คลองผิงลู่ จีน ขั้วอำนาจการค้าทางน้ำเส้นใหม่ของภูมิภาค

คลองผิงลู่คืออะไร ทำไมจึงกลายเป็นเส้นเลือดใหญ่ของการค้าอาเซียน

คลองผิงลู่ จีน คือคลองขุดขนาดใหญ่ความยาว 134.2 กิโลเมตร ที่เชื่อมพื้นที่จีนตะวันตกออกสู่ทะเลบริเวณอ่าวตังเกี๋ย เพื่อเป็นโครงการขนส่งสินค้าและเส้นทางเดินเรือใหม่เชื่อมโยงการค้าภูมิภาคระหว่างจีนกับอาเซียน โดยลดระยะทางเวลาและต้นทุนการขนส่งผ่านโลจิสติกส์ทางน้ำที่มีต้นทุนต่ำลงอย่างมีนัยสำคัญ คลองผิงลู่เริ่มขุดอย่างเป็นทางการวันที่ 28 สิงหาคม 2565 และเปิดให้บริการวันที่ 16 กันยายน 2569 ใช้เวลาก่อสร้างกว่า 4 ปี พร้อมการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานทางน้ำและประตูน้ำขนาดใหญ่เพื่อรองรับเรือสินค้าขนาดถึง 5,000 ตัน โครงการนี้ใช้งบประมาณ 72,700 ล้านหยวน หรือประมาณหลายแสนล้านบาท ซึ่งสะท้อนว่าจีนไม่ได้เพียงสร้างคลอง แต่กำลังสร้างโครงกระดูกสันหลังทางเศรษฐกิจสายใหม่ของภูมิภาค

จีนกำลังเขียนแผนที่การค้าใหม่ผ่านอ่าวตังเกี๋ย

จุดสำคัญของคลองผิงลู่ไม่ใช่แค่ขนาด แต่คือทิศทางใหม่ของเส้นทางการค้าอาเซียน เส้นทางนี้เริ่มจากปากแม่น้ำผิงถังในเขตอ่างเก็บน้ำซีจิน เมืองเหิงโจว นครหนานหนิง ไหลผ่านหลายเมืองไปตามแนวแม่น้ำชินเจียง ก่อนออกสู่อ่าวตังเกี๋ยหรืออ่าวเป่ยปู้ ซึ่งเป็นประตูเชื่อมต่อโดยตรงกับประเทศอาเซียน นั่นหมายความว่าจีนตะวันตกเฉียงใต้ไม่จำเป็นต้องอ้อมลงไปใช้ท่าเรือมณฑลกวางตุ้งเหมือนเดิมอีกต่อไป การส่งออกจากภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจีนสามารถร่นระยะทางได้ราว 560 กิโลเมตร และเร็วกว่าเส้นทางเดิมถึง 10 วัน พร้อมทั้งลดต้นทุนโลจิสติกส์ได้ถึง 18-30 เปอร์เซ็นต์ คำพูดที่ควรจดคือ “คลองสายนี้จะเป็นกระดูกสันหลังที่เชื่อมโยงเส้นทางเดินเรือภายในประเทศเข้ากับเส้นทางออกสู่ทะเลฝั่งตะวันตก มุ่งหน้าสู่ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยตรง” ตามคำอธิบายของวิศวกรโครงการ

ต้นทุนถูกลง เวลาสั้นลง ผลกระทบต่อเส้นทางการค้าอาเซียน

คลองผิงลู่ทำให้โครงสร้างการแข่งขันด้านโครงการขนส่งสินค้าทางน้ำในภูมิภาคพลิกจากหน้ามือเป็นหลังมือ เมื่อสามารถลดระยะทางได้ราว 560 กิโลเมตร และเร็วกว่าเส้นทางผ่านกวางตุ้งถึง 10 วัน ผลที่ตามมาคือการลดต้นทุนโลจิสติกส์ 18-30 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเป็นตัวเลขที่เขย่าความได้เปรียบของเส้นทางเดิมโดยตรง สินค้าที่ต้องรักษาความสดหรืออาศัยปริมาณมากจะได้รับประโยชน์ทันที ทั้งผลไม้ อาหารทะเลแช่แข็ง และสินค้าเกษตรจากอาเซียนที่มุ่งสู่จีนตะวันตกเฉียงใต้ เส้นทางนี้ยังหนุนการขนส่งต่อเนื่องหลายรูปแบบ ทั้งทางเรือและทางราง ทำให้ท่าเรือที่เชื่อมกับรถไฟและโครงข่ายทางน้ำภายในจีนกลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ใหม่ พูดให้ชัดคือ ท่าเรือและฮับโลจิสติกส์ที่ไม่รีบปรับตัวรับกระแสคลองผิงลู่ มีโอกาสถูกลดบทบาทในห่วงโซ่อุปทานอาเซียนชุดใหม่อย่างหลีกเลี่ยงได้ยาก

จากคลองหนึ่งเส้นสู่เขตเศรษฐกิจใหม่และอำนาจต่อรองที่เปลี่ยนไป

คลองผิงลู่ถูกออกแบบให้มากกว่าช่องทางน้ำ เป็นทั้งโครงข่ายโลจิสติกส์ เขตเศรษฐกิจ และห้องทดลองเทคโนโลยีสีเขียวของภูมิภาค วิสัยทัศน์ “4 แนวตั้ง 4 แนวนอน 2 โครงข่าย” ของเส้นทางเดินเรือระดับชาติระยะทางประมาณ 25,000 กิโลเมตร ภายในปี 2578 ทำให้คลองผิงลู่เป็นหนึ่งในฟันเฟืองที่เชื่อมเส้นทางภายในประเทศกับทะเลเปิด การพัฒนาเขตเศรษฐกิจคลองผิงลู่และเขตเศรษฐกิจอ่าวเป่ยปู้จะดึงดูดคลังสินค้า ศูนย์กระจายสินค้า และคลังเย็นจำนวนมาก เกิดการแบ่งงานอุตสาหกรรมข้ามพรมแดนระหว่างจีนกับอาเซียน และผลักดันห่วงโซ่อุปทานใหม่ภายใต้กรอบ RCEP และยุทธศาสตร์เส้นทางสายไหมใหม่ กล่าวอีกแบบ คลองผิงลู่ไม่เพียงย้ายเส้นทางเรือสินค้า แต่ย้ายจุดศูนย์ถ่วงของอำนาจการต่อรองทางการค้าของภูมิภาคเข้ามาใกล้จีนตะวันตกเฉียงใต้อย่างไม่เคยเป็นมาก่อน

ภูมิภาคต้องคิดใหม่เรื่องโลจิสติกส์ หากไม่อยากแพ้ตั้งแต่ยังไม่เริ่มแข่งขัน

ในระดับนโยบาย คลองผิงลู่คือสัญญาณว่าประเทศใดในอาเซียนที่ยังคิดเรื่องเส้นทางการค้าภูมิภาคแบบเดิม จะตามเกมไม่ทัน โอกาสด้านโลจิสติกส์จากคลองผิงลู่คือการลดเวลาและต้นทุนขนส่งสินค้าปริมาณมากเข้าสู่จีนตอนใน เพิ่มทางเลือกเส้นทางขนส่ง และเปิดทางให้การขนส่งต่อเนื่องหลายรูปแบบผ่านเครือข่ายท่าเรือและรถไฟ ขณะเดียวกัน คลองนี้จะผลักให้มูลค่าการค้าระหว่างประเทศกับจีนเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งคำถามใหญ่คือ ประเทศในภูมิภาคจะใช้โอกาสนี้สร้างมูลค่าเพิ่ม หรือปล่อยให้กลายเป็นช่องทางให้สินค้าจีนหลั่งไหลจนเสียดุลการค้าเพิ่มขึ้น การที่สถิติชี้ว่าประเทศหนึ่งในภูมิภาคยังขาดดุลการค้ากับจีนในระดับหลายล้านล้านบาท แสดงว่าใครไม่เตรียมกลยุทธ์ใหม่ทั้งฝั่งส่งออก การลงทุน และโครงสร้างพื้นฐานท่าเรือ อาจต้องเจอวิกฤตจากเส้นทางน้ำสายนี้ในอนาคตอันใกล้