งานคราฟต์ไทยในตลาดนัดยุคใหม่

งานคราฟต์ไทยในตลาดนัดยุคใหม่ จากไอเดียสู่รายได้

1. เสน่ห์ของตลาดนัดสุดสัปดาห์: พื้นที่ของคนรักศิลปะและไลฟ์สไตล์

ตลาดนัดและตลาดนัดกลางคืนในกรุงเทพฯ ถูกเล่าไว้ในหลายมุมมอง แต่เมื่อมองผ่านแว่นของ “งานฝีมือ – งานคราฟต์ – ไลฟ์สไตล์” จะเห็นภาพร่วมที่ชัดเจนมากขึ้นว่า ที่เหล่านี้ไม่ใช่แค่ที่ช้อปของถูกหรือกินสตรีทฟู้ดเท่านั้น แต่คือ พื้นที่รวมตัวของคนสร้างสรรค์และคนที่รักงานดีไซน์ไม่ซ้ำใคร

จากจ็อดแฟร์ The One รัชดา ตลาดนัดจตุจักร ไปจนถึงตลาดตะลักเกี้ยะในย่านตลาดน้อย ทุกที่มีองค์ประกอบคล้ายกันคือ

• บรรยากาศชิลล์ เดินสบายในตอนเย็นหรือตอนกลางคืน

• รวมของกินหลากหลาย สตรีทฟู้ด เครื่องดื่ม และขนม

• มีโซนสินค้างานฝีมือ แฮนด์เมด วินเทจ ของแต่งบ้าน เสื้อผ้า เครื่องประดับ

• เป็นจุดเช็กอิน ถ่ายรูปสวย มีแสงไฟและดีไซน์ของร้านที่ดึงดูดสายโซเชียล

โดยเฉพาะ ตลาดจตุจักร จะเห็นชัดมากว่า งานศิลปะ งานแฮนด์เมด และงานดีไซน์ถูกกระจายอยู่ตามหลายโซน ทั้งของแต่งบ้าน เซรามิก งานศิลปะและของสะสม รวมถึงโซนอินดี้ในช่วง “จตุจักรกลางคืน” ที่เต็มไปด้วยร้านดีไซน์ใหม่ ๆ จากคนรุ่นใหม่

2. ทำไมสินค้าแฮนด์เมดถึงกลับมาบูมในยุคดิจิทัล

จากข้อมูลเกี่ยวกับการทำสบู่แฮนด์เมดเพื่อขาย และการขายสินค้าแฮนด์เมดของวัยรุ่น จะเห็นภาพร่วมสำคัญคือ กระแสการกลับมาของของทำมือในตลาดยุคใหม่ ซึ่งสัมพันธ์กับตลาดนัด งานแฟร์ และช่องทางออนไลน์โดยตรง

ประเด็นสำคัญที่ทำให้สินค้าแฮนด์เมดและงานคราฟต์ได้รับความนิยม คือ

• เป็นของใช้จำเป็น + เลือกคุณภาพได้ เช่น สบู่ แฮนด์เมดที่ใช้ทุกวัน แต่เพิ่มมูลค่าด้วยส่วนผสมธรรมชาติ ดีไซน์ และกลิ่นเฉพาะตัว

• ผู้บริโภคสนใจสินค้าปลอดภัยและรักษ์โลกมากขึ้น ทำให้สินค้าทำมือจากน้ำมันธรรมชาติ วัตถุดิบออร์แกนิก หรือบรรจุภัณฑ์ที่ลดขยะได้เปรียบ

• กระแสของสินค้าคราฟต์และดีไซน์ไม่ซ้ำใคร คนจำนวนมากอยากได้ของที่ “เล่าเรื่องได้” มีสตอรี่ มีคนทำชัดเจน ไม่ใช่ของโรงงานแบบเดียวกันทั้งเมือง

• ออนไลน์ช่วยขยายตลาด สบู่ทำมือหรือสินค้าแฮนด์เมดอื่น ๆ จัดส่งง่าย เหมาะกับการขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ และใช้ตลาดนัดเป็นฐานเจอลูกค้าตัวจริง สร้างแฟนประจำ

ทั้งหมดนี้ทำให้ตลาดนัดสุดสัปดาห์และตลาดกลางคืน กลายเป็นเวทีโชว์งานแฮนด์เมดที่ไปพร้อมกับการขายออนไลน์ได้อย่างลงตัว

3. ไอเดียธุรกิจจากผู้ขายรุ่นใหม่: จากความชอบสู่รายได้

ข้อมูลเรื่อง “วิธีทำสบู่ขายเอง” และ “ไอเดียธุรกิจวัยรุ่น” ช่วยให้เห็นภาพว่าคนรุ่นใหม่จำนวนมากเริ่มต้นจาก สิ่งที่ตัวเองชอบและถนัด แล้วค่อยต่อยอดสู่การขายจริง ทั้งออนไลน์และออฟไลน์ในตลาดนัด

ตัวอย่างรูปแบบการเปลี่ยนความชอบให้เป็นรายได้ ได้แก่

• ทำ สบู่แฮนด์เมด จากน้ำมันธรรมชาติ กลิ่นที่ออกแบบเอง แล้วขายทั้งทางออนไลน์และตลาดนัด

• ทำ ของแฮนด์เมด เช่น เครื่องประดับ การ์ดอวยพร อุปกรณ์สัตว์เลี้ยง แล้วไปออกบูธตามงานแฟร์และตลาดชุมชน

• วัยรุ่นใช้ตลาดนัดหรือ ตลาดนัดวัยรุ่นที่จัดกันเอง เป็นพื้นที่ทดลองขายงานฝีมือหรือของสะสม

จุดร่วมของผู้ขายรุ่นใหม่คือ

• เริ่มจากทุนไม่สูง ใช้ทักษะหรือของที่มีอยู่แล้ว

• ใช้ตลาดนัดและตลาดชุมชนเป็น “สนามทดลองจริง” เพื่อดูว่าลูกค้าชอบอะไร

• ค่อย ๆ สร้างแบรนด์ผ่านบรรจุภัณฑ์ เรื่องเล่า และการสื่อสารบนโซเชียลมีเดีย

4. ประเภทงานคราฟต์ที่มาแรง: ตั้งแต่สบู่ เซรามิก ไปจนถึงงานผ้าและเครื่องประดับ

จากข้อมูลที่มี แม้จะไม่ได้แจกแจงประเภทงานคราฟต์ทั้งหมดเป็นรายการยาว แต่เราสามารถเห็นภาพของ งานคราฟต์ที่ปรากฏในตลาดนัดและธุรกิจทำมือ ได้ชัดเจนในกลุ่มหลัก ๆ ดังนี้

• สบู่แฮนด์เมดและผลิตภัณฑ์บำรุงผิวธรรมชาติ
  ใช้น้ำมันธรรมชาติ ด่าง น้ำ และส่วนผสมพิเศษ เช่น ว่านหางจระเข้ ข้าวโอ๊ต น้ำผึ้ง กลิ่นจากน้ำมันหอมระเหย เน้นความปลอดภัย และภาพลักษณ์รักษ์โลก

• ของแต่งบ้านและเซรามิก (พบชัดในโซนของแต่งบ้านจตุจักร)
  เช่น เซรามิก งานไม้ งานประดับสวน โมบาย โคมไฟ ของตกแต่งสไตล์วินเทจหรือดีไซน์ยูนีค

• งานผ้าและแฟชั่นทำมือ
  มีทั้งเสื้อผ้าแนวสตรีท วินเทจ มินิมอล กระเป๋าผ้า หมวก และแอ็กเซสซอรี่ที่ออกแบบลายเอง

• เครื่องประดับและของชิ้นเล็ก
  เครื่องประดับลูกปัด งานผ้า งานปัก งานปั้น ของสะสม ของแต่งบ้านชิ้นเล็ก และของที่ระลึกที่ออกแบบให้มีชิ้นเดียวในโลก

• สินค้าสตรีทฟู้ดและคราฟต์ฟู้ด
  แม้ไม่ใช่งานคราฟต์ในความหมายของวัสดุ แต่หลายร้านอาหารในตลาดนัดและตลาดชุมชนมีการออกแบบเมนูและหน้าตาอาหารให้มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เช่น ขนมปังโฮมเมด เบเกอรีสุขภาพ หรือเมนูที่ปรับสูตรเอง

ตลาดนัดจตุจักร ตลาดกลางคืน และตลาดชุมชนอย่างตะลักเกี้ยะ จึงเป็นเหมือนโชว์รูมขนาดใหญ่ของงานคราฟต์ในหลายหมวดหมู่พร้อมกัน

5. ประสบการณ์มากกว่าการช้อป: เวิร์กช็อปและชุมชนคนสร้างสรรค์

แม้ข้อมูลที่มีจะไม่ได้พูดตรง ๆ ถึงคำว่า “Workshop” แต่มีหลายจุดที่สะท้อนบทบาทของตลาดนัดและย่านเก่าในฐานะ ชุมชนคนสร้างสรรค์ ไม่ใช่แค่พื้นที่ซื้อขาย ได้แก่

• ตลาดจตุจักร กลางวันและกลางคืน เป็นที่รวมศิลปิน คนทำงานฝีมือ และนักออกแบบ ที่เปิดร้านขายงานตัวเอง และพูดคุยกับลูกค้าโดยตรง

• ตลาดตะลักเกี้ยะ (ตลาดน้อย) ถูกนิยามเป็น “Friendly Market” มีทั้งของกิน ของใช้ และสินค้าแฮนด์เมดในชุมชนไทย–จีน บรรยากาศแบบตลาดชุมชนให้คนมาเดิน เล่น กิน พักผ่อนริมน้ำ

• การเน้นย้ำบ่อย ๆ ว่าหลายตลาดเป็น “จุดเช็กอิน” สำหรับถ่ายรูป แปลว่ามีการออกแบบบรรยากาศ แสง มุมร้าน ให้ผู้มาเยือนรู้สึกว่าได้ “ประสบการณ์” มากกว่าการซื้อของกลับบ้าน

เมื่อนำมาเชื่อมกับข้อมูลเรื่องการทำสบู่แฮนด์เมดและธุรกิจวัยรุ่น จะเห็นโอกาสชัดเจนของการต่อยอดตลาดเหล่านี้เป็นพื้นที่จัดกิจกรรม เช่น สาธิตการทำสบู่ขายเอง เวิร์กช็อปสินค้าทำมือ หรือกิจกรรมสร้างสรรค์สำหรับคนในชุมชนและนักท่องเที่ยว

6. คำแนะนำสำหรับคนอยากเริ่มขายงานฝีมือและสร้างแบรนด์ในตลาดนัด

ข้อมูลเรื่องการทำสบู่และการเริ่มธุรกิจวัยรุ่น ให้รายละเอียดชัดเจนเกี่ยวกับการเริ่มจากศูนย์จนถึงการขายจริง สามารถสรุปเป็นแนวทางสำหรับคนที่อยากนำงานฝีมือของตัวเองไปตลาดนัดได้ดังนี้

6.1 เริ่มจากผลิตภัณฑ์ให้ชัด

• เลือกประเภทสินค้าที่ถนัด เช่น สบู่แฮนด์เมด ของแต่งบ้าน เครื่องประดับ หรือขนมทำมือ

• ศึกษาวัตถุดิบและขั้นตอนให้ละเอียด โดยเฉพาะสินค้าที่เกี่ยวกับผิวหรือการบริโภค

• ทดลองสูตร/ดีไซน์หลายแบบ เพื่อหาตัวที่โดนใจลูกค้าที่สุด

6.2 ใส่ใจคุณภาพและความปลอดภัย

สำหรับผลิตภัณฑ์อย่างสบู่และสินค้าดูแลผิว

• ระวังการใช้ด่างและสารเคมี ต้องทำตามหลักความปลอดภัย

• ตรวจสอบเรื่องการจดแจ้ง อย. และข้อกฎหมายด้านเครื่องสำอาง หากต้องการขายเชิงพาณิชย์จริงจัง

• ระบุส่วนผสม และข้อมูลที่จำเป็นบนฉลากให้ครบถ้วน

6.3 ออกแบบบรรจุภัณฑ์และแบรนด์

• ใช้วัสดุที่เหมาะสม อาจเป็นแนวรักษ์โลกหรือเรียบง่ายแต่ชัดเจน

• ระบุชื่อแบรนด์ ส่วนผสม น้ำหนัก วิธีใช้ และช่องทางติดต่อ

• ให้ภาพรวมของแพ็กเกจจิ้งสื่อสไตล์ของคุณสม่ำเสมอ

6.4 เลือกช่องทางขาย: ออนไลน์ + ตลาดนัด

• ใช้ออนไลน์ (เช่น แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ หรือโซเชียลมีเดีย) เป็นหน้าร้านหลัก

• ใช้ตลาดนัด จตุจักร ตลาดกลางคืน หรือ Friendly Market อย่างตลาดตะลักเกี้ยะ เป็นที่เจอลูกค้าแบบตัวต่อตัว

• วางแผนเรื่องสต๊อก สินค้าคงคลัง และการจัดการออเดอร์ให้ดี โดยใช้ระบบจัดการที่ช่วยซิงก์ข้อมูลระหว่างหน้าเว็บและหน้าร้าน

6.5 ตั้งราคาอย่างมีเหตุผล

• รวมต้นทุนวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ ค่าเช่าพื้นที่ตลาด ค่าขนส่ง และค่าแรง

• สำรวจราคาคู่แข่งในตลาดนัดและออนไลน์ เพื่อไม่ให้สูงหรือต่ำเกินไป

• สบู่และสินค้าทำมือโดยทั่วไปมีช่วงราคากว้าง ตั้งแต่ระดับพื้นฐานจนถึงพรีเมียม ขึ้นอยู่กับวัตถุดิบและภาพลักษณ์แบรนด์

6.6 โปรโมตและเล่าเรื่อง

• ใช้โซเชียลมีเดียแชร์เบื้องหลังการทำของ การแพ็กของ และเรื่องราวของแบรนด์

• ขอรีวิวจากลูกค้าจริง ทั้งออนไลน์และลูกค้าตลาดนัด

• เล่าเรื่องให้คนเข้าใจว่าทำไมสินค้าชิ้นนี้พิเศษกว่าของทั่วไปในตลาด

7. ชี้เป้าตลาดนัดสายคราฟต์–ฮิปสเตอร์ที่ไม่ควรพลาด

จากข้อมูลตลาดนัดที่มีในกรุงเทพฯ สามารถมองเห็น “ทำเลทอง” สำหรับงานคราฟต์และสินค้าทำมือได้หลายแห่ง

• จ็อดแฟร์ (พระราม 9)
  เด่นเรื่องสตรีทฟู้ดและบรรยากาศกลางคืน มีโซนสินค้าแฮนด์เมด งานคราฟต์ ต้นไม้ ของตกแต่งบ้าน และของวินเทจ เหมาะทั้งคนขายของดีไซน์และสายช้อปที่ชอบงานไม่ซ้ำใคร

• The One รัชดา
  ตลาดใหม่ที่แทนตลาดรถไฟรัชดา เดินทางง่ายด้วย MRT มีโซนแบ่งชัดเจน ทั้งอาหาร เสื้อผ้า ของตกแต่ง มีดนตรีสด บรรยากาศสตรีทมาร์เก็ตสากล เหมาะกับคนรุ่นใหม่และนักท่องเที่ยว

• ตลาดนัดจตุจักร (กลางวัน + กลางคืน)
  เป็นศูนย์รวมใหญ่สุด ทั้งเสื้อผ้าแฟชั่น ของแต่งบ้าน เซรามิก งานศิลปะ ของสะสม สัตว์เลี้ยง ต้นไม้ และโซนอินดี้ตอนกลางคืน เหมาะมากสำหรับแบรนด์แฮนด์เมดที่อยากเจอทั้งคนไทยและต่างชาติในที่เดียว

• ตลาดตะลักเกี้ยะ (ตลาดน้อย)
  Friendly Market ริมแม่น้ำ ในย่านเก่าแก่ สินค้าเน้นความโลคอล ของกิน ของใช้ งานทำมือแบบไทย–จีน บรรยากาศชุมชน ตลาดเล็กแต่มีเสน่ห์ เหมาะกับงานคราฟต์ที่อยากเล่าเรื่องพื้นที่และวัฒนธรรม

นอกจากนี้ ยังมีตลาดกลางคืนอื่น ๆ เช่น ตลาดรถไฟศรีนครินทร์ และตลาดสำเพ็งกลางคืน ที่เน้นของวินเทจ ของเก่า หรือของราคาส่ง ซึ่งผู้ทำงานฝีมืออาจใช้เป็นแหล่งวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ หรืออุปกรณ์เสริมได้เช่นกัน

8. สนับสนุนแบรนด์ไทยและเศรษฐกิจสร้างสรรค์สำคัญอย่างไร

เมื่อมองภาพรวมจากข้อมูลทั้งหมด จะเห็นว่า ตลาดนัด – งานแฮนด์เมด – คนรุ่นใหม่ – ออนไลน์ เชื่อมถึงกันอย่างแนบแน่น และส่งผลต่อเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในหลายระดับ

• การซื้อสบู่ทำมือ ของแต่งบ้านแฮนด์เมด หรือสินค้าออกแบบเองในตลาดนัด คือการสนับสนุนผู้ประกอบการตัวเล็กให้เติบโต

• ตลาดนัดจตุจักร ตลาดนัดกลางคืน และตลาดชุมชนอย่างตลาดน้อย ทำหน้าที่เป็น “เวทีทดลอง” ให้คนมีไอเดียได้ลองขาย ก่อนจะขยายสู่ช่องทางออนไลน์หรือธุรกิจเต็มรูปแบบ

• การที่ผู้บริโภคหันมาสนใจสินค้าปลอดภัย รักษ์โลก และมีเรื่องเล่า ช่วยผลักดันให้ตลาดสินค้าทำมือพัฒนาไปในทางที่มีคุณภาพมากขึ้น

การสนับสนุนแบรนด์ไทยเล็ก ๆ ในตลาดนัดหนึ่งครั้ง จึงไม่ใช่แค่การซื้อของชิ้นเดียวกลับบ้าน แต่คือการช่วยต่ออายุให้ไอเดียหนึ่งไอเดียได้เดินต่อ และเมื่อไอเดียเหล่านี้รวมตัวกันจำนวนมาก ก็กลายเป็น พลังของเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ที่ทำให้เมืองมีสีสัน และเปิดโอกาสใหม่ ๆ ให้คนที่อยากเปลี่ยนงานฝีมือให้กลายเป็นอาชีพจริงได้มากขึ้น

ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของแบรนด์สบู่ทำมือ วัยรุ่นที่เริ่มทำของแฮนด์เมดขาย หรือคนที่แค่ชอบเดินตลาดนัดเพื่อหาอะไรสวย ๆ กลับบ้าน ทุกคนล้วนเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศสร้างสรรค์เดียวกัน และตลาดนัดสุดสัปดาห์กับตลาดกลางคืนในกรุงเทพฯ ก็คือเวทีหลักที่ทำให้เรื่องราวเหล่านี้เกิดขึ้นได้จริงในทุกสุดสัปดาห์