หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว โรคหัวใจเงียบที่คนแข็งแรงก็เสี่ยง

หัวใจห้องบนสั่นพลิ้วคืออะไร ทำไมคนดูสุขภาพดีถึงเป็นได้

หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว หรือ Atrial Fibrillation คือภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะที่เกิดจากระบบไฟฟ้าในหัวใจห้องบนทำงานผิดปกติ ทำให้หัวใจห้องบนบีบตัวไม่เป็นจังหวะแต่สั่นพลิ้วอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ชีพจรเต้นไม่สม่ำเสมอ เลือดหมุนเวียนผิดปกติ และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดและโรคหลอดเลือดสมองอย่างมีนัยสำคัญ

สิ่งที่คนส่วนใหญ่มักคิดผิดคือ ภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วจะเกิดกับคนป่วยหรือคนไม่ดูแลตัวเองเท่านั้น แต่เคสของบอย ภิษณุ นิ่มสกุล พิธีกรและนักแสดงวัย 48 ปี ที่ขึ้นชื่อว่าเป็นหนุ่มหุ่นฟิตและดูแลตัวเองอย่างดี กลับตรวจพบว่ามีภาวะนี้หลังมีอาการแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก และนาฬิกาสุขภาพเตือนว่าหัวใจเต้นผิดปกติ ภาพนี้ตบหน้าความเชื่อเดิมอย่างชัดเจนว่าแค่ฟิตหุ่นไม่พอ ต้องฟังสัญญาณจากหัวใจด้วย

เบื้องหลังภาวะนี้คือระบบไฟฟ้าหัวใจที่ควรส่งสัญญาณจากไซนัสโหนดลงสู่หัวใจห้องล่างอย่างเป็นระเบียบ แต่กลับมีสัญญาณไฟฟ้าผิดปกติยุ่งเหยิงในหัวใจห้องบน ทำให้หัวใจห้องบนสั่นพลิ้วแทนที่จะบีบตัวเป็นจังหวะ และบางส่วนของสัญญาณก็ส่งลงมาทำให้หัวใจห้องล่างเต้นผิดปกติหรือเต้นเร็วมากจนผู้ป่วยรู้สึกใจสั่นหรือแน่นหน้าอก

เคสบอย ภิษณุ บทเรียนจากคนที่อยู่กับ AF มานานกว่า 6 ปี

บอย ภิษณุเล่าว่าความผิดปกติเริ่มขึ้นตั้งแต่ช่วงเข้าร่วมรายการ The Mask Singer เมื่อประมาณ 6–7 ปีก่อน ขณะกำลังทำงานอยู่ดี ๆ Heart Rate พุ่งขึ้นราว 120 ครั้งต่อนาที เหงื่อออกท่วมตัวและพูดติดขัด โชคดีที่มีรุ่นพี่ซึ่งเคยมีอาการคล้ายกันแนะนำให้รีบไปตรวจหัวใจ จึงตรวจพบว่ามีภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว และต้องกินยาควบคุมอาการมาอย่างต่อเนื่อง

ต่อมามีเหตุการณ์ที่ Heart Rate พุ่งถึงประมาณ 180 ครั้งต่อนาทีร่วมกับเหงื่อแตกและพูดติดขัดอีกครั้ง แพทย์ตรวจพบ AF ชัดเจนและให้ยาควบคุม พร้อมวางแผนรักษาด้วยการจี้ไฟฟ้าที่หัวใจหรือ Catheter Ablation ซึ่งแพทย์อธิบายว่าสามารถทำให้ดีขึ้นหรือหายขาดได้ หากทำตั้งแต่ยังไม่มีภาวะแทรกซ้อนหนัก เช่น สโตรกหรือหัวใจล้มเหลว

บอยยอมรับว่าหลังรู้ผลตรวจว่าเป็นโรคหัวใจ เขาเริ่มกลัวเรื่องการเสียชีวิต เพราะทั้งพ่อและญาติเคยเสียด้วยโรคหัวใจมาก่อน ทำให้คุณแม่กังวลอย่างมากและย้ำให้ลูกชายรักษาให้เรียบร้อย เคสนี้ไม่ได้บอกแค่ว่าภาวะหัวใจไม่สม่ำเสมออันตราย แต่ยังสะท้อนบทบาทของครอบครัวและการกล้าพูดเรื่องโรคหัวใจในที่สาธารณะ ที่ช่วยให้คนจำนวนมากตื่นตัวเรื่องหัวใจมากขึ้น

อาการหัวใจเต้นผิดปกติที่ไม่ควรมองข้าม และใครเสี่ยงมากเป็นพิเศษ

อาการของภาวะหัวใจไม่สม่ำเสมอจากหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วมีได้ตั้งแต่ใจสั่น หัวใจเต้นรัว เหนื่อยง่าย หายใจไม่อิ่ม เวียนศีรษะ หน้ามืด แน่นหน้าอก ไปจนถึงออกกำลังกายได้น้อยลง บางคนเป็น ๆ หาย ๆ จนโทษความเครียด นอนน้อย หรือกาแฟ ทั้งที่จริงอาจเป็นสัญญาณเตือนของอาการหัวใจเต้นผิดปกติที่ต้องได้รับการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือ ECG อย่างจริงจัง

ที่น่ากลัวกว่าคือ บางคนไม่มีอาการเลย หัวใจห้องบนสั่นพลิ้วแบบเงียบ ๆ ถูกตรวจพบโดยบังเอิญจากการตรวจสุขภาพหรือจับชีพจร สิ่งนี้ทำให้เราหลงดีใจว่าตัวเองแข็งแรงทั้งที่ความเสี่ยงยังซ่อนอยู่ ดังนั้นถ้ามีอุปกรณ์วัดชีพจรหรือสมาร์ตวอทช์แล้วพบว่าชีพจรเต้นไม่สม่ำเสมอ หรือมีช่วงที่เต้นเร็วผิดปกติ ควรใช้เป็นสัญญาณให้ไปพบแพทย์ ไม่ใช่แค่ปิดแจ้งเตือนแล้วปล่อยผ่าน

ภาวะหรือโรคที่สัมพันธ์กับ AF ได้แก่ ความดันโลหิตสูงโดยเฉพาะถ้าคุมไม่ดี โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคลิ้นหัวใจ ภาวะหัวใจล้มเหลว ไทรอยด์เป็นพิษ เบาหวาน โรคอ้วน ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ รวมถึงอายุที่เพิ่มขึ้น การดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่ และปัจจัยทางพันธุกรรม พูดง่าย ๆ คือแม้คุณจะดูฟิต แต่ถ้ามีหนึ่งในปัจจัยเหล่านี้ คุณไม่ได้อยู่ไกลจากภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วเลย

ทำไมต้องรีบรักษา และทางเลือกการรักษาหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว

หัวใจห้องบนสั่นพลิ้วไม่ได้แค่ทำให้ใจสั่น แต่เพิ่มความเสี่ยงสองอย่างใหญ่ ๆ คือสโตรกและหัวใจล้มเหลว เมื่อหัวใจห้องบนบีบตัวได้ไม่ดี เลือดจะคั่งอยู่โดยเฉพาะบริเวณ Left Atrial Appendage เกิดลิ่มเลือด และหากลิ่มเลือดหลุดไปอุดหลอดเลือดสมองก็ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมองหรือสมองขาดเลือด ส่งผลให้แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือเสียชีวิตได้ อีกด้านหนึ่ง ถ้าหัวใจเต้นเร็วต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงจนเกิดหัวใจล้มเหลวได้

การรักษาหัวใจในภาวะนี้จึงมีเป้าหมายมากกว่าแค่ลดอาการใจสั่น แต่รวมถึงการป้องกันสโตรกด้วย การรักษามักเริ่มจากการใช้ยาเพื่อลดอัตราการเต้นของหัวใจ ควบคุมจังหวะ และยาลดการเกิดลิ่มเลือด ตามด้วยการประเมินว่าผู้ป่วยเหมาะกับการรักษาเชิงรุกอย่างการจี้ไฟฟ้าหัวใจหรือไม่ ซึ่งในเคสของบอย ภิษณุ แพทย์ประเมินแล้วว่าเหมาะกับการรักษาด้วย Catheter Ablation เพื่อจัดการต้นตอสัญญาณไฟฟ้าผิดปกติ

จุดสำคัญคือ การรู้ว่าตัวเองเป็นเร็วเท่าไร โอกาสป้องกันภาวะแทรกซ้อนก็สูงเท่านั้น เพราะ AF สามารถควบคุมและรักษาได้หากตรวจพบเร็วและรักษาถูกทาง หากปล่อยให้เป็นนานโดยไม่รู้ตัว โอกาสเกิดลิ่มเลือดและหัวใจล้มเหลวจะเพิ่มขึ้นจนกลายเป็นปัญหาที่แก้ยากกว่าเดิม

บทสรุปจากเคสคนดัง ถึงเวลาฟังหัวใจตัวเองให้ดังพอ ๆ กับเสียงงานและครอบครัว

เรื่องของบอย ภิษณุ ที่อยู่กับภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วมานานกว่า 6–7 ปี ก่อนจะตัดสินใจเข้ารับการรักษาอย่างจริงจัง เป็นภาพสะท้อนว่าหลายคนอาจกำลังใช้ชีวิตร่วมกับภาวะหัวใจไม่สม่ำเสมอโดยไม่รู้ตัว และรอจนเกิดอาการหนักหรือข่าวการเสียชีวิตของคนรู้จักค่อยหันกลับมามองหัวใจตัวเอง

บทเรียนที่ชัดคือ หนึ่ง การฟังสัญญาณจากร่างกาย เช่น ใจสั่น แน่นหน้าอก ชีพจรเต้นแปลก ๆ สำคัญไม่แพ้การวัดจำนวนก้าวเดิน สอง การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจและการติดตามชีพจรด้วยเครื่องมือที่น่าเชื่อถือสามารถช่วยจับภาวะผิดปกติได้ตั้งแต่ยังไม่สาย และสาม การกล้าไปพบแพทย์ตั้งแต่เริ่มสงสัย คือการปกป้องตัวเองและครอบครัวจากความเสี่ยงสโตรกและหัวใจล้มเหลวในอนาคต

ในยุคที่ทุกอย่างวิ่งเร็ว การทำงานและดูแลคนรอบข้างอาจดังกลบเสียงหัวใจของเรา หากเคสของบอยจะสอนอะไรสักอย่าง ก็คือการยอมชะลอชีวิตลงเพื่อให้หมอตรวจหัวใจหนึ่งครั้ง อาจเป็นการต่อเวลาให้เราได้ใช้ชีวิตกับคนที่รักอีกยาวนาน และทำให้คำว่า “ฟิต” หมายถึงทั้งหุ่นและหัวใจไปพร้อมกัน