สโตรกไม่ควรรอให้มีอาการชัดก่อนค่อยใส่ใจ
โรคหลอดเลือดสมองคือภาวะที่หลอดเลือดซึ่งนำเลือดไปเลี้ยงสมองตีบ อุดตัน หรือแตก จนเซลล์สมองเสียหายและอาจกระทบการเคลื่อนไหว การพูด การมองเห็น หรือการทรงตัว ความเสี่ยงนี้ไม่ควรถูกมองเป็นเรื่องไกลตัว เพราะเมื่อเกิดอาการแล้ว เวลาที่ปล่อยผ่านอาจเพิ่มโอกาสเสียชีวิตหรือพิการในระยะยาว
ข้อมูลจากองค์การโรคหลอดเลือดสมองโลกระบุว่า ทั่วโลกมีผู้ป่วยรายใหม่ 30 คนทุกนาที และผู้ใหญ่ 1 ใน 4 คนมีโอกาสเผชิญโรคนี้อย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต ตัวเลขนี้ย้ำว่าการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองและการรู้จักสัญญาณฉุกเฉินต้องทำควบคู่กัน ไม่ใช่รอให้เกิดเหตุแล้วจึงเริ่มหาความรู้

ดูแลหัวใจ เพราะลิ่มเลือดอาจเดินทางไปถึงสมอง
ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นปัจจัยเสี่ยงที่อาจถูกมองข้าม โดยเฉพาะภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว ซึ่งทำให้หัวใจห้องบนบีบตัวได้ไม่เต็มที่ เลือดบางส่วนจึงคั่งและอาจกลายเป็นลิ่มเลือด หากลิ่มเลือดหลุดไปอุดหลอดเลือดสมอง สมองบริเวณนั้นจะขาดเลือด ออกซิเจน และสารอาหาร ที่น่ากังวลคือบางคนไม่มีอาการใจสั่นให้สังเกตได้ชัด หากใจสั่นหรือรู้สึกว่าหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอเป็น ๆ หาย ๆ ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ
การดูแลหัวใจและควบคุมโรคประจำตัวจึงเป็นส่วนสำคัญของการลดความเสี่ยง ควบคุมความดันโลหิต เบาหวาน และไขมันในเลือด พร้อมเลือกผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว และปลา ลดอาหารเค็มจัด เนื้อสัตว์แปรรูป และเครื่องดื่มหวาน ออกกำลังกายระดับปานกลาง เช่น เดินเร็วหรือปั่นจักรยาน ให้สะสมอย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที การตรวจสุขภาพอย่างน้อยปีละครั้ง งดบุหรี่และสุรา รวมถึงพักผ่อนให้เพียงพอ เป็นพฤติกรรมที่ช่วยดูแลสุขภาพโดยรวม

จำหลัก BEFAST ให้ได้ เพื่อจับสัญญาณเตือนสโตรก
หลัก BEFAST ช่วยให้สังเกตสัญญาณเตือนสโตรกได้เป็นลำดับ โดยไม่ต้องรอให้อาการครบทุกข้อ หากพบความผิดปกติแบบฉับพลันแม้เพียงอย่างเดียว ควรถือเป็นเหตุฉุกเฉิน เพราะอาการอาจเกิดจากสมองขาดเลือดหรือความผิดปกติอื่นที่ต้องได้รับการประเมินโดยแพทย์
- B — Balance: เสียการทรงตัว วิงเวียน หรือเดินเซฉับพลัน
- E — Eyes: ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็นฉับพลัน
- F — Face: หน้าเบี้ยวหรือมุมปากตก
- A — Arm: แขนหรือขาอ่อนแรง หรือชาครึ่งซีก
- S — Speech: พูดไม่ชัด พูดไม่ออก หรือฟังแล้วไม่เข้าใจ
- T — Time: โทร 1669 และรีบนำส่งโรงพยาบาลใกล้ที่สุด
แม้พบเพียงอาการเดียว หรืออาการดูเหมือนดีขึ้น ก็ไม่ควรรอดูเอง เพราะอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง ให้จดเวลาที่เริ่มมีอาการ หรือเวลาล่าสุดที่ทราบว่ายังไม่มีอาการผิดปกติ แล้วแจ้งทีมแพทย์เพื่อช่วยประเมินการรักษา

ป้องกันให้เป็น และตอบสนองทันทีเมื่อสงสัย
การป้องกันโรคหลอดเลือดสมองไม่ได้อยู่ที่การจำอาการอย่างเดียว แต่เริ่มจากการดูแลสุขภาพต่อเนื่อง ทั้งเลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพ ออกกำลังกายอย่างน้อย 30 นาทีต่อวันหรือสะสมให้ได้ 150 นาทีต่อสัปดาห์ ควบคุมน้ำหนัก งดบุหรี่และสุรา และตรวจสุขภาพอย่างน้อยปีละครั้ง หากมีโรคประจำตัว การควบคุมตามคำแนะนำของแพทย์เป็นเรื่องที่ไม่ควรละเลย
เมื่อสงสัยสโตรก อย่าขับรถพาผู้ป่วยไปเองโดยเสียเวลาเฝ้าดูอาการ และอย่ารอให้อาการหาย ให้โทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือและนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว การตรวจร่างกายและภาพสมองจำเป็นต่อการแยกสาเหตุ เพราะหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันกับหลอดเลือดสมองแตกมีแนวทางรักษาต่างกัน ข้อสรุปที่ควรจำให้ขึ้นใจคือดูแลหัวใจและโรคประจำวันเป็นประจำ จดจำหลัก BEFAST และเมื่อมีสัญญาณผิดปกติให้รีบขอความช่วยเหลือทันที







