โอเปร่าเยาวชนกรุงเทพยกระดับเทศกาลโอเปร่าคลาสสิกสองเรื่องใหญ่

โอเปร่าเยาวชนกรุงเทพ: การประกาศว่าเยาวชนพร้อมนำโอเปร่ากลับมามีชีวิต

โอเปร่าเยาวชนกรุงเทพ คือคณะอุปรากรที่ริเริ่มโดยกลุ่มเยาวชนผู้รักดนตรีคลาสสิกและศิลปะการแสดง มีเป้าหมายชัดเจนในการสร้างพื้นที่ให้ศิลปินรุ่นใหม่ฝึกฝนทั้งการร้อง การบรรเลง และการทำงานเบื้องหลัง ผ่านการผลิตโอเปร่ามาตรฐานมืออาชีพบนเวทีจริง เพื่อให้ศิลปกรรมที่หลายคนมองว่าไกลตัวกลับมาใกล้ชีวิตคนเมืองและผู้ชมวัยเรียนได้มากขึ้น ด้วยจุดยืนแบบนี้ เทศกาลโอเปร่าคลาสสิกครั้งล่าสุดจึงไม่ใช่เพียงงานแสดง แต่เป็นคำประกาศว่าคนรุ่นใหม่พร้อมเข้ามาเป็นเจ้าของมรดกวัฒนธรรมทางเสียงดนตรีด้วยตัวเอง และพาโอเปร่าออกจากกรอบเดิมสู่จินตนาการร่วมสมัยที่สนุกและเข้าถึงง่าย

เดือนสิงหาคมนี้ คณะโอเปร่าเยาวชนกรุงเทพ (Bangkok Youth Opera: BYO) เปิดเทศกาลโอเปร่าครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่ก่อตั้ง ด้วยการนำผลงานสองเรื่องสำคัญ ออร์เฟอุสและยูริดีเช (Orfeo ed Euridice) และ ดอน ปาสกวาเล (Don Pasquale) มาแสดงในห้องสตูดิโอ ชั้น 4 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร โดยมีการสนับสนุนจากสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย กระทรวงวัฒนธรรม การที่เยาวชนเป็นผู้ขับเคลื่อนโปรเจกต์ขนาดนี้สะท้อนความกล้าเสี่ยงและความเชื่อว่าศิลปะโอเปร่ามีพื้นที่ในชีวิตคนรุ่นใหม่มากกว่าที่ภาพจำเดิมเคยบอกไว้ เทศกาลนี้จึงเป็นก้าวสำคัญของโอเปร่าเยาวชนกรุงเทพในฐานะผู้เล่นหน้าใหม่ที่กล้าท้าทายเวทีใหญ่และแนวคิดเก่าไปพร้อมกัน

ออร์เฟอุสในโลกนีออน: เมื่อโศกนาฏกรรมคลาสสิกกลายเป็นประสบการณ์เสมือน

การเลือกนำออร์เฟอุสและยูริดีเชมานำเสนอในเทศกาลโอเปร่าคลาสสิกครั้งนี้ คือการประกาศทัศนคติว่าความคลาสสิกไม่จำเป็นต้องถูกเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์เสียง แต่สามารถถูกตีความใหม่ให้สะท้อนประสบการณ์ดิจิทัลของคนยุคปัจจุบันได้อย่างทรงพลัง เมื่อเรื่องราวของนักดนตรีผู้เดินทางสู่ยมโลกเพื่อชิงรักกลับมาถูกวางไว้ในโลกเสมือนที่เต็มไปด้วยแสงนีออนและเศษซากโฮโลแกรม ผู้ชมวัยรุ่นจึงถูกชวนให้มองตำนานเก่าในฐานะการเดินทางผ่านระบบที่ไม่มั่นคงของโลกข้อมูลและภาพจำบนหน้าจอมากกว่าจะเป็นเพียงเทพนิยายห่างไกล

ออร์เฟอุสและยูริดีเช ผลงานของ Christoph Willibald Gluck ถูกจัดแสดงควบคู่กับบัลเลต์ ดอน ฆวน ภายใต้การกำกับของ Darren Royston ผู้ร่วมงานกับคณะฯ มาตั้งแต่ปี 2564 การตีความครั้งนี้พาผู้ชมเข้าสู่โลกเสมือนแห่งแสงนีออนและโฮโลแกรม โดยการเดินทางสู่นรกภูมิค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นโลกแห่งแสงเมื่อออร์เฟอุสถึงเอลิเซียม บทออร์เฟอุสมีการผลัดกันร้องโดย อัยยา ชโยธิน นักร้องคอนทรัลโตที่ขึ้นเวทีโอเปร่าครั้งแรก และ พจน์ปรีชา จักร ชลวิจารณ์ เคาน์เตอร์เทเนอร์ ขณะที่มนภทริตา ทองเกิด รับบทยูริดีเช และอารยา ยังคำเป็นกามเทพอามอเร การอำนวยเพลงโดย จรณ์ ยะสะวุฒิ ผู้ก่อตั้งคณะฯ ซึ่งประเดิมบทบาทวาทยกรโอเปร่าครั้งแรก ทำให้การผลิตครั้งนี้กลายเป็นพื้นที่เสี่ยงลองที่เต็มไปด้วยพลังของศิลปินรุ่นใหม่ตั้งแต่หน้าเวทีถึงหลังเวที

ดอน ปาสกวาเล: เสียงหัวเราะคลาสสิกบนฉากเมืองยุคโซเชียลและ AI

ดอน ปาสกวาเล ทำหน้าที่เหมือนกระจกเงาอีกบานในเทศกาลโอเปร่าเยาวชนกรุงเทพ ที่สะท้อนด้านสนุกขบขันของมนุษย์และโลกสมัยใหม่ การหยิบโอเปร่าชวนหัวของ Donizetti มาตีความใหม่จึงเป็นการยืนยันว่าโอเปร่าคลาสสิกไม่จำเป็นต้องเคร่งขรึมหรือสูงส่งเสมอไป แต่อาจกลายเป็นคอมเมดี้คมคายที่ใช้เล่าเรื่องความโลภ ความหลงตัวเอง และการหลอกลวงในยุคที่ภาพบนโซเชียลมีเดียและเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์สามารถสร้างตัวตนปลอมได้ภายในเสี้ยววินาที เสียงหัวเราะบนเวทีจึงไม่ใช่แค่ความบันเทิง แต่คือคำถามต่อระบบสื่อใหม่ที่ผู้ชมหนุ่มสาวต้องเผชิญทุกวัน

ดอน ปาสกวาเล โอเปร่าชวนหัวชิ้นเอกจาก Gaetano Donizetti ถูกจัดแสดงเป็นรอบปฐมทัศน์ในประเทศไทย โดย Darren Royston ย้ายฉากจากกรุงโรมศตวรรษที่ 19 มาสู่เมืองยุคปัจจุบัน เชื่อมโยงเรื่องราวเข้ากับประเด็นปัญญาประดิษฐ์ (AI) และอิทธิพลของสื่อสังคมออนไลน์ การอำนวยเพลงอยู่ในมือของ วรปรัชญ์ “มิกกี้” วงศ์สถาพรพัฒน์ นำแสดงโดย Weizhai Gao ในบทดอน ปาสกวาเล, ปุณยนุช (ฟีน่า) วัฒนวินิน ในบทโนรินา, วรวีร์ ทรายคำ รับบทเอร์เนสโต, จรณ์ ยะสะวุฒิ รับบทดร. มาลาเตสตา และ กนกพล คุณพิทักษ์ เป็นโนตาโร รายชื่อนี้สะท้อนว่าคณะโอเปร่าเยาวชนกรุงเทพเลือกผลักศิลปินหน้าใหม่ขึ้นแถวหน้าของโอเปร่าปฐมทัศน์ เพื่อให้คนรุ่นใหม่ได้เป็นใบหน้าของศิลปะแบบเก่าในฉากเมืองที่พวกเขารู้จักดีที่สุด

ตารางเวลาและบัตร: การเปิดประตูโอเปร่าให้คนรุ่นใหม่

จุดแข็งสำคัญของเทศกาลโอเปร่าเยาวชนกรุงเทพครั้งนี้ไม่ได้อยู่เพียงในความทะเยอทะยานทางศิลปะ แต่ยังอยู่ในวิธีจัดตารางและราคาบัตรที่ทำให้ผู้สนใจวัยเรียนสามารถวางแผนเข้าชมได้จริง การกำหนดรอบแสดงในช่วงเย็นทำให้คนทำงานและนักศึกษาสามารถเดินทางมาหอศิลป์หลังเลิกเรียนหรือเลิกงาน โดยไม่ต้องแลกกับเวลาทั้งวันบนเวที การตั้งราคาบัตรปกติและราคานักเรียนที่ต่างกันอย่างชัดเจนยิ่งสะท้อนว่าเป้าหมายของคณะฯ คือการลดกำแพงเศรษฐกิจเพื่อให้โอเปร่ากลายเป็นกิจกรรมท่องเมืองที่จับต้องได้ ไม่ใช่งานหรูหราสำหรับคนกลุ่มเล็กเท่านั้น

การแสดง Orfeo ed Euridice / Don Juan จัดในวันที่ 15 สิงหาคม เวลา 17.30 น., วันที่ 20 สิงหาคม เวลา 18.00 น. และวันที่ 22 สิงหาคม เวลา 17.30 น. ส่วน Don Pasquale แสดงวันที่ 16 สิงหาคม เวลา 17.30 น. และวันที่ 21 สิงหาคม เวลา 18.00 น. บัตรเข้าชมราคา 1,200 บาท และสำหรับนักเรียน นักศึกษา (แสดงบัตร) ราคา 600 บาท ก่อนสรุปว่าเทศกาลนี้คือการสร้างมาตรฐานใหม่ให้โอเปร่าเยาวชนกรุงเทพในฐานะผู้จัดงานที่ให้ความสำคัญทั้งกับคุณภาพเวทีและความเข้าถึงได้ของผู้ชม การสื่อสารผ่าน Instagram @bkkyouthopera และ Facebook Bangkok Youth Opera ยิ่งยืนยันว่าคณะฯ เข้าใจว่าผู้ชมกลุ่มหลักของตนใช้ชีวิตอยู่บนโลกออนไลน์และพร้อมจะก้าวตามศิลปะไปสู่โรงละครเมื่อเห็นโอกาสที่ชัดเจนบนหน้าจอของตัวเอง

บทสรุป: เมื่อโอเปร่ากลายเป็นเวทีทดลองของคนรุ่นใหม่

สิ่งที่เทศกาลโอเปร่าคลาสสิกของโอเปร่าเยาวชนกรุงเทพทำให้เห็นชัดคือ ศิลปะที่เคยถูกมองว่าอยู่ไกลชีวิตคนรุ่นใหม่สามารถถูกดึงกลับมามีชีวิตบนเวทีเมืองได้ หากปล่อยให้คนรุ่นใหม่เป็นผู้ทดลองและตัดสินใจเอง การตีความออร์เฟอุสในโลกนีออนและการพาดอน ปาสกวาเลมาพัวพันกับ AI กับโซเชียลไม่ใช่เพียงลูกเล่นทางภาพ แต่คือการสร้างบทสนทนาระหว่างมรดกคลาสสิกกับสภาพสังคมที่เยาวชนต้องอยู่ร่วมอยู่ทุกวัน เทศกาลนี้จึงบอกเราว่าโอเปร่าจะไม่ตายไปกับตำรา หากแต่จะหายใจผ่านเสียงของศิลปินรุ่นใหม่ที่กล้าพูดเรื่องรัก ความตาย และความหลอกลวงในภาษาที่ผู้ชมยุคดิจิทัลเข้าใจ

ในระดับการเมืองของวัฒนธรรม เทศกาลครั้งนี้ทำหน้าที่เหมือนต้นแบบให้เห็นว่ากลุ่มเยาวชนสามารถสร้างโครงงานศิลปะที่ทั้งจริงจังและมีระบบได้ด้วยตนเอง เมื่อคณะอุปรากรเยาวชนกรุงเทพเดินหน้าจัดโอเปร่าปีละหนึ่งเรื่องต่อเนื่องและขยายเป็นสองเรื่องในปีนี้ พร้อมมีแผนไปสู่สามเรื่องในปีหน้า เส้นทางนี้สะท้อนภาพองค์กรศิลปะที่กำลังเติบโตจากแรงของคนหนุ่มสาวมากกว่าทุนขององค์กรใหญ่ แม้บทบาทของหน่วยงานรัฐยังมีความสำคัญ แต่หัวใจของเทศกาลอยู่ในความกล้าเสี่ยงของศิลปินและผู้จัดงานวัยเยาว์ หากโอเปร่าเคยเป็นพื้นที่ของคนกลุ่มเล็ก เทศกาลนี้คือก้าวแรกที่พยายามเปิดประตูให้กว้างขึ้น และชวนผู้ชมทุกวัยเข้ามาร่วมทดลองว่าคลื่นลูกใหม่จะพาศิลปะเก่าไปในทิศทางใด