ยุคที่ขนมไทยโบราณไม่ยอมเป็นแค่ของฝากริมทาง
ขนมไทยโบราณคือขนมหวานที่ใช้สูตรและเทคนิคการทำซึ่งสืบทอดจากครอบครัวและชุมชนท้องถิ่น มีรากจากวัตถุดิบพื้นบ้านและพิธีกรรมดั้งเดิม แต่กำลังถูกปรับโฉมแบรนด์ดั้งเดิมให้กลายเป็นเมนูเทรนด์ Gen Z ผ่านการออกแบบรสชาติ รูปทรง และบรรจุภัณฑ์ใหม่ เพื่อให้ตอบโจทย์ทั้งคนรุ่นใหม่และนักท่องเที่ยว โดยยังคงโครงสร้างสูตรดั้งเดิมไว้เป็นหัวใจของผลิตภัณฑ์
แก่นของปรากฏการณ์นี้คือการปฏิเสธภาพจำว่าขนมไทยโบราณต้องอยู่แค่บนโต๊ะไหว้เจ้าหรือในเทศกาลสารท ผู้ประกอบการหน้าใหม่เริ่มมองสูตรเก่าของบ้านตัวเองเป็นทรัพย์สินทางวัฒนธรรมที่ต่อยอดได้ หากออกแบบให้เล่าเรื่องบนโซเชียลได้และหยิบกินสะดวกในชีวิตประจำวัน การเปลี่ยนจากของฝากครั้งคราวไปเป็นสแน็กประจำวัน จึงไม่ใช่แค่เรื่องดีไซน์ แต่คือการขยับบทบาทมรดกอาหารให้กลับมามีชีวิตในเศรษฐกิจยุคคอนเทนต์
NAVORI ขนมเปี๊ยะ Gen Z: จากขนมไหว้เจ้า สู่ไอเทมที่ต้องถ่ายลงฟีด
กรณีของ NAVORI คือหลักฐานชัดว่าขนมไหว้เจ้าไม่จำเป็นต้องดูเชยอีกต่อไป แบรนด์นี้ก่อตั้งโดย ดัง ณัฎฐ์ฐชัย บุญประเสริฐ นักแสดงที่หยิบสูตรขนมเปี๊ยะจากคุณทวด คุณย่า และคุณแม่มาสร้างธุรกิจขนมเปี๊ยะ Gen Z เปลี่ยนภาพจำขนมไหว้เจ้าโบราณให้กลายเป็นเทรนด์สุดฮิต จุดเด่นคือการออกแบบให้ขนมเปี๊ยะมีหน้าตาและรูปทรงคล้ายผลไม้หรืออาหารจริง เพื่อให้ถ่ายรูปออกมาสวยและตอบนิสัยชอบแชร์ของ Gen Z
กลยุทธ์เมนูของ NAVORI จงใจเล่นกับทั้งคอนเทนต์และความสะดวกในการกิน เมนูอย่าง Tea Peach ที่นำกลิ่นชาพีชจับคู่กับครีมชีสเป็นซิกเนเจอร์ขายดี หรือขนมเปี๊ยะข้าวเหนียวมะม่วงที่ถูกย่อส่วนให้เป็นมินิไซส์พร้อมซอสกะทิดิฟสดแก้ปัญหากินในรถลำบาก แสดงให้เห็นว่าการตีโจทย์เจาะ Pain Point ของผู้บริโภคสำคัญไม่แพ้การรักษาสูตรเดิม NAVORI ยังเสริมภาพลักษณ์พรีเมียมด้วยวัตถุดิบนำเข้าอย่างมันม่วงอุเบะจากฟิลิปปินส์และนมฮอกไกโดจากญี่ปุ่น รวมถึงการทดลองสูตรเครื่องดื่มคู่ขนมหลายโปรโตไทป์กว่าจะลงตัว แบรนด์จึงยืนอยู่บนสองขา คือความทรงจำครอบครัวและความเข้าใจพฤติกรรมยุคโซเชียล
เป็นหนึ่ง มะพร้าวแก้ว: รีแบรนด์ของฝากบ้านๆ ให้เป็นสินค้าพร้อมเดินทาง
เส้นทางของแบรนด์ เป็นหนึ่ง มะพร้าวแก้ว สะท้อนว่าการปรับโฉมแบรนด์ดั้งเดิมเป็นเรื่องของการอ่านตลาดใหม่อย่างจริงจัง เจ้าของแบรนด์เริ่มจากความต้องการหารายได้เสริม ก่อนหยิบมะพร้าวแก้วสูตรโบราณที่ขึ้นชื่อจากอำเภอเชียงคานมาปรับแพคเกจจิ้งและออกแบบรสชาติใหม่ให้เข้ากับคนรุ่นใหม่และนักท่องเที่ยวต่างชาติ การเลือกเนื้อสัมผัสให้หนาและนุ่ม ลดสีสันฉูดฉาดแล้วกลับไปย้ำสีขาวธรรมชาติของมะพร้าว กลับกลายเป็นจุดขายที่ถูกใจทั้งลูกค้าจีน นักท่องเที่ยวต่างชาติ และคนที่ชอบขนมดั้งเดิม
สิ่งที่น่าสนใจคือเมื่อยอดขายเพิ่มขึ้น เจ้าของตัดสินใจลาออกจากงานประจำ เปิดโรงงานผลิตเอง รับมะพร้าวจากจังหวัดสมุทรสาครวันละประมาณ 1,000–1,500 กิโลกรัมเพื่อใช้ในกระบวนการผลิต นี่ไม่ใช่แค่การสานต่อสูตรขนมไทยโบราณ แต่คือการผลักดันให้กลายเป็นธุรกิจขนมไทยเต็มตัว พร้อมแตกไลน์ไปสู่มะพร้าวอบกรอบเคลือบช็อกโกแลตและชาเขียว การขยายช่องทางขายจากร้านของฝากสู่โมเดิร์นเทรดและร้านสะดวกซื้อ ทำให้มะพร้าวแก้วหลุดพ้นจากสถานะของฝากตามทริปเที่ยว กลายเป็นสินค้าบนชั้นที่คนเห็นทุกวัน และพร้อมหยิบกลับบ้านเป็นของที่ระลึกจากรสชาติท้องถิ่น
กระยาสารทแม่ปรานี: จากขนมเทศกาล สู่สแน็กรูปแท่งที่กินได้ทุกวัน
กระยาสารทเคยเป็นอาหารพื้นบ้านที่กวนเฉพาะช่วงเทศกาลสารทไทยและสารทลาว แต่กรณีของกระยาสารทแม่ปรานีพิสูจน์ว่าขนมเทศกาลสามารถถูกยกระดับให้กลายเป็นสแน็กประจำปีได้ เมื่อครอบครัวเริ่มจากการรับซื้อข้าวพองข้าวตอกส่งต่อให้ผู้ทำกระยาสารท กระทั่งปีหนึ่งมีผลผลิตเหลือมากจึงตัดสินใจลงมือกวนกระยาสารทเองเพื่อลดการสูญเสีย การกวนขายทุกวันทำให้คนที่ชอบกินกระยาสารทไม่ต้องรอฤดูกาลสารทอีกต่อไป กลายเป็นจุดเริ่มต้นของแบรนด์ที่พัฒนาเรื่อยมา
การเข้าร่วมงานแข่งเรือนานาชาติและเริ่มทำแพคเกจจิ้งพร้อมสติกเกอร์ครั้งแรกทำให้คนรู้จักกระยาสารทแม่ปรานีมากขึ้น ก่อนจะได้รับการคัดสรรเป็นโอทอป 5 ดาวของจังหวัด ปัจจุบันโรงงานเติบโตเป็นอุตสาหกรรมขนาดเล็กที่ได้มาตรฐาน อย และกล้าปรับรูปแบบจากแผ่นใหญ่เป็นรูปแท่งสแน็กพร้อมเพิ่มถึง 12 รสชาติ เช่น กาแฟ ต้มยำ โกโก้ กล้วยอบน้ำผึ้ง หมูหยอง ลูกเกด และข้าวโอ๊ต การมีทั้งรสดั้งเดิมและรสใหม่สะท้อนท่าทีที่ชัดเจนว่าแบรนด์จะไม่ทิ้งรากพื้นบ้าน แต่ก็ไม่ยอมให้ขนมตัวเองหยุดนิ่งอยู่กับภาพจำเทศกาล
บทเรียนสำหรับธุรกิจขนมไทย: สื่อสารให้โดน กลยุทธ์ต้องเกาะทั้งรากและเทรนด์
สามกรณีศึกษานี้เล่าเรื่องเดียวกันในคนละบริบท นั่นคือธุรกิจขนมไทยโบราณสามารถสร้างรายได้และขยายตัวได้เมื่อเข้าใจวิธีสื่อสารให้ถึงกลุ่มเป้าหมายจริงๆ NAVORI ใช้เมนูเทรนด์ Gen Z และหน้าตาขนมสายโซเชียลเพื่อดึงคนที่ไม่เคยรู้จักขนมเปี๊ยะมาก่อนให้เข้ามาลอง เป็นหนึ่ง มะพร้าวแก้วเลือกปรับแพคเกจจิ้งและเนื้อสัมผัสให้เหมาะกับการเป็นของฝากบนชั้นโมเดิร์นเทรดและในกระเป๋านักเดินทาง ส่วนกระยาสารทแม่ปรานีกล้าปรับรูปทรงและเพิ่มรสชาติให้กระยาสารทกลายเป็นสแน็กประจำวัน
ข้อคิดสำคัญคือการปรับโฉมแบรนด์ดั้งเดิมไม่ใช่การทิ้งสูตรโบราณ แต่คือการเล่าเรื่องสูตรนั้นใหม่ให้เข้ากับสื่อและสถานการณ์กินในชีวิตจริง คนรุ่นใหม่ไม่ได้ต่อต้านขนมไทยโบราณ พวกเขาแค่ไม่เห็นตัวเองในบรรจุภัณฑ์ที่ดูเก่า ในเมนูที่กินยาก หรือในภาพจำว่าขนมเหล่านี้มีไว้แค่ในงานบุญ หากผู้ประกอบการกล้าอ่าน Pain Point ของผู้บริโภคและกล้าแปลงมรดกสูตรบ้านให้ตอบโจทย์ความสะดวก การถ่ายรูป และการเดินทาง ขนมไทยจะไม่หายไปกับยุคสมัย แต่จะกลับมาโจมตีด้วยรูปแบบใหม่ที่ยังมีหัวใจเป็นรสชาติเดิม
