เกมมือถือฟรีกำลังขายข้อมูลคุณให้ใคร โดยที่คุณไม่รู้ตัว

เกมมือถือฟรีกับการเก็บข้อมูลลับ ที่ไม่ฟรีอย่างที่คิด

เกมมือถือฟรีคือแอปพลิเคชันบนสมาร์ตโฟนที่เปิดให้ดาวน์โหลดและเล่นได้โดยไม่ต้องจ่ายเงินล่วงหน้า แต่ใช้โฆษณา การติดตามข้อมูลผู้ใช้ และการซื้อของในเกมเป็นแหล่งรายได้ เกมเหล่านี้มักฝังตัวติดตามข้อมูลของบริษัทโฆษณาเพื่อเก็บพฤติกรรม การใช้งาน และข้อมูลส่วนตัว แล้วส่งต่อไปยังเครือข่ายโฆษณาต่างประเทศโดยที่ผู้เล่นจำนวนมากไม่รู้ตัว ทำให้ความเสี่ยงข้อมูลส่วนตัวเพิ่มขึ้นแม้จะรู้สึกเหมือนกำลังเล่นเกมสนุกเพลิน

ผู้ให้บริการด้านความปลอดภัยรายหนึ่งตรวจสอบเกม Android ฟรียอดนิยม 100 อันดับในร้านแอป และพบว่าส่วนใหญ่แฝงตัวติดตามข้อมูลและส่งข้อมูลส่วนตัวของผู้เล่นออกนอกประเทศ เกมเหล่านี้ถูกดาวน์โหลดรวมกันเกือบ 20 พันล้านครั้งทั่วโลก หมายความว่าปัญหานี้ไม่ได้เล็กหรือจำกัดอยู่ในหมู่เกมเมอร์กลุ่มเล็ก แต่คือโครงสร้างของอุตสาหกรรมเกมมือถือฟรีที่ผูกกับการเก็บข้อมูลตั้งแต่ต้นทาง

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าเกมมือถือฟรีปลอดภัยหรือไม่ แต่คือเรายอมให้ชีวิตดิจิทัลของตัวเองถูกแลกกับอะไรบ้างเพื่อความบันเทิงไม่กี่นาทีบนหน้าจอ และเราจะจัดการความเสี่ยงนี้อย่างไรโดยไม่ต้องเลิกเล่นเกมไปเสียทั้งหมด

ข้อมูลอะไรถูกเก็บ และถูกส่งไปไหนบ้าง

สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่แค่โฆษณารบกวน แต่คือการติดตามข้อมูลอย่างเป็นระบบ เกมมือถือฟรีจำนวนมากฝังตัวติดตามที่เก็บข้อมูลประเภทอุปกรณ์ รูปแบบการใช้งาน ข้อมูลการจ่ายเงิน อายุ เพศ และแม้แต่ตำแหน่งที่อยู่จริงของผู้เล่น ข้อมูลเหล่านี้ถูกส่งต่อไปยังบริษัทโฆษณาและบริษัทเทคโนโลยีโฆษณาในต่างประเทศ รวมถึงบริษัทที่ตั้งอยู่ในประเทศที่ไม่เป็นมิตรกับความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้

มีคำเตือนชัดเจนว่า การส่งข้อมูลส่วนตัวจำนวนมากไปยังเครือข่ายโฆษณาต่างประเทศเช่นนี้ ทำให้ใครก็ตามที่เข้าถึงเครือข่ายเหล่านั้น รวมถึงรัฐบาลต่างชาติ สามารถเข้าถึงข้อมูลของผู้ใช้หลายล้านคนได้ นี่ยังไม่นับความเสี่ยงจากเหตุการณ์ข้อมูลรั่วไหล เช่น กรณีแพลตฟอร์มวิเคราะห์พฤติกรรมผู้ใช้รายหนึ่งที่ถูกเจาะข้อมูล ทำให้ข้อมูลเมตาที่ระบุตัวผู้ใช้งานได้ถูกขโมยไป

สำหรับการติดตามข้อมูลแบบระบุตำแหน่ง ภัยคุกคามยิ่งหนักกว่า เพราะรายงานหนึ่งเตือนว่า "ข้อมูลตำแหน่งไม่ใช่แค่ข้อมูล แต่คือบันทึกชีวิตของคุณ" ซึ่งสามารถบอกได้ว่าคุณทำงานที่ไหน พักที่ไหน ไปสถานพยาบาลใด หรือเข้าร่วมกิจกรรมทางการเมืองหรือศาสนาใดบ้าง นี่คือ ความเสี่ยงข้อมูลส่วนตัว ในระดับที่กระทบทั้งความปลอดภัยและเสรีภาพของผู้เล่น

ทำไมโมเดลเกมฟรีถึงผูกกับการติดตามข้อมูล

หลายคนคิดว่าโฆษณาคือราคาที่ต้องจ่ายให้เกมมือถือฟรี แต่ข้อเท็จจริงคือรายได้หลักจำนวนมากมาจากการเก็บและแลกเปลี่ยนข้อมูลผู้ใช้ ส่งต่อเข้าสู่เครือข่ายนายหน้าข้อมูลและระบบโฆษณาอัตโนมัติ รายงานหนึ่งระบุชัดเจนว่า การส่งข้อมูลส่วนตัวเข้าเครือข่ายนายหน้าข้อมูลคือโมเดลธุรกิจพื้นฐานของระบบเกมเล่นฟรี และมีประโยคที่แทงใจว่า "ถ้าคุณไม่ได้จ่ายเงินเพื่อสินค้า คุณก็คือสินค้า"

ผู้เล่นส่วนใหญ่ไม่รู้ว่าระหว่างที่เล่นเกมแคชชวลแนวง่าย การติดตามข้อมูลกำลังทำงานเงียบๆ อยู่เบื้องหลัง เพราะผู้พัฒนาเกมมักไม่อธิบายชัดเจนว่ากำลังเก็บข้อมูลอะไร และแชร์ให้ใครบ้าง เกมยอดนิยมที่มีชื่อเสียงก็ไม่ได้รอดพ้นจากโครงสร้างนี้ นั่นหมายความว่าแค่เชื่อว่าชื่อคุ้นหูหรือมีผู้เล่นเยอะไม่ได้ช่วยให้ปลอดภัยขึ้น

ผู้เล่นจึงต้องตัดสินใจด้วยตัวเองว่าอยากจ่ายราคาแบบไหนระหว่างเกมมือถือฟรีที่แฝงการติดตามข้อมูลอย่างลึก หรือเลือกเกมเสียเงินที่มักไม่มีโฆษณาและลดการฝังตัวติดตามลงอย่างมาก ซึ่งเป็นแนวทางที่ผู้เชี่ยวชาญด้านความเป็นส่วนตัวหลายคนแนะนำให้ใช้เพื่อหลีกเลี่ยงการเป็นสินค้าในระบบเกมเล่นฟรี

ตั้งค่าความปลอดภัยและสิทธิ์แอป เพื่อลดการถูกตามรอย

ข่าวร้ายคือเกมมือถือฟรีจำนวนมากผูกกับการติดตามข้อมูล แต่ข่าวดีคือผู้เล่นยังมีทางลดความเสี่ยงข้อมูลส่วนตัวได้ ถ้าพร้อมลงมือปรับ ตั้งค่าความปลอดภัย และตรวจสอบสิทธิ์ของแอปในเครื่องอย่างจริงจัง แนวคิดหลักคือปิดประตูไม่จำเป็น และบล็อกการติดตามข้อมูลให้ได้มากที่สุดเท่าที่ทำได้

• ตรวจสอบสิทธิ์ที่แอปเกมขอ เช่น ตำแหน่ง ไมโครโฟน รายชื่อ และปฏิเสธสิทธิ์ที่ไม่จำเป็น โดยเฉพาะเกมแนวปริศนาหรือระบายสีที่ไม่มีเหตุผลต้องใช้ GPS
• ใช้บริการ VPN ที่มีฟังก์ชันบล็อกโฆษณาและตัวติดตามข้อมูล เพื่อหยุดการส่งข้อมูลไปยังเครือข่ายโฆษณาต่างประเทศตั้งแต่ต้นทาง
• เลือกเกมแบบเสียเงินครั้งเดียวหรือแบบไม่มีโฆษณา เพราะมักลดการฝังตัวติดตามและไม่ต้องแลกความเป็นส่วนตัวกับรายได้จากโฆษณา
• เข้าไปตั้งค่าความเป็นส่วนตัวในเมนูของเกมแต่ละเกม ปิดการแชร์ข้อมูลสถิติหรือการเชื่อมต่อโซเชียลที่ไม่จำเป็น

ผู้เล่นควรชินกับการอ่านรายละเอียดก่อนติดตั้ง ไม่กดรับสิทธิ์แบบรวดเดียว และมองทุกเกมมือถือฟรีว่าอาจมีการติดตามข้อมูลซ่อนอยู่ การปรับเล็กน้อยเหล่านี้อาจดูยุ่งยากในตอนแรก แต่อาจเป็นกำแพงสำคัญที่ยืนขวางระหว่างชีวิตส่วนตัวของคุณกับสายตาของบริษัทโฆษณาในต่างประเทศ

พ่อแม่ต้องทันเกมของลูก ตั้งค่าควบคุมและสังเกตสัญญาณเสี่ยง

สำหรับเด็ก การผสมกันของ เกมมือถือฟรี การติดตามข้อมูล และระบบซื้อของในเกมคือส่วนผสมที่เสี่ยงทั้งเรื่องเงินและความปลอดภัย การปล่อยให้เด็กกดโหลดอะไรก็ได้เพราะเห็นคำว่า free คือทางลัดสู่ปัญหาที่พ่อแม่ต้องตามแก้ในภายหลัง ทั้งค่าใช้จ่ายไม่คาดคิด การแชทกับคนแปลกหน้า และการแชร์ข้อมูลส่วนตัวแบบไม่รู้ตัว

บน Android พ่อแม่ควรติดตั้งแอปควบคุมจากผู้ให้บริการระบบที่ชื่อ Google Family Link ซึ่งเชื่อมบัญชีพ่อแม่กับบัญชีลูก และกำหนดได้ว่าลูกจะโหลดแอปใหม่เองได้หรือไม่ ต้องขออนุมัติก่อนหรือเปล่า ตั้งเวลาเล่นต่อวัน ตั้งเวลาเข้านอนให้เครื่องล็อกเอง และดูได้ว่าแอปไหนใช้เวลามากผิดปกติ ส่วนบน iPhone หรือ iPad สามารถเข้าเมนูการตั้งค่า เลือกเวลาหน้าจอ แล้วเปิดการจำกัดเนื้อหาและความเป็นส่วนตัวเพื่อกำหนดเรตอายุของแอปที่โหลดได้ และหากใช้ Family Sharing ร่วมกับ Ask to Buy คำขอโหลดหรือซื้อแอปจะเด้งไปให้พ่อแม่อนุมัติทุกครั้ง

อย่าลืมตั้งค่าภายในตัวเกม ปิดแชทสาธารณะ จำกัดการรับเพื่อนเฉพาะคนรู้จัก และสอนให้ลูกใช้ปุ่มบล็อกและรายงานผู้เล่นที่ทำให้รู้สึกไม่ปลอดภัย ขณะเดียวกัน พ่อแม่ควรสังเกตสัญญาณผิดปกติ เช่น เด็กรีบปิดหน้าจอเมื่อมีคนเดินผ่าน หรือมีค่าใช้จ่ายที่อธิบายไม่ได้ เพราะอาจเป็นผลข้างเคียงจากเกมที่ทั้งติดเกมเกินพอดีและปล่อยข้อมูลออกไปโดยไม่รู้ตัว