ยึดของกลางมหาศาล หลังพบช่องทางขายออนไลน์
เครื่องสำอางไม่มีเลขจดแจ้ง คือผลิตภัณฑ์ความงามที่ไม่ปรากฏข้อมูลการจดแจ้งตามที่กำหนด หรือมีฉลากภาษาไทยไม่ครบถ้วนจนผู้ซื้อขาดข้อมูลสำคัญสำหรับตัดสินใจก่อนนำมาใช้ การบุกโกดังครั้งนี้จึงไม่ใช่แค่การยึดสินค้า แต่เป็นสัญญาณเตือนว่าหน้าร้านออนไลน์ที่ดูน่าเชื่อถืออาจไม่ได้รับประกันความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์
เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม ตำรวจ ปคบ. ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา นำหมายศาลเข้าตรวจค้นโกดังเก็บเครื่องสำอางในเขตบางแค กรุงเทพมหานคร และยึดสินค้ารวม 449,210 ชิ้น มูลค่ากว่า 7,084,200 บาท จากทั้งหมด 13 ยี่ห้อ ในจำนวนนี้เป็นเครื่องสำอาง 429,210 ชิ้นจาก 12 ยี่ห้อ ซึ่งพบว่าไม่มีเลขจดแจ้ง ไม่แสดงฉลากภาษาไทย หรือแสดงฉลากไม่ครบถ้วนและไม่ถูกต้อง
จุดเริ่มต้นของคดีคือการพบร้านค้าออนไลน์ที่ขายสินค้าราคาถูกกว่าท้องตลาดอย่างผิดปกติ พร้อมโฆษณาอวดอ้างเกินจริง เจ้าหน้าที่สืบสวนจนพบโกดังจัดเก็บและกระจายสินค้า จึงขอหมายศาลเข้าตรวจค้น เมื่อสินค้าหลายแสนชิ้นไหลผ่านหน้าร้านออนไลน์ได้ ช่องว่างไม่ได้อยู่แค่การตรวจโกดัง แต่อยู่ที่ผู้ซื้อซึ่งมักเห็นโฆษณาก่อนเห็นหลักฐานความปลอดภัย
ราคาถูกและยอดขายสูงไม่ใช่หลักประกัน
จากข้อมูลการสอบสวน โกดังทำหน้าที่เก็บสินค้าและแพ็กส่งให้ร้านค้าบนแพลตฟอร์มออนไลน์กว่า 36 ร้าน พนักงานไทยคนหนึ่งดูแลการตอบลูกค้าและจัดส่ง ส่วนเจ้าของสินค้าซึ่งเป็นชาวจีนถูกระบุว่าสั่งซื้อและลักลอบนำสินค้าเข้ามาจากจีน รูปแบบนี้ทำให้ผู้บริโภคเห็นเพียงหน้าร้านกับคำโฆษณา โดยอาจไม่รู้ว่าสินค้าถูกเก็บหรือจัดการอย่างไร
รายงานระบุว่าสินค้าบางประเภท เช่น แผ่นมาส์ก ขายในราคาประมาณแผ่นละ 1–3 บาท และมียอดขายราว 600–700 ชิ้นต่อวัน โดยดำเนินการมาประมาณ 4 ปี ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนความเร็วในการกระจายสินค้า แต่ไม่ใช่หลักฐานว่าผลิตภัณฑ์ปลอดภัย ยอดขายสูง รีวิวจำนวนมาก หรือราคาที่ชวนให้รีบซื้อ ล้วนใช้แทนข้อมูลการจดแจ้งและฉลากที่ตรวจสอบได้ไม่ได้
สินค้าที่ถูกยึดมีตั้งแต่ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวและเส้นผม ครีมกันแดด โฟมล้างหน้า ไปจนถึงแผ่นแปะสิว ขณะที่ผลิตภัณฑ์บางรายการอ้างผลลดริ้วรอยหรือรอยดำใต้ตาได้รวดเร็ว การกล่าวอ้างเช่นนี้ควรทำให้ผู้ซื้อหยุดตรวจสอบ ไม่ใช่เร่งตัดสินใจ เพราะคำโฆษณาไม่อาจยืนยันส่วนผสม คุณภาพ หรือความเหมาะสมกับผิวของแต่ละคน
ตรวจเลขจดแจ้งและอ่านฉลากก่อนกดสั่ง
ก่อนซื้อเครื่องสำอางออนไลน์ ควรตรวจเลขจดแจ้ง อย. ผ่านเว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และเทียบข้อมูลผลิตภัณฑ์กับสิ่งที่แสดงบนหน้าร้าน อย่าดูเพียงว่ามีตัวเลขพิมพ์อยู่บนบรรจุภัณฑ์ แต่ตรวจว่าข้อมูลที่ค้นพบตรงกับชื่อผลิตภัณฑ์และรายละเอียดที่ผู้ขายเสนอหรือไม่ หากตรวจไม่พบหรือข้อมูลไม่ตรง ควรงดซื้อและสอบถามหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
อ่านฉลากภาษาไทยให้ครบก่อนสั่ง โดยสังเกตข้อมูลผลิตภัณฑ์และรายละเอียดที่จำเป็นต่อการเลือกใช้ หากภาพหน้าร้านไม่ชัด ไม่มีฉลากภาษาไทย หรือผู้ขายไม่แสดงข้อมูลเพียงพอ อย่าปล่อยให้คำลดราคาและรีวิวกลบข้อสงสัย การไม่มีข้อมูลให้ตรวจสอบไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะผู้ซื้อกำลังนำผลิตภัณฑ์ไปใช้กับผิวโดยตรง
เจ้าหน้าที่เตือนว่าไม่ควรเชื่อเพียงเพราะสินค้ามียอดขายมากหรือราคาถูก และให้ตรวจสอบการได้รับอนุญาตกับเว็บไซต์ อย. ก่อนซื้อ คำแนะนำนี้ควรเป็นขั้นตอนพื้นฐานของทุกคน ไม่ใช่ทำเฉพาะเมื่อเจอสินค้าน่าสงสัย เพราะความเสี่ยงอาจเกิดกับผิวได้แม้ผู้ซื้อจะไม่ได้ตั้งใจทดลองผลิตภัณฑ์ใหม่
ผลตรวจตัวอย่างยังเป็นขั้นตอนสำคัญ
เจ้าหน้าที่แจ้งข้อกล่าวหาเบื้องต้นเกี่ยวกับการขายเครื่องสำอางที่ไม่มีฉลากภาษาไทย ฉลากไม่ครบถ้วนหรือไม่ถูกต้อง และไม่ได้จดแจ้ง รวมถึงเครื่องมือแพทย์ที่ไม่ได้รับใบรับแจ้งรายการละเอียด พร้อมดำเนินคดีและขยายผลไปยังผู้ที่ถูกระบุว่าเป็นเจ้าของสินค้า นี่คือความคืบหน้าทางคดี ไม่ใช่ข้อสรุปผลตรวจความปลอดภัยของสินค้าทุกชิ้น
ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ที่ยึดได้ถูกส่งให้กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ตรวจพิสูจน์ หากพบสารห้ามใช้หรือเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรค จึงอาจมีความผิดเพิ่มเติมฐานขายเครื่องสำอางที่ไม่ปลอดภัยในการใช้ ในระหว่างรอผล ผู้บริโภคควรแยกให้ออกระหว่างการไม่พบเลขจดแจ้งหรือฉลากผิดปกติ กับผลยืนยันว่ามีสารอันตราย แต่ทั้งสองประเด็นต่างเป็นเหตุเพียงพอให้หลีกเลี่ยงสินค้าที่ตรวจสอบไม่ได้
หากผลิตหรือจัดเก็บไม่ได้มาตรฐาน สินค้าอาจมีสารปนเปื้อนหรือไม่มีคุณภาพ และเมื่อนำมาใช้อาจทำให้แพ้หรือระคายเคืองผิวหนังได้ บทเรียนจากคดีนี้ชัดเจนว่า การซื้อความงามออนไลน์ต้องเริ่มจากตรวจข้อมูล ไม่ใช่เริ่มจากเชื่อคำโฆษณา เมื่อเลขจดแจ้งและฉลากไม่ผ่านการตรวจสอบ ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าคือไม่กดสั่ง






