หูอื้อจากความดันอากาศหูคืออะไร และทำไมคุณไม่ควรมองข้าม
อาการหูอื้อจากการเปลี่ยนระดับความสูงคือภาวะที่การได้ยินลดลงชั่วคราว รู้สึกแน่นหูหรืออื้อ และอาจมีเสียงวิ้งในหู เมื่อความดันอากาศภายนอกเปลี่ยนเร็วแต่ระบบระบายอากาศของหูยังปรับตัวไม่ทัน ทำให้คนจำนวนมากรู้สึกหูอื้อขึ้นเครื่องบินหรือเวลาขึ้นเขาโดยเฉพาะช่วงเครื่องขึ้นลงหรือขับรถขึ้นที่สูงเร็ว ๆ อาการนี้แม้มักไม่อันตรายในคนที่ปกติอยู่พื้นราบแล้วไม่มีโรคหู แต่ส่งผลกับคุณภาพชีวิตชัดเจน ทั้งการฟัง การสื่อสาร และความสบายตัวระหว่างเดินทาง จึงไม่ใช่เรื่องเล็กที่ควรปล่อยให้เป็นไปทุกครั้งที่ต้องขึ้นเครื่องหรือไปที่สูง
ทำไมหูถึงอื้อเวลาอยู่ที่สูง และใครบ้างที่เสี่ยงอาการหนัก
แก่นของปัญหาหูอื้อขึ้นเครื่องบินคือความดันอากาศเปลี่ยนเร็วกว่าที่หูจะปรับตัวได้ โดยเฉพาะช่วงเครื่องขึ้นลงหรือขึ้นที่สูงรวดเร็ว ท่อยูสเตเชียนซึ่งเชื่อมหูชั้นกลางกับโพรงจมูกต้องทำหน้าที่ปรับแรงดัน แต่เมื่อปรับไม่ทันจะรู้สึกอื้อ แน่นหู และการได้ยินลดลงชั่วคราว คนที่มีน้ำมูก ภูมิแพ้ คัดจมูก หวัด หรือไซนัสอักเสบ มักมีท่อยูสเตเชียนบวมและทำงานแย่ลง ทำให้อาการหูอื้อรุนแรงและหายช้ากว่าคนทั่วไป ผู้ที่เคยมีโรคหู น้ำในหู เคยผ่าตัดหู หรือมีปัญหาการได้ยินมาก่อน ก็เสี่ยงที่จะมีอาการหูอื้อหลังเปลี่ยนระดับความสูงบ่อยหรือหนักขึ้น การเข้าใจว่าตัวเองอยู่ในกลุ่มเสี่ยงหรือไม่สำคัญ เพราะการป้องกันก่อนเดินทางจะได้ผลดีกว่ามานั่งทนเจ็บแน่นหูทีหลัง
9 วิธีแก้หูอื้อที่สูงและบนเครื่องบินที่ใช้ได้จริง
หากคุณเบื่อกับอาการหูอื้อขึ้นเครื่องบินหรือขึ้นเขา ถึงเวลาวางแผนเชิงรุกด้วย 9 วิธีที่มีหลักฐานรองรับและใช้ได้จริง หนึ่ง กลืนน้ำลายบ่อย ๆ จิบน้ำ เคี้ยวหมากฝรั่ง หรืออมลูกอมระหว่างเครื่องขึ้นลงเพื่อช่วยเปิดท่อระบายอากาศในหู สอง หาวหรือขยับกรามเบา ๆ เพื่อช่วยให้ท่อยูสเตเชียนเปิดระบายแรงดัน สาม ทำท่า Valsalva โดยปิดปาก บีบจมูก แล้วเป่าลมเบา ๆ เหมือนสั่งน้ำมูก แต่ห้ามเป่าแรงเกินไปเพราะเสี่ยงทำให้แก้วหูอักเสบ สี่ ถ้ามีน้ำมูกหรือคัดจมูก ใช้สเปรย์พ่นจมูกลดบวมก่อนขึ้นเครื่อง 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงเพื่อให้ท่อยูสเตเชียนทำงานดีขึ้น ห้า หลีกเลี่ยงการนอนหลับช่วงเครื่องกำลังลง เพราะกลืนน้ำลายน้อยทำให้หูปรับแรงดันช้าลงและอื้อหนักกว่า
หก ใส่ใจสุขภาพจิต เพราะงานวิจัยในวารสาร Journal of Clinical Medicine ปี 2023 ระบุว่าอาการหูอื้อสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าและวิตกกังวล และการคิดว่าเสียงในหูเป็นภัยคุกคามจะยิ่งทำให้สมองโฟกัสกับเสียงนั้นมากขึ้น เจ็ด รักษาท่าทางให้หลังตรง หูอยู่แนวเดียวกับไหล่และสะโพก ลดการนั่งงอตัวหน้าจอหรือก้มมองโทรศัพท์ เพราะท่าทางผิดอาจกระทบกล้ามเนื้อและเส้นประสาทบริเวณคอ ทำให้อาการหูอื้อบางแบบแย่ลง แปด ดูแลช่องปากและขากรรไกร ลดพฤติกรรมกัดฟัน เคี้ยวหมากฝรั่งหรืออาหารเหนียวมากเกินไป รวมถึงปรึกษาทันตแพทย์เรื่องอุปกรณ์ช่วยหากมีปัญหาข้อต่อขากรรไกร เพื่อไม่ให้กระตุ้นอาการหูอื้อเพิ่มเติม เก้า ปรับคุณภาพการนอนหลับให้ดีและสม่ำเสมอ จำกัดกาแฟช่วงบ่ายและเย็น และอาจใช้การจดบันทึกเรื่องดี ๆ ก่อนนอนเพื่อลดความกังวล ซึ่งช่วยบรรเทาความไม่สบายจากอาการหูอื้อได้
ป้องกันให้หูไม่อื้อดีกว่าทนเจ็บ: จัดการไลฟ์สไตล์และการรักษาเสริม
แนวคิดสำคัญคือการป้องกันอาการหูอื้อตั้งแต่ก่อนขึ้นเครื่องหรือขึ้นที่สูงจะคุ้มค่ากว่ารอให้หูแน่นแล้วค่อยแก้ การดูแลภาวะหวัด ไซนัสอักเสบ และภูมิแพ้ที่กำเริบให้ดีตั้งแต่ต้นทางจะช่วยลดความเสี่ยงสำคัญต่อการที่ท่อยูสเตเชียนบวมจนปรับแรงดันไม่ได้ สำหรับคนที่มีอาการหูอื้อเรื้อรังหรือเกี่ยวกับการได้ยิน การใช้เครื่องช่วยฟังสามารถทำให้ได้ยินเสียงรอบข้างชัดขึ้น เสียงหึ่ง ๆ ในหูลดความเด่นชัดลงและทำให้รบกวนน้อยลง การบำบัดด้วยเสียง เช่นเครื่องสร้างเสียงรบกวนสีขาวหรือเสียงธรรมชาติ ก็เป็นตัวช่วยที่ดีโดยเฉพาะเวลากลางคืนที่ต้องการหลับพัก เพราะทำให้สมองไม่โฟกัสกับเสียงหึ่งในหูมากเกินไป แนวทางเหล่านี้อาจไม่เกี่ยวกับความดันอากาศหูโดยตรง แต่ช่วยไม่ให้อาการหูอื้อสะสมจนกระทบการนอนและสมาธิ
เมื่อไหร่ต้องพบแพทย์ และสรุปว่าคุณควรรับมือหูอื้ออย่างไร
แม้อาการหูอื้อจากความดันอากาศหูมักหายเองและไม่อันตรายในคนทั่วไป แต่ก็มีสัญญาณเตือนที่ไม่ควรดื้อรอให้ดีขึ้นเอง หากหูอื้อไม่หายหลังลงจากเครื่องหลายชั่วโมงหรือหลายวัน ปวดหูมาก มีเสียงวิ้ง เวียนหัว ได้ยินลดลงชัด หรือมีน้ำหรือเลือดไหลจากหู ควรพบแพทย์หูคอจมูกตรวจทันที รวมถึงกรณีที่อาการหูอื้อเป็นบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ แม้เปลี่ยนระดับความสูงไม่มาก หรือมีประวัติโรคหู น้ำในหู หรือเคยผ่าตัดหูมาก่อน ภาพรวมแล้ว การเตรียมตัวดีตั้งแต่ก่อนเดินทาง การใช้ 9 วิธีแก้หูอื้อที่สูงอย่างต่อเนื่อง และการดูแลสุขภาพจิต นอนหลับ และท่าทาง เป็นกลยุทธ์ที่มีเหตุผลมากกว่าการยอมให้ทุกทริปมีความทรมานแน่นหูปะปนอยู่ การฟังเสียงร่างกายและขอความเห็นจากแพทย์เมื่อผิดปกติคือการลงทุนเพื่อการเดินทางที่สบายและปลอดภัยกว่า
