทยในตลาดลาตินอเมริกา แนวทางนี้ถูกต้อง เพราะในยุคสตรีมมิ่ง ผู้ชมเลือกดูคอนเทนต์ได้ไม่มีขอบเขต การมีศิลปินเป็นหน้าเป็นตาและมีแฟนคลับต่างประเทศ จะช่วยให้ผลงานไทยถูกค้นพบง่ายขึ้นและมีแรงหนุนเชิงอารมณ์จากผู้ชม อย่างไรก็ตาม การเดินเกมนี้จะสำเร็จได้ ต้องมีความต่อเนื่อง ทั้งด้านการเจรจาการค้าและการประชาสัมพันธ์ ไม่ใช่แค่กิจกรรมครั้งเดียวแล้วหายไป พร้อมกันนั้น ภาครัฐควรเปิดพื้นที่ให้เอกชนและครีเอเตอร์รุ่นใหม่เข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น เพื่อให้การส่งออกคอนเทนต์ไทยไม่ติดกรอบราชการจนเกินไป หากทำได้ ไทยมีโอกาสก้าวจาก "ผู้ผลิตคอนเทนต์ในประเทศ" ไปสู่บทบาท "ผู้ส่งออกคอนเทนต์" ในตลาดลาตินอเมริกาอย่างแท้จริง และสามารถต่อยอดไปภูมิภาคอื่นในอนาคตได้ด้วย