น้ำท่วมไม่ใช่แค่น้ำไหลผ่าน แต่คือคลื่นโรคระบาด
โรคที่มากับน้ำท่วมคือกลุ่มโรคติดเชื้อและปัญหาสุขภาพที่เกิดจากการสัมผัสน้ำสกปรก น้ำท่วมขัง ความชื้น และสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป ทำให้เชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา ไวรัส และสิ่งปนเปื้อนในน้ำกระจายสู่ร่างกายผ่านผิวหนัง ทางหายใจ ตา และการกินอาหารหรือดื่มน้ำที่ไม่สะอาด ส่งผลให้เกิดโรคระบบทางเดินหายใจ ระบบทางเดินอาหาร โรคฉี่หนู น้ำกัดเท้า ตาแดง และแผลติดเชื้อ ซึ่งอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที หากมองน้ำท่วมเป็นแค่ปัญหาการเดินทาง เรากำลังประเมินภัยสุขภาพต่ำกว่าความเป็นจริงอย่างน่ากังวล สถานการณ์ปัจจุบันยิ่งตอกย้ำว่าเราต้องจริงจังกับการดูแลสุขภาพมากขึ้น เพราะข้อมูลระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม–23 กันยายน 2569 พบผู้ป่วยโรคไข้ฉี่หนูแล้ว 3,303 ราย เสียชีวิต 46 ราย อัตราป่วยตายร้อยละ 1.39 ตัวเลขนี้บอกชัดว่าการเมินอาการเล็กน้อยหลังลุยน้ำอาจแลกมาด้วยชีวิต
โรคฉี่หนูจากน้ำท่วม ภัยเงียบที่ทำให้ตับไตพัง
โรคฉี่หนูจากน้ำท่วมคือพระเอกตัวร้ายที่คนไทยมักคิดว่าไกลตัว ทั้งที่เชื้อแบคทีเรียเลปโตสไปร่าอยู่ในปัสสาวะสัตว์อย่างหนู สุนัข โค กระบือ สุกร แพะ แกะ และสามารถปนเปื้อนลงน้ำ ดิน หรือโคลนได้ง่าย เมื่อเราต้องเดินลุยน้ำหรือย่ำโคลน เชื้อจะเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผล ผิวหนังที่เปื่อยจากการแช่น้ำ หรือผ่านเยื่อบุตา จมูก ปาก อาการโรคฉี่หนูมักเริ่มด้วยไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัวรุนแรงโดยเฉพาะน่องและโคนขา คลื่นไส้ อาเจียน และตาแดง บางรายมีหนาวสั่น ท้องเสีย ตัวเหลือง ตาเหลืองซึ่งบ่งชี้ว่าตับและไตเริ่มมีปัญหา ความน่ากลัวคืออาการช่วงแรกเหมือนไข้หวัด ทำให้หลายคนซื้อมายากินเองแทนที่จะรีบพบแพทย์ ส่งผลให้ภาวะแทรกซ้อนอย่างไตวายเฉียบพลัน ตับวาย หัวใจวาย หรือเลือดออกในปอดลุกลามจนเสียชีวิตได้ ในมุมมองของผู้เขียน การคิดว่าแค่ไข้หลังลุยน้ำแล้วปล่อยผ่านคือการเสี่ยงดวงกับตับไตของตัวเองอย่างไม่จำเป็น
อีก 5 โรคฮิตช่วงน้ำท่วมที่มักถูกมองข้าม
แม้โรคฉี่หนูจะดังที่สุด แต่ยังมีอีกหลายโรคที่กระโดดขึ้นมาพร้อมน้ำท่วมและไม่ควรปล่อยให้ผ่านตา หนึ่งคือโรคน้ำกัดเท้าจากเชื้อรา แช่น้ำนานทำให้เท้าเปื่อย คัน ผิวลอก แดง บวม มีตุ่ม หรือเกิดแผลที่ซอกนิ้ว หากปล่อยไว้จนแผลบวม แดง ร้อน ปวด มีหนอง หรือมีไข้ร่วมด้วย นั่นคือแผลติดเชื้อเต็มรูปแบบที่ต้องพบแพทย์ สองคือโรคระบบทางเดินหายใจทั้งไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่ โควิด และปอดบวม ซึ่งเกิดจากการอยู่รวมกันในพื้นที่ปิดช่วงน้ำท่วม ทำให้เชื้อแพร่ผ่านละอองไอจามและการสัมผัสสิ่งของปนเปื้อนได้ง่าย อาการที่ควรระวังคือไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย ไอ เจ็บคอ น้ำมูก และอ่อนเพลีย สามคือโรคตาแดงจากน้ำสกปรกเข้าตา ทำให้ระคายเคือง น้ำตาไหล ขี้ตาเยอะ ตาแดง สี่คือโรคระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องเสีย อุจจาระร่วง อาหารเป็นพิษ บิด และไทฟอยด์ จากการกินอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อน ภาพรวมคือ น้ำท่วมเปลี่ยนบ้านให้กลายเป็นสนามรบของเชื้อโรคแทบทุกระบบในร่างกาย
ใครเสี่ยงสูง และสัญญาณอันตรายสุขภาพที่ห้ามรอ
กลุ่มที่ไม่ควรปล่อยให้ลุยน้ำตามใจคือเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีโรคประจำตัว เพราะภูมิคุ้มกันอ่อนและเสี่ยงอาการรุนแรงมากกว่าคนทั่วไป เกษตรกรและผู้ที่ต้องย่ำโคลนหรือทำงานกลางน้ำเป็นประจำก็อยู่ในกลุ่มเสี่ยงโรคฉี่หนูอย่างชัดเจน คำถามสำคัญคือเมื่อไรต้องรีบไปพบแพทย์ ไม่ใช้วิธีซื้อยาแก้ไข้กินเอง คำตอบคือทันทีที่มีไข้สูงหลังลุยน้ำหรือสัมผัสน้ำท่วมแล้วตามด้วยอาการปวดน่อง ปวดเมื่อยมาก ตาแดง ตัวเหลือง ตาเหลือง ถ่ายเหลวรุนแรง แผลบวมแดงเป็นหนอง หรือหายใจหอบเหนื่อย เพราะนี่คือสัญญาณอันตรายสุขภาพที่บอกว่าร่างกายกำลังแพ้เชื้อโรคเต็มตัว ข้อมูลจากแพทย์ย้ำตรงกันว่าไม่ควรซื้อยารับประทานเองหรือรอจนมีอาการรุนแรง เพราะการรักษาที่ช้าทำให้ต้องนอนโรงพยาบาล เสี่ยงภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มโอกาสเสียชีวิตโดยไม่จำเป็น หากเดินทางออกจากพื้นที่ไม่ได้ก็ควรโทรติดต่อโรงพยาบาลที่รักษาประจำเพื่อขอคำแนะนำทันที
วิธีป้องกันโรคหน้าฝนที่ควรทำให้เป็นนิสัย
คำว่าป้องกันดีที่สุดไม่ใช่แค่คำพูดสวยหรู แต่คือยุทธศาสตร์เอาชนะโรคติดเชื้อน้ำท่วมอย่างได้ผล หากจำเป็นต้องลุยน้ำ ให้หลีกเลี่ยงการเดินลุยน้ำย่ำโคลนหรือแช่น้ำนาน และสวมรองเท้าบูตหรือรองเท้าที่มิดชิดทุกครั้ง ไม่ให้บาดแผลสัมผัสน้ำท่วม และเมื่อกลับถึงบ้านต้องรีบล้างเท้าด้วยสบู่ เช็ดให้แห้ง โดยเฉพาะซอกนิ้ว พร้อมดูแลบาดแผลให้สะอาดอยู่เสมอ ในเรื่องอาหารและน้ำควรเลือกกินอาหารปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาด ล้างมือบ่อย ทั้งก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง นี่คือแก่นของวิธีป้องกันโรคหน้าฝนที่ช่วยลดอุจจาระร่วง อาหารเป็นพิษ และโรคฉี่หนูได้จริง ช่วงน้ำท่วมจำง่าย ๆ ว่า ลดการลุยน้ำ ใส่รองเท้าบู๊ต เช็ดเท้าให้แห้ง กินอาหารปรุงสุก ล้างมือบ่อย และไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น ผู้เขียนเห็นว่า ถ้าเรายอมเสียเวลานาทีสองนาทีล้างมือและดูแลแผลทุกครั้งหลังสัมผัสน้ำ เรากำลังประหยัดวันหยุดงานและค่ารักษาพยาบาลที่อาจตามมา
