สุนัขชอบดมเป้าคน เพราะอะไร? พฤติกรรมที่มีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์
สุนัขเป็นสัตว์เลี้ยงที่ใช้การดมกลิ่นเป็นประสาทสัมผัสหลัก หลายคนที่เลี้ยงน้องหมาอาจเคยเจอสถานการณ์ชวนเขิน เมื่อจู่ ๆ เจ้าตูบเดินเข้ามาดมบริเวณเป้าหรือจุดซ่อนเร้นของคน ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของ แขกที่บ้าน หรือคนแปลกหน้า จนอดสงสัยไม่ได้ว่า พฤติกรรมแบบนี้เกิดขึ้นเพราะอะไร
แม้หลายคนจะรู้สึกอายหรือมองว่าเป็นพฤติกรรมเสียมารยาท แต่ในมุมของสุนัขแล้ว นี่คือวิธีทำความรู้จักโลกและเก็บข้อมูลเกี่ยวกับมนุษย์ตามธรรมชาติ ไม่ได้เกี่ยวกับความลามกหรือความก้าวร้าวอย่างที่บางคนเข้าใจ
ทำไมสุนัขถึงชอบดมกลิ่นมนุษย์
สำหรับมนุษย์ การมองเห็นอาจเป็นประสาทสัมผัสหลัก แต่สำหรับสุนัข “กลิ่น” คือข้อมูลสำคัญที่สุดในการรับรู้สิ่งรอบตัว
นักวิจัยด้านพฤติกรรมสัตว์พบว่า สุนัขมีเซลล์รับกลิ่นมากกว่ามนุษย์หลายสิบเท่า และสมองส่วนที่ใช้ประมวลผลกลิ่นก็พัฒนามากกว่าอย่างชัดเจน
นั่นหมายความว่า กลิ่นที่มนุษย์แทบไม่รู้สึก สุนัขอาจรับรู้ได้ละเอียดมาก ทั้งอารมณ์ ความเครียด ฮอร์โมน หรือแม้แต่การเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในร่างกาย
ในมุมของน้องหมา การดมกลิ่นจึงไม่ต่างจากการอ่านข้อมูลส่วนตัวของอีกฝ่าย
ทำไมต้องดม “เป้า” มากกว่าส่วนอื่น
หลายคนสงสัยว่าทำไมสุนัขไม่ดมแขนหรือมือ แต่กลับเลือกดมบริเวณเป้าแทน
คำตอบเกี่ยวข้องกับต่อมเหงื่อชนิด Apocrine glands ซึ่งพบมากในบริเวณรักแร้ ขาหนีบ และจุดซ่อนเร้นของมนุษย์
ต่อมประเภทนี้ปล่อยสารเคมีและกลิ่นเฉพาะตัวออกมา ทำให้บริเวณดังกล่าวมี “ข้อมูลกลิ่น” มากกว่าส่วนอื่นของร่างกาย
ยิ่งไปกว่านั้น สำหรับสุนัขขนาดกลางหรือใหญ่ ตำแหน่งนี้ยังอยู่ในระดับจมูกพอดี จึงกลายเป็นจุดที่เข้าถึงง่ายที่สุดเวลาทำความรู้จักคนใหม่
สุนัขรับรู้อะไรได้จากการดมกลิ่น
แม้มนุษย์จะไม่ได้กลิ่นอะไรเป็นพิเศษ แต่สุนัขสามารถแยกแยะข้อมูลจากกลิ่นได้มากกว่าที่คิด
เช่น
กลิ่นเฉพาะของแต่ละบุคคล
ความเครียดหรืออารมณ์
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
กลิ่นเหงื่อหลังออกกำลังกาย
กลิ่นอาหารหรือสัตว์ตัวอื่น
การเปลี่ยนแปลงของร่างกายบางอย่าง
สำหรับน้องหมา การดมจึงเป็นเหมือนการ “เช็กข้อมูลเบื้องต้น” ของอีกฝ่ายแบบธรรมชาติที่สุด
สุนัขรู้ได้จริงไหมว่าใครป่วย
มีงานวิจัยหลายชิ้นที่แสดงให้เห็นว่า สุนัขสามารถรับรู้การเปลี่ยนแปลงทางกลิ่นของมนุษย์ได้ละเอียดมาก
ปัจจุบันมีการฝึกสุนัขเพื่อช่วยตรวจจับภาวะบางอย่าง เช่น
ระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวาน
อาการชักบางประเภท
มะเร็งบางชนิด
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
ดังนั้น หากสุนัขสนใจกลิ่นของใครเป็นพิเศษ ก็อาจเป็นเพียงเพราะร่างกายของคนนั้นมีกลิ่นเปลี่ยนไป ไม่ได้หมายความว่ามีโรคร้ายเสมอไป
บางครั้งแม้แต่การออกกำลังกาย การมีประจำเดือน หรือการเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ดูแลผิว ก็อาจทำให้สุนัขสนใจมากขึ้นได้เช่นกัน
ทำไมบางคนโดนดมบ่อยกว่าคนอื่น
เจ้าของสุนัขหลายคนสังเกตว่า น้องหมามักเข้าหาบางคนมากเป็นพิเศษ ซึ่งมีหลายปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้อง
ฮอร์โมนและกลิ่นร่างกาย
คนที่กำลังตั้งครรภ์ มีประจำเดือน หรือฮอร์โมนเปลี่ยน อาจมีกลิ่นเฉพาะที่สุนัขรับรู้ได้ง่าย
เหงื่อหลังออกกำลังกาย
เหงื่อและกลิ่นตัวหลังออกกำลังกายจะเข้มข้นขึ้น ทำให้ดึงดูดความสนใจของน้องหมาได้มากกว่าเดิม
กลิ่นสัตว์อื่น
หากเพิ่งเล่นกับสัตว์เลี้ยงตัวอื่นมา สุนัขก็อาจพยายามดมเพื่อสำรวจว่าไปเจออะไรมาบ้าง
น้ำหอมหรือโลชั่นใหม่
ผลิตภัณฑ์บางชนิดอาจมีกลิ่นแรงสำหรับจมูกสุนัข แม้มนุษย์จะรู้สึกว่ากลิ่นอ่อนมากก็ตาม
ควรห้ามไหม ถ้าสุนัขชอบดมคนอื่น
แม้จะเป็นพฤติกรรมตามธรรมชาติ แต่ในบางสถานการณ์ก็อาจทำให้คนอื่นรู้สึกไม่สบายใจ โดยเฉพาะในที่สาธารณะ
เจ้าของจึงควรฝึกควบคุมพฤติกรรมอย่างเหมาะสม โดยไม่จำเป็นต้องดุแรงหรือทำให้น้องหมากลัว
สิ่งที่ช่วยได้ เช่น
เรียกชื่อเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ
สอนคำสั่ง “พอ” หรือ “ไม่”
ให้รางวัลเมื่อหยุดพฤติกรรม
ฝึกเข้าสังคมกับคนแปลกหน้า
การฝึกอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้น้องหมาเรียนรู้ว่า พฤติกรรมแบบไหนเหมาะสมเวลาเจอคนอื่น
วิธีแก้เมื่อน้องหมาชอบดมคนมากเกินไป
หากสุนัขมีพฤติกรรมดมแบบหมกมุ่น หรือทำซ้ำจนสร้างปัญหา สามารถลองปรับพฤติกรรมได้ดังนี้
เบี่ยงเบนความสนใจ
ใช้ของเล่น ขนม หรือคำสั่งง่าย ๆ เพื่อดึงความสนใจออกจากสิ่งที่กำลังดม
อย่าเผลอให้รางวัลโดยไม่รู้ตัว
บางครั้งเจ้าของหัวเราะ ลูบหัว หรือเล่นด้วยตอนสุนัขกำลังดม ทำให้น้องหมาเข้าใจว่านี่คือพฤติกรรมที่ได้รับความสนใจ
ถอยออกอย่างสุภาพ
หากรู้สึกอึดอัด ควรก้าวถอยหรือเปลี่ยนท่าทางอย่างสงบ ไม่ควรตกใจแรง เพราะอาจทำให้น้องหมายิ่งตื่นเต้น
ฝึกคำสั่งพื้นฐานสม่ำเสมอ
คำสั่งอย่าง “นั่ง” “มานี่” หรือ “พอ” จะช่วยควบคุมสถานการณ์ได้ดีมากในระยะยาว
เมื่อไหร่ที่ควรเริ่มระวัง
แม้พฤติกรรมดมจะเป็นเรื่องปกติ แต่หากสุนัขมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อาจควรปรึกษาสัตวแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมสัตว์
ดมแบบหมกมุ่นผิดปกติ
ไล่ตามคนบางคนซ้ำ ๆ
มีอาการเครียดหรือวิตกกังวล
เลียหรือพยายามกระโดดใส่ไม่หยุด
พฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิมมาก
บางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับความเครียด การเข้าสังคม หรือปัญหาสุขภาพของสุนัขเอง
สรุป
สุนัข ชอบดมเป้ามนุษย์เพราะใช้กลิ่นเป็นเครื่องมือหลักในการทำความรู้จักโลก และบริเวณดังกล่าวเป็นจุดที่มีกลิ่นเฉพาะตัวเข้มข้นที่สุดแห่งหนึ่ง
สำหรับน้องหมา นี่คือการเก็บข้อมูลตามธรรมชาติ ไม่ใช่พฤติกรรมลามกหรือก้าวร้าวอย่างที่หลายคนเข้าใจ
แม้จะเป็นเรื่องปกติ แต่เจ้าของก็ควรฝึกควบคุมพฤติกรรมให้เหมาะสม เพื่อไม่ให้สร้างความอึดอัดกับคนรอบข้าง และช่วยให้น้องหมาเข้าสังคมได้ดีขึ้นในระยะยาว
ความคิดเห็น