ดื่มหวานได้แบบไม่รู้สึกผิด? เปิดหมดเปลือก ‘หญ้าหวาน’ ตัวช่วยลดน้ำหนักที่ทุกคนกำลังเถียง

หญ้าหวานคืออะไร ทำไมสายเฮลท์ตี้ถึงหลงรัก

“หญ้าหวาน” เป็นพืชที่ถูกนำมาสกัดทำเป็นสารให้ความหวานแทนน้ำตาลทราย จุดเด่นคือ ให้รสหวานจัดเต็ม แต่แทบไม่ให้พลังงาน เลยกลายเป็นขวัญใจคนที่อยากลดน้ำหนัก คุมแคลอรี หรือดูแลสุขภาพระยะยาว

แต่ในอีกมุมหนึ่ง หลายคนก็เริ่มตั้งคำถามว่า ถ้ากินเยอะๆ ทุกวัน มันยังปลอดภัยจริงไหม หรือหวานแล้วต้องจบลงด้วยรสขมต่อสุขภาพกันแน่?

ต้นกำเนิดจากอเมริกาใต้ สู่ครัวเอเชียและเมืองไทย

หญ้าหวาน หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Stevia rebaudiana (Bertoni) Bertoni เป็นพืชล้มลุก อายุยืนหลายปี ลำต้นค่อนข้างแข็ง ใบหยักคล้ายฟันเลื่อย ออกดอกช่อสีขาว ถิ่นกำเนิดดั้งเดิมอยู่แถบบราซิล ปารากวัย และอเมริกากลาง

เชื่อกันว่าคนพื้นเมืองในอเมริกาใต้เป็นกลุ่มแรกที่นำหญ้าหวานมาใช้ พวกเขาสกัดสารรสหวานชื่อว่า “สตีวิโอไซด์” (Stevioside) ซึ่งให้ความหวานคล้ายน้ำตาล แต่แรงกว่าเยอะมาก

• สารสตีวิโอไซด์: หวานกว่าน้ำตาลทรายประมาณ 200-300 เท่า

• ใบหญ้าหวานสด: หวานกว่าน้ำตาลทรายราว 10-15 เท่า

แม้จะหวานพุ่งทะลุเพดาน แต่จุดสำคัญคือ แทบไม่ก่อพลังงาน ทำให้คนที่ต้องการลดน้ำหนัก ลดแคลอรี หรือผู้ป่วยโรคอ้วน หัวใจ เบาหวาน รวมถึงผู้ป่วยมะเร็ง หันมาใช้หญ้าหวานแทนน้ำตาลมากขึ้น

จากญี่ปุ่นถึงไทย เส้นทางความหวานที่ขยายทั่วเอเชีย

หลังจากได้รับความนิยมในฝั่งอเมริกา หญ้าหวานก็เดินทางเข้ามาเอเชีย โดย ญี่ปุ่น เป็นประเทศแรกๆ ที่นำมาใช้ ทั้งในอาหารและเครื่องดื่มต่างๆ

ต่อมาหญ้าหวานถูกนำเข้ามาปลูกในประเทศไทยโดยชาวญี่ปุ่นชื่อ นายเตอิชิ ยากิ ซึ่งเริ่มทดลองปลูกที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ก่อนจะขยายไปปลูกที่นิคมสร้างตนเองเทพา จังหวัดสงขลาเช่นกัน

พื้นที่นิคมสร้างตนเองเทพา ถือว่าเป็นทำเลที่ปลูกหญ้าหวานได้ผลดีมาก แม้ว่าภายหลังจะมีการกระจายการปลูกไปยังภาคเหนือ มาเลเซีย อินโดนีเซีย ไต้หวัน และเกาหลี แต่คุณภาพความหวานของหญ้าหวานที่เทพายังคงโดดเด่น จนถูกนำพันธุ์ไปปลูกต่อที่มณฑลกวางตุ้ง ประเทศจีน

สรุปง่ายๆ: จากป่าในอเมริกาใต้ หญ้าหวานได้กลายเป็นวัตถุดิบสากล ที่ทั้งเอเชียเอาไปใส่ในแก้วกาแฟ แก้วชา และสารพัดเมนูเพื่อสุขภาพ

WHO เบรกความหวาน: หญ้าหวานช่วยคุมนน. จริงหรือคิดไปเอง?

จุดที่ทำให้หลายคนเริ่มลังเลกับสารให้ความหวานแทนน้ำตาล ไม่ใช่แค่เรื่องคำว่า “ธรรมชาติ” หรือ “โลว์แคล” แต่เกิดจากคำเตือนของ องค์การอนามัยโลก (WHO) ที่ออกมาระบุว่า

การบริโภคสารให้ความหวานแทนน้ำตาล ไม่ได้ช่วยควบคุมน้ำหนักในระยะยาว

WHO แนะนำให้หันมาปรับพฤติกรรมแบบยั่งยืนมากกว่า เช่น

• เลือกกินอาหารที่มีน้ำตาลตามธรรมชาติ เช่น ผลไม้

• กินอาหารและดื่มเครื่องดื่มที่ ไม่เติมความหวานเพิ่ม

• ตัดนิสัยติดหวานตั้งแต่อายุยังน้อย

สารให้ความหวานแทนน้ำตาล รวมถึงหญ้าหวาน ไม่ใช่สารอาหารจำเป็น และไม่ได้มีคุณค่าทางโภชนาการแบบที่ร่างกายต้องการจริงๆ เป้าหมายระยะยาวควรเป็นการลด “ความหวานโดยรวม” มากกว่าหาอะไรมาทดแทนแล้วกินได้ไม่ยั้ง

หญ้าหวานอันตรายไหม? เช็กความปลอดภัยจากงานวิจัย

เมื่อ WHO ออกคำเตือน หลายคนก็เริ่มกลัวไปไกลถึงขั้นว่า หญ้าหวานอาจเป็นสารอันตราย แต่ถ้ากลับมาดูงานวิจัยจริงๆ ภาพที่ได้อาจต่างออกไป

จากข้อมูลการศึกษาจากญี่ปุ่นที่ตรวจสอบเรื่อง ความเป็นพิษเรื้อรัง (Chronic toxicity) ของหญ้าหวาน พบว่าระดับที่ถือว่าปลอดภัยคือ ไม่เกิน 550 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว

ยังมีงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ที่สรุปไปในทิศทางเดียวกันว่า สารสกัดจากหญ้าหวานมีความปลอดภัยในทุกกรณีที่ศึกษา โดยระบุว่า

• ค่าสูงสุดที่ยังถือว่าปลอดภัยอยู่ อยู่ที่ประมาณ 7,938 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว

ถ้าลองแปลงให้เห็นภาพในชีวิตจริง ปริมาณการบริโภคหญ้าหวานให้ถึงระดับที่น่ากังวลนั้น ต้องดื่มเครื่องดื่มหรือกาแฟที่ผสมหญ้าหวาน ราว 73 ถ้วยต่อวัน ซึ่งในชีวิตจริงแทบเป็นไปไม่ได้ เพราะคนทั่วไปดื่มวันละ 2-3 ถ้วยก็ถือว่าเยอะแล้ว

ดังนั้นในกรอบปริมาณการใช้ทั่วไป หญ้าหวานจึงยังถือว่า อยู่ในเขตปลอดภัย

ใช้หญ้าหวานยังไงให้ปลอดภัย และไม่พังเป้าลดน้ำหนัก

แม้หญ้าหวานจะดูปลอดภัยจากมุมมองงานวิจัย แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเราจะใส่ลงไปในทุกแก้วแบบไม่ยั้งคิดได้ เพราะเป้าหมายของการลดน้ำหนักไม่ใช่แค่ “เปลี่ยนน้ำตาล” แต่คือ เปลี่ยนพฤติกรรมการกินโดยรวม

คำแนะนำการใช้หญ้าหวานอย่างเหมาะสม เช่น

• ใช้ใบหญ้าหวาน ประมาณ 1-2 ใบต่อเครื่องดื่ม 1 ถ้วย

• ปรับลิ้นให้ชินกับความหวานน้อยลงทีละนิด

• ใช้หญ้าหวานเป็นตัวช่วยชั่วคราว ระหว่างที่เรากำลังฝึกเลิกติดรสหวานจัด

จุดสำคัญ: หญ้าหวานช่วยลดแคลอรีได้ก็จริง แต่ถ้าคุณยังดื่มหวานจัด กินจุบจิบ ไม่คุมอาหาร และไม่ออกกำลังกาย เป้าหมายลดน้ำหนักก็แทบไม่ขยับอยู่ดี

แล้วคำเตือนของ WHO ต้องกลัวไหม?

สิ่งที่ WHO ต้องการสื่อ ไม่ใช่การฟันธงว่าหญ้าหวานหรือสารให้ความหวานทุกชนิด “อันตราย” แต่ต้องการให้เรามองภาพใหญ่ว่า

• การพึ่งพาน้ำตาลเทียมหรือสารให้ความหวานระยะยาว ไม่ได้ช่วยคุมนน. แบบยั่งยืน

• สิ่งที่ควรทำคือ ลดความหวานทั้งหมดให้ได้ ไม่ใช่แค่เปลี่ยนชนิดความหวาน

• การออกกำลังกาย นอนให้พอ และจัดระเบียบการกินพื้นฐาน ยังเป็นหัวใจหลักของสุขภาพดี

พูดง่ายๆ คือ หญ้าหวานไม่ใช่ตัวร้าย แต่ก็ไม่ใช่พระเอกที่จะแก้ทุกปัญหาเรื่องน้ำหนักและสุขภาพ

สรุปสำหรับสายลดน้ำหนัก: ควรใช้หญ้าหวานไหม?

สำหรับคนที่อยากลดน้ำหนัก คุมแคลอรี หรือดูแลระดับน้ำตาลในเลือด หญ้าหวานสามารถเป็น “ผู้ช่วย” ที่ดีได้ ถ้าใช้ให้ถูกวิธี

• ใช้แทนน้ำตาลในบางเมนู โดยไม่เพิ่มความหวานรวมทั้งวัน

• จำกัดปริมาณให้อยู่ในระดับ 1-2 ใบต่อ 1 ถ้วยเครื่องดื่ม

• ฝึกลดความหวานให้ลิ้นชินกับรสชาติธรรมชาติของอาหารมากขึ้น

• อย่าลืมว่าการขยับตัว ออกกำลังกาย และจัดสรรมื้ออาหาร คือหัวใจของการลดน้ำหนักระยะยาว

หญ้าหวานช่วยให้ชีวิต “หวานแบบไม่รู้สึกผิด” ได้ในระดับหนึ่ง แต่สิ่งที่ทำให้หุ่นดีและสุขภาพแข็งแรงจริงๆ คือวินัยในการกินและการใช้ชีวิตของเราเอง