ประเด็นหัวต่อไฟ 16-pin หรือ 12V-2x6 กลับมาเป็นข่าวอีกครั้ง เมื่อมีผู้ใช้รายหนึ่งรายงานว่า GIGABYTE RTX 5090 AORUS Master ICE ของเขาเกิดอาการหัวต่อไหม้ แม้จะตั้งค่า Power Limit ไว้ไม่เกิน 500 วัตต์ ซึ่งต่ำกว่าค่าปกติของ RTX 5090 ที่มักดึงไฟได้ราว 600 วัตต์
กรณีนี้ยิ่งตอกย้ำความกังวลเกี่ยวกับหัวต่อไฟ 16-pin รุ่นใหม่ที่ถูกออกแบบมาแทน 8-pin แบบเดิม ซึ่งที่ผ่านมาไม่ค่อยมีปัญหาในลักษณะนี้
บทความนี้จะสรุปว่าเกิดอะไรขึ้น ทำไมแม้จำกัดไฟก็ยังไม่ปลอดภัย และผู้ใช้ควรระวังอย่างไร
เกิดอะไรขึ้นกับ RTX 5090 ตัวนี้?
ผู้ใช้ในฟอรัม Mobil01 รายงานว่า การ์ดจอของเขาใช้งานมาเกือบ 7 เดือน ก่อนจะพบว่า:
แถวบนของหัวต่อ 12V-2x6 ไหม้และละลาย
แถวล่างยังดูปกติ
ภาพที่แชร์ออกมาชี้ให้เห็นว่าโหลดไฟอาจถูกกระจุกอยู่ที่พินแถวบนทั้งหมด ซึ่งมักเกิดจากการสัมผัสไม่สมบูรณ์ (improper contact) หรือแรงกดไม่สม่ำเสมอ
แม้เจ้าของการ์ดจะตั้ง Power Limit ไว้ที่ 500W (ต่ำกว่าปกติประมาณ 100W) ก็ยังไม่สามารถป้องกันเหตุการณ์นี้ได้
ใช้อะแดปเตอร์ 3×8-pin แปลงเป็น 16-pin
จากภาพเพิ่มเติม พบว่าเจ้าของการ์ดใช้หัวแปลง 3×8-pin เป็น 12V-2x6 ที่มากับตัวการ์ด
อะแดปเตอร์ลักษณะนี้ถูกใช้งานแพร่หลาย แต่ก็มีรายงานปัญหาหลายกรณีมาก่อนหน้านี้
แม้ผู้ใช้จะโชคดีที่การ์ดใช้งานมาได้นานหลายเดือนก่อนเกิดเหตุ แต่สุดท้าย GPU ก็ได้รับความเสียหาย
ทำไมจำกัดไฟ 500W แล้วยังไม่พอ?
หลายคนอาจคิดว่า การลด Power Limit จะช่วยลดความเสี่ยง แต่ในทางปฏิบัติ ปัญหาหัวต่อไหม้ไม่ได้เกิดจาก “กำลังไฟสูงสุด” เพียงอย่างเดียว
สาเหตุสำคัญมักเกี่ยวข้องกับ:
การเสียบไม่แน่น
พินบางจุดสัมผัสไม่เต็ม
การกระจายโหลดไม่สมดุล
การงอสายใกล้จุดเชื่อมต่อ
หากโหลดไฟไปตกที่พินบางจุดมากเกินไป แม้จะเป็นกำลังไฟต่ำกว่าค่าสูงสุด ก็ยังสามารถเกิดความร้อนสะสมและนำไปสู่การไหม้ได้
ไม่ใช่แค่ RTX 5090
แม้ RTX 5090 จะถูกพูดถึงมากที่สุด แต่รายงานก่อนหน้านี้ระบุว่า:
RTX 5080
RTX 5070 Ti
บางรุ่นของ Radeon RX 9070 XT
ที่ใช้หัวต่อ 12V-2x6 ก็เคยพบปัญหาลักษณะเดียวกัน แม้จะมี Power Limit ต่ำกว่า
จึงดูเหมือนว่าปัญหานี้ไม่ได้ผูกกับกำลังไฟสูงสุดเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับดีไซน์หัวต่อและการใช้งานจริงร่วมด้วย
หัวต่อ 16-pin ทำไมถึงเป็นประเด็น?
หัวต่อ 16-pin (12VHPWR หรือ 12V-2x6) ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับกำลังไฟสูงขึ้นในยุคการ์ดจอระดับ 400–600W
ข้อดีคือ:
ลดจำนวนสาย
จ่ายไฟได้มากในพื้นที่เล็กลง
แต่ข้อเสียที่ถูกวิจารณ์คือ:
ความไวต่อการเสียบไม่แน่น
การกระจายโหลดที่อาจไม่สมดุล
การสะสมความร้อนหากพินบางจุดรับโหลดมากเกินไป
เมื่อเทียบกับ 6-pin หรือ 8-pin PCIe แบบเดิม ที่มีประวัติความเสถียรยาวนานกว่า หัวต่อ 16-pin จึงยังถูกตั้งคำถามในเรื่องความทนทาน
คำแนะนำเพื่อป้องกันความเสี่ยง
แม้จะไม่มีวิธีใดรับประกัน 100% แต่มีแนวทางลดความเสี่ยงดังนี้:
ใช้ PSU ที่รองรับมาตรฐาน ATX 3.1
ใช้สาย 12V-2x6 ที่มากับ PSU โดยตรง
หลีกเลี่ยงการใช้อะแดปเตอร์ 8-pin → 16-pin
ตรวจสอบให้แน่ใจว่าเสียบหัวต่อจนสุด
หลีกเลี่ยงการงอสายภายในระยะ 35 มม. จากจุดเชื่อมต่อ
หากเป็นไปได้ ใช้อุปกรณ์ตรวจสอบอย่าง Wireview II Pro
การติดตั้งอย่างถูกต้องและใช้สายคุณภาพสูงเป็นปัจจัยสำคัญที่สุด
สรุป: ลดไฟก็ยังไม่การันตีความปลอดภัย
กรณีนี้สะท้อนว่า แม้ผู้ใช้จะพยายามลดความเสี่ยงด้วยการจำกัดไฟ RTX 5090 ไว้ที่ 500W ก็ยังไม่สามารถรับประกันความปลอดภัยของหัวต่อ 16-pin ได้
ปัญหาดูเหมือนจะเกี่ยวข้องกับการกระจายโหลดและคุณภาพการเชื่อมต่อมากกว่าตัวเลขกำลังไฟเพียงอย่างเดียว
ในขณะที่การ์ดจอระดับไฮเอนด์ยังคงต้องการพลังงานมหาศาล หัวต่อไฟจึงกลายเป็นจุดอ่อนไหวที่ต้องใส่ใจมากกว่าที่เคย
สุดท้ายแล้ว ผู้ใช้ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ผลิตอย่างเคร่งครัด และตรวจสอบการติดตั้งทุกครั้ง เพื่อหลีกเลี่ยงความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นกับอุปกรณ์ราคาสูง