เพิ่มระยะทางด้วยแพ็กแบตเตอรี่เดิม
การอัพเกรดแบตเตอรี่ EV คือการเปลี่ยนชุดแบตเตอรี่ให้มีความจุและพลังงานต่อพื้นที่สูงขึ้น เพื่อให้รถวิ่งได้ไกลกว่าเดิมโดยไม่ต้องเปลี่ยนตัวถังหรือขนาดรถ กรณีของ Firefly แสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยีแบตเตอรี่ที่พัฒนาขึ้นสามารถเพิ่มระยะทางได้โดยไม่จำเป็นต้องออกแบบรถใหม่ทั้งคัน
Firefly เปลี่ยนจากแบตเตอรี่ LFP ขนาด 42.1 kWh เป็นแบตเตอรี่ NCM ขนาด 60 kWh จาก CATL ระยะวิ่งตามมาตรฐาน CLTC จึงเพิ่มจาก 420 เป็น 560 กิโลเมตร หรือเพิ่มขึ้น 140 กิโลเมตร โดยมิติตัวถังและน้ำหนักรถยังเท่าเดิม จุดนี้สำคัญกว่าตัวเลขระยะทางเพียงอย่างเดียว เพราะผู้ใช้ได้ระยะสำรองเพิ่มขึ้นโดยไม่ต้องแลกกับรถที่ใหญ่หรือหนักกว่า
ความจุแบตเตอรี่เพิ่มประมาณ 43% แต่ระยะทางเพิ่มประมาณ 33% ซึ่งเตือนให้เห็นว่า 60 kWh ไม่ได้แปลว่าจะวิ่งได้มากขึ้นในสัดส่วนเดียวกันเสมอไป ตัวเลขจริงยังขึ้นกับการใช้พลังงานของรถและมาตรฐานการทดสอบด้วย รุ่น 42.1 kWh จึงยังเหมาะกับการเดินทางในเมือง ส่วนรุ่นใหม่เหมาะกับคนที่ต้องการระยะสำรองมากขึ้นหรือเดินทางไกลบ่อยกว่า
ความหนาแน่นพลังงานคือหัวใจของการเพิ่มความจุ
การใส่พลังงานเพิ่มในพื้นที่เดิมไม่ใช่เรื่องของการยัดเซลล์ให้แน่นขึ้นอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาทั้งชนิดเซลล์ การจัดวาง และโครงสร้างแพ็ก แบตเตอรี่รถไฟฟ้า 60 kWh ของ Firefly ใช้เซลล์ Ternary Lithium จาก CATL ซึ่งมีความหนาแน่นพลังงาน 187.2 Wh/kg และประสิทธิภาพเชิงปริมาตร 73.4% ตัวเลขเหล่านี้ช่วยอธิบายว่าทำไมจึงเพิ่มความจุได้โดยยังคงพื้นที่ติดตั้งและน้ำหนักรถเดิม
เทคโนโลยี CATL จึงไม่ได้สร้างระยะทางเพิ่มจากการขยายแพ็กให้ใหญ่ขึ้น แต่ทำให้พื้นที่ภายในแพ็กเดิมเก็บพลังงานได้มากขึ้น นี่คือความต่างระหว่างการเพิ่มความจุด้วยการออกแบบระบบให้มีความหนาแน่นสูงขึ้น กับการเพิ่มแบตเตอรี่จนต้องปรับโครงสร้างรถ อย่างไรก็ตาม ค่า CLTC เป็นผลตามมาตรฐานทดสอบ ไม่ใช่คำรับรองว่าทุกคนจะเดินทางได้ครบ 560 กิโลเมตรต่อการชาร์จ
การประเมินแบตเตอรี่จึงควรดูทั้งความจุ ระยะทาง และการใช้พลังงาน ไม่ใช่เลือกจากตัวเลข kWh ที่สูงที่สุดเพียงอย่างเดียว หากรถใช้พลังงานมาก ความจุที่เพิ่มขึ้นก็อาจถูกใช้ไปโดยไม่ได้แปลงเป็นระยะทางตามที่คาดหวัง ประสิทธิภาพแบตเตอรี่และระบบขับเคลื่อนจึงเป็นส่วนหนึ่งของคำตอบเดียวกัน
ระยะทางจริงต้องดูการใช้พลังงานควบคู่กัน
Li Auto i6 เป็นอีกตัวอย่างที่ชี้ว่าแบตเตอรี่ก้อนใหญ่ไม่ใช่ปัจจัยเดียวของระยะทาง รถใช้แบตเตอรี่ 96 kWh และวิ่งทดสอบได้ 811.4 กิโลเมตร เทียบกับตัวเลข CLTC ที่ 780 กิโลเมตร พร้อมอัตราสิ้นเปลืองเฉลี่ย 11.8 kWh/100km ตัวเลขนี้ทำให้เห็นความสำคัญของการลดพลังงานที่ใช้ต่อระยะทาง ไม่ใช่เพิ่มความจุอย่างเดียว
ผลทดสอบดังกล่าวมาจากการวิ่งในเขตเมือง อุณหภูมิ 13 ถึง 20 องศาเซลเซียส มีผู้โดยสาร 4 คนและสัมภาระ 50 กิโลกรัม พร้อมเปิดเครื่องปรับอากาศตลอดการเดินทาง 18 ชั่วโมง โดยใช้ความเร็ว 40 ถึง 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เงื่อนไขนี้ช่วยให้ตัวเลขน่าสนใจ แต่ไม่ควรนำไปคาดหวังตรง ๆ กับการขับทางหลวงหรืออากาศหนาว
Li Auto ระบุว่าผลที่ดีขึ้นมาจากแบตเตอรี่ที่พัฒนาเอง มอเตอร์ขับเคลื่อนใหม่ และระบบอิเล็กทรอนิกส์กำลัง Silicon Carbide โดยใช้เซลล์จาก CALB และ Sunwoda บทเรียนสำหรับผู้ซื้อคือควรพิจารณาอัตราสิ้นเปลืองและสภาพการใช้งานจริงควบคู่กับระยะทางตามมาตรฐาน เพราะรถที่จัดการพลังงานได้ดีอาจตอบโจทย์การเดินทางได้มากกว่ารถที่มีความจุสูงกว่าแต่กินไฟกว่า
อัพเกรดรถเดิมได้ แต่ต้องเข้าใจเงื่อนไข
จุดที่ทำให้กรณี Firefly น่าสนใจกว่าการเปิดตัวรุ่นใหม่ทั่วไป คือเจ้าของรถเดิมสามารถเพิ่มระยะทางย้อนหลังได้ ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนรถทั้งคัน ชุดแบตเตอรี่ 60 kWh ใช้ตัวเรือน จุดยึด และกลไกล็อกมาตรฐานเดียวกับแบตเตอรี่เดิม จึงติดตั้งได้โดยไม่ต้องดัดแปลงตัวรถ นี่เป็นแนวทางอัพเกรดแบตเตอรี่ EV ที่เปลี่ยนเฉพาะชิ้นส่วนหลัก แทนการทิ้งรถที่ยังใช้งานได้
ผู้ที่ซื้อแบตเตอรี่พร้อมรถและผู้ใช้ระบบเช่าแบตเตอรี่มีเงื่อนไขอัพเกรดต่างกัน แต่ทั้งสองกลุ่มมีทางเลือกเปลี่ยนเป็นชุดความจุสูงกว่า ก่อนตัดสินใจควรตรวจสอบความเข้ากันได้ของรุ่นรถ การรับประกัน และค่าใช้จ่ายตามเงื่อนไขผู้ให้บริการ รวมถึงพิจารณาว่าระยะทางเพิ่มขึ้นคุ้มกับรูปแบบการเดินทางของตนหรือไม่
แนวทางนี้ยังไม่ใช่คำตอบสำหรับรถทุกคัน เพราะต้องมีแพ็กที่เข้ากันได้และระบบรองรับการเปลี่ยน แต่เป็นทิศทางที่มีเหตุผลกว่าการบังคับให้เจ้าของรถซื้อคันใหม่ทุกครั้งที่ต้องการระยะทางเพิ่ม สรุปแล้ว Firefly พิสูจน์ว่าความหนาแน่นพลังงานช่วยเพิ่มระยะวิ่ง 560 กิโลเมตรโดยไม่เปลี่ยนขนาดรถ ขณะที่ Li Auto i6 ย้ำว่าประสิทธิภาพการใช้พลังงานเป็นอีกครึ่งหนึ่งของสมการ ผู้ซื้อจึงควรมองทั้งความจุ ระยะทางจริง และโอกาสอัพเกรดในอนาคต
