ความเป็นส่วนตัวข้อมูลสุขภาพจากของแถมกลายเป็นของต้องมี
ความเป็นส่วนตัวข้อมูลสุขภาพ คือแนวคิดที่ผู้ใช้สามารถควบคุมการซิงค์ข้อมูลชีวภาพ ข้อมูลออกกำลังกาย และบันทึกการแพทย์ดิจิทัลของตนเองได้อย่างชัดเจน ทั้งในระดับอุปกรณ์แอปและคลาวด์ รวมถึงการกำหนดว่าจะให้แชร์กับบริการภายนอกใดบ้าง เพื่อป้องกันการนำข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้โดยไม่ได้รับความยินยอม และสร้างความโปร่งใสในการใช้ประโยชน์จากข้อมูลเหล่านี้
ทิศทางใหม่ของสมาร์ทวอทช์ความปลอดภัยคือการยอมคืนอำนาจให้ผู้ใช้ ตรงข้ามกับยุคที่ผู้ผลิตเก็บทุกอย่างขึ้นคลาวด์แล้วค่อยแจ้งทีหลัง วันนี้ผู้สวมใส่คาดหวังจะเลือกได้เองว่าข้อมูลใดควรอยู่บนอุปกรณ์ ข้อมูลใดควรขึ้นคลาวด์ และข้อมูลใดจะไม่ถูกแชร์กับใครเลย แนวโน้มนี้ชัดเจนจากทั้งฝั่ง Amazfit ที่เตรียมเพิ่มตัวเลือกควบคุมการซิงค์ข้อมูล และฝั่งแพลตฟอร์มสุขภาพอย่าง Ultrahuman ที่เน้นความโปร่งใสและการขอความยินยอมก่อนเข้าถึงบันทึกการแพทย์ดิจิทัลของผู้ใช้
Amazfit กับการควบคุมการซิงค์ข้อมูลแบบแยกส่วน
ในแอป Zepp เวอร์ชันล่าสุดมีร่องรอยสำคัญว่า Amazfit กำลังเตรียมให้ผู้ใช้ควบคุมการซิงค์ข้อมูลขึ้นคลาวด์ได้แบบละเอียดมากขึ้น มีการพบสตริงใหม่อย่าง “Sync Health Data to the Cloud” “Sync Fitness Data to the Cloud” และ “Sync Profile Data to the Cloud” รวมถึงตัวเลือก “Turn Off All Data Sync” ซึ่งหมายความว่าผู้ใช้จะไม่ต้องเลือกแค่เปิดหรือปิดทั้งหมด แต่สามารถปล่อยให้บางหมวดข้อมูลซิงค์อยู่ ในขณะที่เก็บหมวดอื่นไว้บนอุปกรณ์เท่านั้น
การเคลื่อนไหวนี้สะท้อนความต้องการความเป็นส่วนตัวข้อมูลสุขภาพที่เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน เพราะผู้ใช้จำนวนมากไม่ได้กังวลกับทุกข้อมูลเท่ากัน บางคนสบายใจให้ซิงค์ข้อมูลฟิตเนส เช่น บันทึกการออกกำลังกาย VO2 max หรือค่า training load แต่ไม่อยากให้ข้อมูลสุขภาพเชิงลึกหรือข้อมูลโปรไฟล์ถูกเก็บบนเซิร์ฟเวอร์เสมอไป การเพิ่มตัวเลือกแยกหมวดเช่นนี้ทำให้ผู้ใช้รู้สึกว่ามีสิทธิ์กำหนดชะตาข้อมูลของตัวเอง แทนที่จะต้องยอมแลกความสะดวกกับความเสี่ยงแบบเหมาเข่ง
ผลได้ผลเสียของการเก็บข้อมูลไว้เครื่องเทียบกับส่งขึ้นคลาวด์
แม้การควบคุมการซิงค์ข้อมูลจะดูน่าดีใจ แต่ก็ไม่ได้ไม่มีราคาที่ต้องจ่าย โค้ดในแอป Zepp ระบุว่าหากผู้ใช้ปิดการซิงค์โปรไฟล์ อาจเจอข้อความอย่าง “Contacts Unavailable” และ “Limited Equipment Management” พร้อมทั้งความท้าทายในฟีเจอร์ที่อาศัยข้อมูลบนเซิร์ฟเวอร์ เช่น การแข่งขันหรือชาเลนจ์ที่อาจใช้งานไม่ได้หรืออัปเดตไม่ครบถ้าข้อมูลไม่ถูกอัปโหลด
ตัวอย่างที่เห็นชัดคือฟีเจอร์ LifeLoad ที่รับไฟล์เสียงจากนาฬิกา แต่ต้องส่งขึ้นคลาวด์เพื่อให้ระบบตีความ หากผู้ใช้ปิดการซิงค์ข้อมูลสุขภาพ จะมีข้อความเตือนว่าระบบไม่สามารถส่งไฟล์เพื่อวิเคราะห์ได้ และยังอาจทำให้เหตุการณ์ที่เกี่ยวข้อง LifeLoad ใช้ร่วมกับฟีเจอร์ HybridCharge ไม่ได้ด้วย นี่คือบทเรียนสำคัญว่าเสรีภาพในการควบคุมการซิงค์ข้อมูลไม่มีฟรี ผู้ใช้ต้องเลือกระหว่างความเป็นส่วนตัวและบริการอัจฉริยะบางอย่าง เส้นแบ่งจึงไม่ใช่คำถามว่าคลาวด์ดีหรือไม่ดี แต่คือเรายอมแชร์อะไรเพื่อแลกกับประสบการณ์แบบไหน
Ultrahuman จับมือ HealthEx รวมข้อมูลไบโอเมตริกกับบันทึกการแพทย์
ฝั่ง Ultrahuman เลือกเดินเกมอีกแบบ ด้วยการประกาศความร่วมมือกับ HealthEx พร้อมปล่อยฟีเจอร์ใหม่ชื่อ HealthEx PowerPlug ผ่านแอปของตนเองในช่วงวันที่ 17 กันยายนที่ผ่านมา ฟีเจอร์นี้เริ่มทยอยเปิดให้ผู้ใช้ในบางพื้นที่ใช้งานในวันเดียวกัน โดยตั้งใจจะ “ผสานบันทึกการแพทย์ของสมาชิกเข้ากับข้อมูล biomarkers แบบต่อเนื่องจากสมาร์ตริง” ภายใต้กรอบที่ปลอดภัย โปร่งใส และอาศัยความยินยอมจากผู้ใช้
หัวใจของ PowerPlug คือการนำบันทึกการแพทย์ดิจิทัลอย่างประวัติการรักษา ยา และหัตถการ มาวางเคียงกับข้อมูลชีวภาพที่ Ultrahuman Ring เก็บได้ เช่น อัตราการเต้นหัวใจขณะพัก heart rate variability อุณหภูมิผิวหนัง และช่วงเวลานอนหลับลึก เพื่อให้ทั้งผู้ใช้และแพทย์มองภาพสุขภาพแบบต่อเนื่องได้ในที่เดียว Ultrahuman ระบุว่าฟีเจอร์นี้แมปเงื่อนไขสุขภาพได้ถึง 532 ภาวะจากข้อมูลยาและหัตถการ และยังเตือนหากผู้ใช้พลาดการนัดติดตาม หรือยังไม่ตรวจสอบบันทึกโรคและยาในระบบ
สิทธิในการเลือกแชร์ข้อมูลกับหมอ ไม่ใช่ใบผ่านทางให้บริษัท
PowerPlug ไม่ได้แค่รวมข้อมูลแต่ยังให้ผู้ใช้ควบคุมสิทธิการเข้าถึงได้ละเอียด Ultrahuman ระบุว่าผู้ใช้ต้องยืนยันตัวตนก่อนให้ HealthEx ค้นหาบันทึกการแพทย์จากสถานพยาบาลที่เคยเข้ารับบริการ และที่สำคัญคือผู้ใช้สามารถเลือกได้เองว่าจะให้ PowerPlug เข้าถึงข้อมูลจากสถานที่ใดบ้าง พร้อมสิทธิหยุดแชร์เมื่อไรก็ได้ แนวคิดนี้ทำให้การรวมบันทึกการแพทย์ดิจิทัลไม่ได้กลายเป็นการเปิดประตูให้ข้อมูลไหลออกแบบไร้ขอบเขต แต่กลายเป็นเครื่องมือช่วยผู้ป่วยเตรียมตัวก่อนพบแพทย์ด้วยภาพข้อมูลที่ครบถ้วน
ระบบยังมีฟีเจอร์ Visit Pack ซึ่งเป็นชุดข้อมูลยาสำหรับใช้กับแพทย์ที่รวมกับข้อมูลจากอุปกรณ์สวมใส่ และยังช่วยไฮไลต์คำถามหรือตรวจเพิ่มเติมที่ผู้ใช้ควรหยิบยกในครั้งต่อไปที่ไปพบแพทย์ นอกจากนี้ Ultrahuman และ HealthEx ยังมีแผนต่อยอดไปยังด้านอื่น เช่น Vitamin D GLP-1 และสุขภาพทางเดินหายใจในอนาคต ทิศทางนี้ชี้ชัดว่าเทคโนโลยีสุขภาพสวมใส่กำลังเปลี่ยนจากการเก็บข้อมูลเพื่อแพลตฟอร์ม มาเป็นการเก็บเพื่อผู้ใช้และทีมรักษาที่เจ้าของข้อมูลเลือกเอง
อนาคตของความเป็นส่วนตัวข้อมูลสุขภาพในโลก wearable
หากมองภาพรวม Amazfit ที่เพิ่มตัวเลือกควบคุมการซิงค์ข้อมูลแบบแยกส่วน และ Ultrahuman ที่เน้นระบบยินยอมก่อนเข้าถึงบันทึกการแพทย์ดิจิทัล คือสัญญาณว่าตลาด wearable เริ่มฟังเสียงผู้ใช้มากขึ้น ผู้ใช้ไม่ต้องการเพียงสมาร์ทวอทช์ความปลอดภัยที่กันน้ำและกันกระแทก แต่ต้องการสมาร์ทวอทช์ที่เคารพข้อมูลส่วนตัวและเปิดเผยว่าข้อมูลนั้นถูกใช้ทำอะไร
อย่างไรก็ตามฟีเจอร์ที่พบในโค้ดแอปอย่างของ Zepp ยังไม่แน่ว่าจะเปิดใช้จริงหรือจะถูกเปลี่ยนแปลงในอนาคต เพราะการสำรวจไฟล์ติดตั้งแอปทำได้เพียงชี้ว่ามีการพัฒนา แต่ไม่รับประกันการออกสู่ผู้ใช้ทั่วไป ผู้ใช้จึงควรจับตาว่าผู้ผลิตรายโปรดของตัวเองจะเดินตามแนวทาง “ให้สิทธิเลือกก่อน” หรือยังยึดแนว “เก็บทุกอย่างขึ้นคลาวด์แล้วค่อยให้ปิดทีหลัง” สุดท้ายเราควรกดอนุญาตการซิงค์อย่างมีสติ ถามตัวเองเสมอว่าข้อมูลไหนให้ได้ ข้อมูลไหนต้องเก็บไว้กับตัว และเป้าหมายสุขภาพของเราจำเป็นต้องแลกกับข้อมูลแค่ไหน
