แยกสองคดีให้ชัด ก่อนตัดสินจากกระแส
สนามวิ่งเทรลคือเส้นทางสำหรับวิ่งผ่านภูมิประเทศธรรมชาติ ซึ่งการปรับพื้นที่หรือเปิดใช้บนที่ดินของรัฐต้องมีสิทธิและได้รับอนุญาตตรงตามประเภทพื้นที่และวัตถุประสงค์ที่กำหนด ความคืบหน้าที่นครนายกและภูเก็ตจึงควรถูกอ่านเป็นคนละกรณี ไม่ใช่เหมารวมจากการใช้กิจกรรมเดียวกัน
ที่นครนายก กองทัพบกระบุเมื่อ 29 ตุลาคมว่า นายอธิป อนันทวรรณเข้าใช้ที่ดินรัฐในความดูแลของทหารที่อำเภอบ้านนา เพื่อทำรีสอร์ตและสนามวิ่งเทรลโดยไม่ได้รับอนุมัติ และจะเดินหน้าตามขั้นตอนกฎหมาย ประเด็นนี้เป็นข้อกล่าวหาเรื่องรุกพื้นที่รัฐ ซึ่งต้องตรวจสอบแนวเขตและหลักฐานประกอบ ส่วนคำชี้แจงว่าการใช้พื้นที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นานเมื่อเทียบกับผู้ใช้รายอื่น เป็นข้อมูลบริบท ไม่ใช่เหตุให้ละเว้นการตรวจสอบ
กองทัพยังเตือนว่าเอกสารที่ใช้แสดงการทำกินหรือใช้ประโยชน์ ไม่ได้แปลว่าผู้ถือเอกสารมีกรรมสิทธิ์ เพราะที่ดินยังเป็นของรัฐ และการตรวจสอบต้องแยกประเภทที่ดินกับหน่วยงานผู้ดูแลให้ชัด ความต่างนี้สำคัญต่อคดีนครนายกและกรณีภูเก็ต เพราะการอ้างเอกสารหรือการใช้พื้นที่เดิมไม่อาจแทนใบอนุญาตเฉพาะกิจกรรมได้

นครนายกใช้โดรนตีกรอบข้อเท็จจริง
เมื่อ 2 พฤศจิกายน มณฑลทหารบกที่ 12 ลงพื้นที่สนามวิ่งเทรล หมู่ 9 ตำบลศรีกระอาง อำเภอบ้านนา พร้อมใช้โดรนสำรวจบริเวณโดยรอบเพื่อให้เห็นขอบเขตพื้นที่ที่ถูกกล่าวหาว่าบุกรุก ผู้บัญชาการระบุว่าการบุกรุกเกิดขึ้นจริงและต้องดำเนินการตามกฎหมาย แต่ยังไม่เปิดเผยตัวเลขพื้นที่ โดยขอเวลาตรวจสอบข้อเท็จจริงให้ละเอียดก่อน
การบินโดรนจึงไม่ใช่ข้อสรุปแทนสำนวนคดี แต่เป็นขั้นตอนรวบรวมข้อมูลเพื่อกำหนดพิกัดและขอบเขตให้ตรวจสอบได้ การแยกพื้นที่ที่ใช้จริงออกจากเขตที่ได้รับมอบหมายจะช่วยลดข้อโต้แย้ง และทำให้การดำเนินคดีไม่คลาดเคลื่อน
กองทัพบกระบุด้วยว่ากำลังเร่งสำรวจและจัดทำระบบข้อมูลพื้นที่รัฐ เพื่อประเมินขอบเขตปัญหาและวางแนวทางบริหารจัดการต่อไป ท่าทีที่แยกผู้ใช้เพื่อดำรงชีพออกจากผู้ใช้เชิงพาณิชย์มีเหตุผลในแง่การกำหนดมาตรการ แต่ต้องไม่ทำให้การตรวจสอบธุรกิจที่ถูกกล่าวหาล่าช้าหรือใช้มาตรฐานต่างกันโดยไร้คำอธิบาย

ป่าสงวนเขากมลา: ใบแจ้งความยังไม่ใช่คำพิพากษา
กรณีป่าสงวนเขากมลาเริ่มตรวจสอบตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ หลังเจ้าหน้าที่เทศบาลเมืองกะทู้ได้ยินเสียงเครื่องจักรบนเทือกเขา ก่อนประสานตำรวจและเจ้าหน้าที่ป่าไม้เข้าตรวจพื้นที่ เจ้าหน้าที่พบรถแบ็คโฮ 2 คันกำลังขุดถางและเปิดทางกว้างประมาณ 3–4 เมตร พร้อมจับกุมคนขับรถแบ็คโฮและแจ้งข้อหาบุกรุกป่าสงวนแห่งชาติ
เทศบาลกะทู้แจ้งความผู้เกี่ยวข้องรวม 15 ราย จากการเคลียร์พื้นที่เพื่อทำสนามวิ่งเทรลและสนามยิงปืน พื้นที่กว่า 300 ไร่ที่กรมป่าไม้อนุญาตให้เทศบาลใช้เป็นเวลา 30 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2555 ถึง 2585 มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดทำพิพิธภัณฑ์เหมืองแร่กะทู้ ไม่ได้ครอบคลุมกิจกรรมอื่นโดยอัตโนมัติ
เจ้าหน้าที่ระบุว่าเอกสาร ภ.บ.ท.5 ไม่ใช่หลักฐานให้เข้าไปใช้เครื่องจักร ปรับพื้นที่ หรือสร้างสิ่งปลูกสร้างในเขตป่าสงวน การมีชื่อผู้ต้องสงสัย 15 รายยังไม่ใช่ข้อยุติความผิด แต่เป็นเหตุให้สอบพิกัด เอกสาร ผู้ว่าจ้าง และผู้ลงมือแยกกัน ก่อนสรุปความรับผิดตามกฎหมาย

ผลกระทบต่อผู้ใช้และสิ่งที่ต้องตามต่อ
เทศบาลสั่งระงับการก่อสร้างเส้นทางวิ่งเทรลทันที ทั้งที่พื้นที่ถูกปรับไปเกือบสมบูรณ์และมีนักวิ่งบางส่วนเริ่มใช้งานแล้ว สำหรับผู้ใช้ทั่วไป นั่นหมายถึงการเข้าถึงเส้นทางอาจหยุดลง ขณะที่ชุมชนและผู้จัดกิจกรรมยังต้องรอความชัดเจนเรื่องสิทธิการใช้พื้นที่ การบังคับใช้กฎหมายจึงควรมาพร้อมการแจ้งสถานะพื้นที่อย่างตรงไปตรงมา
ขั้นต่อไปของทั้งสองกรณีควรเน้นหลักฐานที่ตรวจสอบซ้ำได้ ได้แก่ พิกัดและแนวเขต เอกสารอนุญาต สภาพพื้นที่ก่อนและหลังการปรับ และบทบาทของผู้เกี่ยวข้อง เจ้าหน้าที่ป่าไม้ ฝ่ายปกครอง และหน่วยงานผู้ดูแลที่ดินต้องประสานข้อมูลกัน โดยไม่ปะปนข้อกล่าวหาของนครนายกกับคดีภูเก็ต
ความเห็นที่ควรยืนให้มั่นคือ ที่ดินรัฐต้องได้รับการคุ้มครองอย่างเสมอภาค แต่การกล่าวหาก็ต้องพิสูจน์ด้วยกระบวนการที่เป็นธรรม คดีนครนายกและการตรวจสอบป่าสงวนเขากมลาจะน่าเชื่อถือก็ต่อเมื่อเปิดเผยขอบเขต หลักฐาน และความคืบหน้าอย่างชัดเจน โดยไม่ตัดสินผู้ใดก่อนผลสอบ







