ฟันแท้หลุด ฟันหักไม่ใช่จบชีวิต! คู่มือฟื้นฟูรอยยิ้มและตัวเลือกการรักษาที่ผู้ชายต้องรู้

ฟันแท้หลุด ฟันแท้หัก อย่าเพิ่งถอดใจ

กำลังเครียดอยู่กับปัญหา ฟันแท้หลุด ฟันแท้หัก อยู่หรือเปล่า?

ขอให้รู้ไว้ก่อนเลยว่า นี่ไม่ใช่จุดจบของรอยยิ้มคุณ เพราะปัจจุบันมีวิธีรักษาและฟื้นฟูฟันให้กลับมาใช้งานได้ดี แถมช่วยดึงความมั่นใจกลับคืนมาได้แบบจริงจัง เรามาดูกันแบบเป็นระบบว่ามีตัวเลือกอะไรบ้าง และแบบไหนที่เหมาะกับคุณที่สุด

ฟันแท้หลุด ฟันแท้หัก เกิดจากอะไรบ้าง?

ปัญหานี้เกิดได้กับคนทุกวัย ไม่ได้จำกัดแค่เด็กหรือผู้สูงอายุเท่านั้น ส่วนใหญ่มีสาเหตุหลัก ๆ ดังนี้

• อุบัติเหตุและแรงกระแทก

  • หกล้มชนของแข็ง

  • เล่นกีฬาแล้วโดนกระแทกบริเวณใบหน้า

  • อุบัติเหตุทางรถยนต์หรือยานพาหนะต่าง ๆ

แรงกระแทกที่รุนแรงสามารถทำให้ฟันแตก ร้าว หัก หรือหลุดทั้งซี่ออกจากเบ้าฟันได้ทันที

• ใช้ฟันผิดวิธีหรือหักโหมเกินไป

  • กัด แทะของแข็ง เช่น กระดูกแข็ง น้ำแข็ง ของแข็งมาก ๆ

  • นอนกัดฟันเป็นประจำ

พฤติกรรมเหล่านี้ทำให้ฟันสึก ฟันบิ่น ฟันร้าว แตกหรือหักได้ง่าย โดยเฉพาะถ้าฟันผุหรือโครงสร้างฟันอ่อนแออยู่ก่อน

• โรคเหงือกและปัญหาสุขภาพช่องปากเรื้อรัง

  • โรคปริทันต์ระยะรุนแรง ทำให้ฟันโยกและหลุดในที่สุด

  • ฟันผุลุกลาม เนื้อฟันเหลือน้อย จนฟันแตกหักแม้แค่เคี้ยวอาหารตามปกติ

สรุปสั้น ๆ: ทั้งอุบัติเหตุ การใช้ฟันผิดวิธี และโรคในช่องปาก ล้วนเป็นตัวจุดชนวนให้ฟันแท้หลุดหรือหักได้ทั้งนั้น

ถ้าฟันแท้หลุดหรือหักแล้ว ไม่รีบรักษา จะเกิดอะไรขึ้น?

อย่าคิดว่าแค่ฟันหายไปหนึ่งซี่แล้วปล่อยไว้เฉย ๆ จะไม่เป็นไร เพราะผลกระทบมันยาวกว่าที่คิดมาก

• เคี้ยวอาหารลำบาก ระบบย่อยแย่ตาม

เมื่อฟันหายไป ประสิทธิภาพในการบดเคี้ยวจะลดลงอย่างเห็นได้ชัด อาหารเคี้ยวไม่ละเอียด ระบบย่อยต้องทำงานหนักขึ้น เสี่ยงตามมาด้วยปัญหาอย่างท้องอืด ท้องผูก หรือกินได้น้อยลงจนกระทบสุขภาพโดยรวม

• พูดไม่ชัด เสียงเพี้ยน ไม่มั่นใจเวลาพูด

ฟันบางซี่มีผลต่อการออกเสียงโดยตรง พอฟันหายไป การเปล่งเสียงอาจผิดเพี้ยน มีลมรั่ว รู้สึกพูดไม่ถนัด ส่งผลให้ไม่กล้าพูดหรือคุยกับคนอื่นแบบเต็มที่

• เสียบุคลิกและความมั่นใจอย่างจัง

ช่องว่างของฟันที่หายไป หรือร่องรอยฟันหน้าที่แตกบิ่น เห็นชัดเวลาเราอ้าปากยิ้มหรือพูด ส่งผลต่อภาพลักษณ์โดยตรง หลายคนเริ่มยิ้มแบบเกร็ง ๆ หรือพยายามไม่อ้าปากกว้างเพราะไม่มั่นใจ

• ฟันข้างเคียงเสียหาย กระดูกขากรรไกรยุบตาม

นี่คือผลเสียที่หลายคนมองข้ามไป

• เมื่อฟันหายไป ฟันซี่ข้าง ๆ จะเริ่ม เอียงและล้มเข้ามาในช่องว่าง

• การสบฟันผิดปกติ ทำให้เกิดจุดอับ แปรงฟันยาก คราบแบคทีเรียสะสมง่ายขึ้น

• เสี่ยงฟันผุเพิ่ม และโรคเหงือกถามหา

ยิ่งไปกว่านั้น การไม่เหลือรากฟันในกระดูกขากรรไกร ทำให้ไม่มีแรงกระตุ้น กระดูกบริเวณนั้นจะค่อย ๆ ละลายและยุบตัวลง

ผลลัพธ์ระยะยาวคือ

• ใบหน้าดูตอบ โครงหน้าเปลี่ยน

• ยิ่งปล่อยนาน ยิ่งใส่ฟันทดแทนได้ยาก เพราะกระดูกไม่พอ ต้องมานั่งปลูกกระดูกเพิ่มทีหลัง

สรุป: ปล่อยฟันหลุด ฟันหักไว้เฉย ๆ เท่ากับทำร้ายตัวเองทั้งการเคี้ยว การพูด หน้าตา และสุขภาพช่องปากในระยะยาว

ฟันแท้หลุด ฟันแท้หัก มีทางเลือกการรักษาอะไรบ้าง?

ข่าวดีคือ ปัจจุบันมีตัวเลือกการรักษาหลายแบบมาก ทั้งการช่วยให้ฟันซี่เดิมอยู่รอดต่อไป หรือการทำฟันปลอมทดแทนฟันที่หายไป ขึ้นอยู่กับสภาพฟัน ปัญหาของแต่ละเคส และดุลยพินิจของทันตแพทย์

มาดูทีละวิธีแบบเข้าใจง่ายกัน

1. การต่อฟันหัก – ถ้าฟันหักแต่ยังมีเศษฟันอยู่

กรณีเหมาะสำหรับ:

• ฟันหักบางส่วน เช่น มุมฟันแตก ฟันหักครึ่งซี่

• ไม่ลึกถึงรากฟัน

• ยังหาเศษฟันที่หักเจอ และสภาพยังพอใช้ได้

ขั้นตอนคร่าว ๆ

• ทันตแพทย์ตรวจประเมินก่อนว่าชิ้นส่วนที่หักยังสมบูรณ์พอไหม

• ทำความสะอาดทั้งฟันที่ยังอยู่ในปาก และเศษฟันที่หักออกมา

• ใช้วัสดุพิเศษยึดเศษฟันกลับเข้าที่เดิม

ข้อดี

• รักษาฟันธรรมชาติของตัวเองไว้ได้มากที่สุด

• รอยต่อระหว่างชิ้นส่วนจะน้อย ดูใกล้เคียงฟันปกติ

ข้อจำกัดสำคัญ

• ต้องทำให้เร็วหลังเกิดเหตุ ยิ่งช้า โอกาสสำเร็จยิ่งต่ำ

• เศษฟันต้องไม่แตกละเอียดหรือสกปรกมากเกินไป

• ถ้าหาเศษฟันไม่เจอ หรือแตกเละเกินไป มักไม่สามารถต่อได้

2. ฟันทั้งซี่หลุดออกจากเบ้าฟัน ควรทำยังไง?

นี่คือสถานการณ์ฉุกเฉินที่ต้อง ทำให้ถูกและทำให้เร็ว ถ้าอยากให้ฟันยังมีโอกาสรอด

กรณีฟันหลุดแต่ยังอยู่ในปาก

• ห้ามบ้วนฟันทิ้ง

• อมฟันไว้ในปากก่อน

• ล้างมือให้สะอาด

• จับเฉพาะส่วนตัวฟัน ห้ามจับที่รากฟัน

บริเวณรากฟันมีเซลล์สำคัญที่ช่วยให้ฟันกลับไปยึดกับเบ้าฟันได้ การไปถู เช็ด หรือจับรากฟันแรง ๆ เท่ากับทำลายโอกาสรอดของฟัน

• พยายามใส่ฟันกลับเข้าที่เดิมอย่างเบามือ โดยเล็งจากฟันข้างเคียง

• ถ้าใส่ไม่เข้า อย่าฝืน

กรณีฟันหลุดกระเด็นออกนอกปาก

• รีบตามหาฟันให้เจอ

• จับเฉพาะตัวฟันเหมือนเดิม หลีกเลี่ยงการจับรากฟัน

ถ้าฟันไม่สกปรกมาก

• สามารถใส่กลับเข้าปากได้เลย

ถ้าฟันสกปรก

• ล้างอย่างระมัดระวังด้วย

  • นมจืด

  • หรือน้ำเกลือสะอาด

• ห้ามถูหรือเช็ดรากฟัน

• ถ้าไม่มีนมหรือน้ำเกลือ ใช้น้ำสะอาดล้างได้ แต่ ต้องไม่ปล่อยให้ฟันแห้ง

ถ้าใส่กลับเข้าเบ้าฟันไม่ได้จริง ๆ ให้แช่ฟันในของเหลวดังนี้ (เรียงจากดีที่สุดลงมา)

• นมจืด

• น้ำเกลือ

• น้ำลาย (เช่น อมไว้ที่กระพุ้งแก้ม)

• น้ำสะอาด (ตัวเลือกสุดท้าย แต่ยังดีกว่าปล่อยให้ฟันแห้ง)

จากนั้นใช้ผ้าก๊อซหรือสำลีสะอาดกดที่แผลเบา ๆ แล้ว รีบไปพบทันตแพทย์ให้เร็วที่สุด ภายในประมาณ 1 ชั่วโมง เพื่อเพิ่มโอกาสที่ฟันจะกลับมาติดและใช้งานได้ใกล้เคียงปกติ

หลังจากหมอใส่ฟันกลับเข้าที่

ทันตแพทย์จะ

• ใส่ฟันกลับเข้าเบ้าฟัน

• ใช้เครื่องมือช่วยดามหรือยึดฟันซี่นั้นกับฟันข้างเคียง เพื่อให้ฟันอยู่นิ่งที่สุด

ช่วงนี้คนไข้ต้องดูแลตัวเองแบบโคตรระวัง

• เลี่ยงเคี้ยวของแข็งหรือของเหนียวด้านที่ฟันบาดเจ็บ

• ระวังไม่ให้ฟันโดนกระแทก

• รักษาความสะอาดในช่องปากให้ดี

• มาพบหมอตามนัดอย่างสม่ำเสมอ

• ถ้าเครื่องมือดามฟันหลุดหรือขยับ ต้องรีบกลับไปให้หมอดูทันที

โดยทั่วไป ฟันจะเริ่มยึดกับกระดูกได้ภายใน ประมาณ 2 สัปดาห์ขึ้นไป แต่หลังจากฟันติดแล้ว ส่วนใหญ่จำเป็นต้อง รักษาคลองรากฟัน เพราะเส้นเลือดและเส้นประสาทที่เคยเลี้ยงฟันถูกตัดขาดไปแล้ว

ถ้าบาดแผลสกปรกมาก อาจต้องฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยักร่วมด้วย ตามดุลยพินิจของแพทย์

3. การอุดฟัน – สำหรับฟันบิ่น ฟันหักเล็กน้อย

เหมาะกับกรณีที่

• ฟันบิ่นหรือแตกเล็กน้อย

• ไม่ลึกถึงโพรงประสาทฟัน

• หาเศษฟันที่หักไม่ได้ หรือไม่สามารถนำกลับมาต่อได้

ขั้นตอนโดยรวมคือ

• ทันตแพทย์จะกรอแต่งขอบฟันที่แตกให้เรียบ

• ใช้วัสดุอุดฟันเติมเต็มส่วนที่หายไป

• ส่วนใหญ่ใช้ วัสดุอุดสีเดียวกับฟัน (เรซินคอมโพสิต) ทำให้ดูใกล้เคียงฟันจริง

ข้อดี

• ช่วยป้องกันไม่ให้รอยหักลุกลามใหญ่ขึ้น

• คืนรูปทรงให้ฟัน ใช้งานได้ใกล้เคียงปกติ

หลังอุดฟันแล้วสามารถใช้งานฟันซี่นั้นได้ แต่ควร เลี่ยงกัดของแข็งมาก ๆ เพื่อลดโอกาสที่วัสดุอุดหลุด หรือฟันบิ่นซ้ำ

4. การครอบฟัน – ตอนอุดอย่างเดียวไม่พอแล้ว

กรณีที่เหมาะกับการครอบฟัน ได้แก่

• ฟันแตกหักมาก เสียหายเป็นบริเวณกว้าง

• เนื้อฟันที่เหลืออยู่ไม่มากพอให้การอุดธรรมดาทนทานได้

• รากฟันและโคนฟันยังแข็งแรงดี

ขั้นตอนคร่าว ๆ

• ทันตแพทย์จะกรอแต่งฟันส่วนที่เหลือให้เหมาะสำหรับสวมครอบฟัน

• พิมพ์ปากหรือสแกนฟัน เพื่อสร้างครอบฟันที่ออกแบบเฉพาะบุคคล

• ระหว่างรอครอบฟันตัวจริง จะมีครอบฟันชั่วคราวให้ใช้งานไปก่อน

• เมื่อชิ้นงานจริงเสร็จ จึงนำมาติดแทนครอบชั่วคราว

ข้อดีของการครอบฟัน

• แข็งแรง ทนทาน ใช้เคี้ยวได้ใกล้เคียงฟันธรรมชาติ

• ช่วยปกป้องฟันซี่นั้นไม่ให้แตกเพิ่ม

• สีและรูปทรงสามารถทำให้กลมกลืนกับฟันซี่อื่นได้

• ใช้งานได้หลายปี ขึ้นอยู่กับการดูแลและพฤติกรรมการเคี้ยวของแต่ละคน

5. ฟันปลอมถอดได้ – ตัวเลือกเบื้องต้นสำหรับคนฟันหายหลายซี่

เหมาะสำหรับคนที่

• สูญเสียฟันไปทั้งซี่

• ฟันหายหลายซี่

• ยังไม่พร้อมทำรากเทียม ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลด้านสุขภาพหรือค่าใช้จ่าย

ฟันปลอมถอดได้มีหลายรูปแบบ เช่น

• ฐานพลาสติกอะคริลิก

• ฐานโลหะ (โครงโลหะมีตะขอเกี่ยวฟัน)

ทันตแพทย์จะออกแบบให้เหมาะกับช่องปากและสภาพฟันของแต่ละคน

ข้อดี

• ค่าใช้จ่ายไม่สูงเท่าเทคนิคอื่นอย่างรากเทียม

• ไม่ต้องผ่าตัด

ข้อเสียที่ต้องรู้ก่อนตัดสินใจ

• ช่วงแรกมักรู้สึกไม่ชิน เหมือนมีของแปลกปลอมในปาก

• ต้องใช้เวลาในการปรับตัวเรื่องการพูดและการเคี้ยว

• ประสิทธิภาพการบดเคี้ยวด้อยกว่าฟันธรรมชาติหรือฟันปลอมแบบติดแน่น

• มีโอกาสฟันปลอมหลวม หลุด หรือทำให้เกิดแผลร้อนในในช่องปากได้ง่าย

• เมื่อใส่ไปนาน ๆ สันเหงือกและกระดูกขากรรไกรจะค่อย ๆ เปลี่ยนรูปหรือยุบตัว เพราะไม่มีแรงกระจายลงสู่กระดูกเหมือนฟันจริงหรือรากเทียม

6. รากเทียม – ทางเลือกฟันใหม่สายจริงจัง

สำหรับหลายคนที่ต้องการฟันที่ใกล้เคียงธรรมชาติที่สุด ทั้งเรื่องความรู้สึกและการใช้งาน รากเทียม คือคำตอบที่น่าคิด

เหมาะกับกรณีที่

• สูญเสียฟันทั้งซี่

• ใช้ฟันปลอมถอดได้แล้วรู้สึกไม่สะดวก ไม่มั่นใจ หรือไม่สะดวกถอดเข้าออก

หลักการทำรากเทียม

• ผ่าตัดฝังรากเทียม (วัสดุคล้ายสกรู) ลงในกระดูกขากรรไกร เพื่อทำหน้าที่เป็นรากฟันใหม่

• หลังจากกระดูกยึดติดกับรากเทียมแล้ว ทันตแพทย์จะทำครอบฟันหรือสะพานฟันมาติดบนรากเทียม

ผลลัพธ์คือฟันใหม่ที่

• รูปร่าง สี เนื้อสัมผัส ใกล้เคียงฟันจริงมาก

• ไม่ต้องกังวลฟันปลอมหลวม หลุด หรือเคลื่อนตอนเคี้ยว

จุดเด่นของรากเทียม

• แข็งแรง เคี้ยวอาหารได้เต็มที่สบายใจ

• ช่วยรักษาปริมาณกระดูกขากรรไกร ไม่ให้ยุบตัวหลังสูญเสียฟัน

• ดีต่อสุขภาพช่องปากในระยะยาว

สิ่งที่ต้องพิจารณา

• ขั้นตอนซับซ้อน ใช้เวลา และต้องอาศัยการวางแผนร่วมกับทันตแพทย์อย่างละเอียด

• ค่าใช้จ่ายสูงกว่าฟันปลอมถอดได้

• ต้องมีปริมาณกระดูกขากรรไกรเพียงพอ หากกระดูกละลายไปมาก อาจต้องผ่าตัดปลูกกระดูกก่อน

ถ้ามองในมุมการลงทุนระยะยาว สำหรับผู้ที่ สูญเสียฟันแท้ทั้งซี่ การทำรากเทียมถือเป็นตัวเลือกที่คุ้มค่ามาก เพราะให้ทั้งความสวยงาม ฟังก์ชันการใช้งาน และอายุการใช้งานที่ยาวนาน

สรุป: ฟันแท้หลุด ฟันแท้หัก แก้ได้ ถ้าคุณรีบและเลือกวิธีให้เหมาะ

ไม่ว่าคุณจะเจอปัญหา ฟันแท้หลุด ฟันแท้หัก แบบไหน ปัจจุบันมีทางเลือกการรักษาหลายแนวทางให้เลือก ทั้งการต่อฟันเดิม อุดฟัน ครอบฟัน ใส่ฟันปลอมถอดได้ ไปจนถึงรากเทียม

สิ่งสำคัญคือ

• อย่าปล่อยทิ้งไว้นาน

• รีบพบทันตแพทย์โดยเร็ว เพื่อให้หมอช่วยประเมินว่า วิธีไหนเหมาะกับเคสของคุณที่สุด

จำไว้ว่า ยิ่งรีบรักษาเร็วเท่าไหร่ ผลเสียก็ยิ่งน้อยลงเท่านั้น ทั้งด้านสุขภาพช่องปาก การเคี้ยว การพูด และความมั่นใจในรอยยิ้มของคุณ

ฟันหลุด ฟันหัก ไม่ได้แปลว่าคุณต้องเลิกยิ้ม แค่ต้องรีบตัดสินใจดูแลตัวเองให้ถูกวิธีเท่านั้นเอง