นิยามใหม่ของการเติบโต: จากรายได้กระจุกสู่เศรษฐกิจสมดุล
แผนกระจายรายได้ท่องเที่ยว 60:40 คือแนวคิดการปรับสัดส่วนเม็ดเงินและการเดินทางจากเมืองท่องเที่ยวหลักที่เคยรองรับนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ ไปสู่ท่องเที่ยวเมืองรองที่มีศักยภาพแต่ถูกมองข้าม เป้าหมายคือทำให้การท่องเที่ยวสร้างเศรษฐกิจสมดุลไทย ลดความเหลื่อมล้ำของพื้นที่ และทำให้รายได้จากนักเดินทางไหลไปถึงชุมชนฐานรากอย่างทั่วถึง สอดคล้องกับแนวคิดการเติบโตแบบคุณค่าและยั่งยืน ไม่ใช่เพียงเพิ่มตัวเลขนักท่องเที่ยว สิ่งสำคัญคือ นี่ไม่ใช่โครงการแต่งหน้าตัวเลข แต่เป็นการยอมรับความจริงว่าการท่องเที่ยวไทยเคยกระจุกในเมืองหลักมากเกินไป ททท.ประกาศเปิดแผนกระจายรายได้ท่องเที่ยวทั่วประเทศเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจสมดุลในปี 2570 โดยลดการกระจุกตัวเฉพาะเมืองหลักที่เคยมีสัดส่วนรายได้ราวร้อยละ 70-80 ให้เหลือโครงสร้างใหม่แบบ 60:40 ระหว่างเมืองหลักและเมืองรอง การเปลี่ยนสมการนี้คือจุดตั้งต้นของยุทธศาสตร์ท่องเที่ยวชุดใหญ่ภายใต้แนวคิด The Year of Transformation ปี 2569-2570 ที่เน้นเปลี่ยนจากแข่งขันเชิงปริมาณสู่เชิงมูลค่าและประสบการณ์ที่มีความหมาย
โครงสร้างใหม่ 60:40 และยุทธศาสตร์ท่องเที่ยวเมืองรอง
หัวใจของเกม 60:40 คือท่องเที่ยวเมืองรอง ไม่ใช่ในฐานะเมืองทางผ่าน แต่ในฐานะเมืองเป้าหมายที่มีมูลค่าสูง ททท.ใช้ยุทธศาสตร์เชื่อมโยงพื้นที่ Cluster & Connectivity Transformation ดึงเมืองหลักแต่ละภูมิภาคมาเป็น Hub แล้วจับคู่เส้นทางกับเมืองรองที่มีธรรมชาติและวัฒนธรรมใกล้เคียงกัน เพื่อกระจายคลัสเตอร์นักท่องเที่ยวและรายได้สู่เศรษฐกิจฐานราก นี่คือการยืนยันว่าการเติบโตของการท่องเที่ยวต้องไม่กระจุกตัวอยู่เพียงไม่กี่เมืองอีกต่อไป แนวทางปฏิบัติชัดเจน แทนที่จะปล่อยให้เมืองรองเป็น One-Day Trip แผนนี้ยกระดับให้กลายเป็น High-Value and Sustainable Destination ผ่านการออกแบบประสบการณ์เชิงคุณค่าทั้งแพ็กเกจท่องเที่ยว กิจกรรมสร้างประสบการณ์ตลอดปี และการพักค้างคืนเพิ่มขึ้นในเมืองรอง รายงานระบุว่า ททท.ตั้งเป้าหมายให้การท่องเที่ยวไทยเป็นปลายทาง Asia’s No.1 High-Value and Sustainable Destination และสร้างการเติบโตเชิงรายได้ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 5 พร้อมกระจายเม็ดเงินสู่เศรษฐกิจฐานรากและชุมชนเมืองรองในสัดส่วนใหม่ 60:40
19 เมืองรองขึ้นเวทีหลัก ลดโอเวอร์ทัวริซึมเมืองใหญ่
ถ้าถามว่าใครได้ประโยชน์จากเกม 60:40 คำตอบไม่ใช่แค่ผู้ประกอบการท่องเที่ยว แต่คือคนใน 19 เมืองรองที่ถูกดันขึ้นเป็นเมืองท่องเที่ยวใหม่อย่างเป็นระบบ ททท.จัดคลัสเตอร์เมืองรองทั่วทุกภูมิภาค ตั้งแต่เชียงราย แม่ฮ่องสอน น่าน แพร่ สุโขทัย ประจวบคีรีขันธ์ เพชรบุรี ฉะเชิงเทรา ระยอง จันทบุรี ตราด นครราชสีมา อุบลราชธานี ไปจนถึงพังงา กระบี่ นครศรีธรรมราช พัทลุง สุราษฎร์ธานี และสตูล เมืองเหล่านี้คือด่านหน้าของแผนกระจายรายได้ท่องเที่ยวที่จะช่วยลดความกดดันจากการท่องเที่ยวมวลชนในเมืองหลัก ผลเชิงโครงสร้างคือ เมืองใหญ่จะถูกผ่อนแรง ทั้งในมิติสิ่งแวดล้อมและโครงสร้างพื้นฐาน ขณะเดียวกันเมืองรองได้รับโอกาสนำเสนอตัวตนผ่าน Signature Destination Branding และ Signature Festival เช่น งานแห่เทียนพรรษาอุบลราชธานี งานไหลเรือไฟนครพนม งานแห่ดาวคริสต์มาสสกลนคร รวมถึงเส้นทางคาร์บอนต่ำอย่างเกาะหมาก–เกาะกูด หรือการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำและป่าโกงกางในจันทบุรี เมื่อการกระจายนักท่องเที่ยวเกิดขึ้นจริง ภาระของเมืองหลักจะลดลง และคุณค่าแท้จริงของเมืองรองจะเริ่มถูกมองเห็น
เปิดตลาดใหม่ ขยายเมืองต้นทางใหม่ เชื่อมตรงสู่เมืองรอง
แผน 60:40 ไม่ได้ทำงานลำพัง แต่ถูกผูกเข้ากับยุทธศาสตร์การเปิดตลาดใหม่และเมืองต้นทางใหม่อย่างเข้มข้น ททท.ประกาศเดินหน้าปรับสมดุลพอร์ตท่องเที่ยว เจาะตลาดเชิงรุกในกลุ่มลาตินอเมริกาและยุโรปตะวันออก เพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาตลาดเดิมและตอบรับแนวทางการท่องเที่ยวยั่งยืน นักท่องเที่ยวระยะไกลเหล่านี้มีพฤติกรรมเดินทางระยะยาว ใช้จ่ายกับกิจกรรมหลายมิติ และยินดีจ่ายเพิ่มเพื่อบริการที่ยั่งยืน ซึ่งเข้าทางแผน Value over Volume อย่างตรงตัว ยุทธศาสตร์ท่องเที่ยวที่วางไว้แบ่งเป็นหลายชั้น ทั้งการเจาะกลุ่ม Gen Z คู่รัก และครอบครัวที่มีกำลังซื้อสูง การสร้าง Meaningful Experiences และที่สำคัญคือการขยายเมืองต้นทางใหม่ NEW ORIGIN CITIES ในยุโรป เพื่อลดการกระจุกตัวในตลาดหลัก พร้อมโปรโมตปลายทางเมืองรองในไทยเพิ่มขึ้นตามแนวคิด Link Plus แผนนี้เริ่มเห็นรูปธรรมจากการเปิดเที่ยวบิน LOT Polish Airlines เส้นทางกรุงวอร์ซอ–กรุงเทพฯ ในไตรมาสสุดท้ายของปี 2569 ให้บริการ 3–5 เที่ยวบินต่อสัปดาห์ เพื่อเป็นสะพานเชื่อมตลาดยุโรปตะวันออกกับทั้งเมืองหลักและเมืองรองของไทยในระยะถัดไป
บทสรุป: ถ้าเมืองรองไม่โต การท่องเที่ยวไทยก็ไม่ยั่งยืน
เมื่อมองภาพรวม แผน 60:40 จึงไม่ใช่แค่อัตราส่วนในสไลด์พรีเซนเทชัน แต่เป็นคำประกาศว่าการท่องเที่ยวต้องรับใช้เศรษฐกิจสมดุลไทยอย่างตั้งใจ การปรับโครงสร้างตลาดผ่าน Rebalance Market Portfolio และยุทธศาสตร์ท่องเที่ยวเมืองรอง คือการยอมรับว่าความยั่งยืนต้องวัดจากว่าเม็ดเงินไปถึงฐานรากหรือไม่ ไม่ใช่จากตัวเลขนักท่องเที่ยวรวมเพียงอย่างเดียว ททท.ตั้งเป้าให้ปี 2570 เป็นหมุดหมายของปลายทางเชิงคุณค่าและมูลค่าสูงอันดับหนึ่งของเอเชีย พร้อมเพิ่มรายได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 5 และกระจายรายได้สู่ชุมชนเมืองรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 5 แผนกระจายรายได้ท่องเที่ยวนี้ถูกหนุนด้วยการเปิดตลาดใหม่จากลาตินอเมริกาและยุโรปตะวันออก รวมถึงการขยายเมืองต้นทางใหม่เพื่อลดการกระจุกตัวในตลาดหลักอย่างเป็นระบบ ถ้าแผน 60:40 เดินหน้าได้ตามเป้า เมืองรองจะไม่ใช่แค่ฉากหลังของโปสต์โซเชียลอีกต่อไป แต่จะกลายเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจตัวจริงที่ทำให้การท่องเที่ยวไทยเติบโตอย่างยั่งยืนสำหรับคนทั้งประเทศ
