วางแผนบำนาญประกันสังคม 2026

วางแผนเงินบำนาญประกันสังคม 2026 แบบเข้าใจง่าย

1. ทำไมต้องวางแผนเงินบำนาญประกันสังคมตั้งแต่วันนี้

เงินบำนาญชราภาพจากประกันสังคมเป็นหนึ่งในรายได้สำคัญหลังเกษียณ สำหรับผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 เพราะเป็นเงินรายเดือนตลอดชีวิต ช่วยเป็น “ตาข่ายรองรับ” รายได้เมื่อเราไม่ทำงานแล้ว แต่สิทธิจะมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับจำนวนปีที่ส่งเงินสมทบ ฐานค่าจ้าง และสูตรคำนวณที่ใช้ในแต่ละช่วงเวลา

ตั้งแต่ปี 2569 เป็นต้นไป ระบบประกันสังคมจะเปลี่ยนครั้งใหญ่ ทั้งสูตรคำนวณบำนาญแบบใหม่ (CARE) และการทยอยปรับฐานค่าจ้างสูงสุด ทำให้จำนวนเงินบำนาญในอนาคตต่างจากที่คุ้นเคย หากไม่เข้าใจหลักเกณฑ์ ก็ยากจะประเมินได้ว่าเงินที่จะได้รับพอใช้หรือไม่ และควรเตรียมเงินส่วนอื่นเพิ่มแค่ไหน

ด้วยเหตุนี้ การเริ่มวางแผนตั้งแต่ก่อนถึงปี 2026 (หรือ 2569) จึงสำคัญมาก เพื่อให้รู้ว่าเรายืนอยู่ตรงไหนของระบบ และต้องปรับอะไรบ้างทั้งฝั่งรายได้และการออม

2. ทำความเข้าใจเงินบำนาญประกันสังคม: สิทธิ เงื่อนไข และปัจจัยสำคัญ

2.1 เงินบำนาญประกันสังคมคืออะไร

• เป็นเงินที่กองทุนประกันสังคมจ่ายให้ผู้ประกันตน มาตรา 33 และ 39 เป็นรายเดือน ตลอดชีวิต หลังอายุครบ 55 ปี และสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน

• เงินก้อนนี้มาจากการสะสมเงินสมทบของลูกจ้าง (ผู้ประกันตน), นายจ้าง และรัฐบาล ในส่วน “ชราภาพ”

• หากผู้รับบำนาญเสียชีวิตภายใน 60 เดือนแรก ทายาทมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จชราภาพคำนวณจากบำนาญเดือนสุดท้ายคูณจำนวนเดือนที่เหลือให้ครบ 60 เดือน

2.2 ใครมีสิทธิได้เงินบำนาญ

จะได้ “บำนาญ” ไม่ใช่ “บำเหน็จ” ต้องเข้าเงื่อนไขเดิม (ณ ปี 2568) ดังนี้

• อายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป

• ความเป็นผู้ประกันตนสิ้นสุดลง (เช่น ลาออก/เลิกจ้าง)

• ส่งเงินสมทบ ไม่น้อยกว่า 180 เดือน (15 ปี) ไม่ว่าติดต่อกันหรือไม่

ถ้าส่งไม่ครบ 180 เดือน จะไม่ได้บำนาญรายเดือน แต่ได้เป็น เงินบำเหน็จชราภาพ (เงินก้อน) แทน

2.3 ปัจจัยที่ทำให้บำนาญมากหรือน้อย

1. จำนวนเดือน/ปีที่ส่งเงินสมทบ – ส่งเกิน 15 ปี อัตราบำนาญจะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

2. ฐานค่าจ้างที่ใช้คำนวณ – มีเพดานสูงสุด และกำลังจะปรับเพิ่มในอนาคต

3. มาตราที่ส่ง – ม.33 ใช้ฐานเงินเดือนจริง (เพดาน), ม.39 ใช้ฐานคงที่ 4,800 บาท (สูตรเดิม)

4. สูตรคำนวณที่ใช้ในช่วงเวลานั้น – ก่อน/หลังใช้สูตร CARE และช่วงเปลี่ยนผ่าน 5 ปี (2568–2573)

3. วิธีคำนวณเงินบำนาญแบบง่าย: จากสูตรเดิมถึงสูตรใหม่

3.1 สูตรเดิม (ใช้ถึงอย่างน้อยปี 2568 และในช่วงเปลี่ยนผ่าน)

เงื่อนไขหลัก ณ ปี 2568:

• ถ้าจ่ายครบ 180 เดือน → ได้ 20% ของ ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย

• ถ้าจ่ายเกิน 180 เดือน → ทุก ๆ 12 เดือนที่เกิน เพิ่มอีก 1.5%

• ใช้ฐานค่าจ้างสูงสุดไม่เกิน 15,000 บาท (ม.33) และ 4,800 บาท (ม.39)

ตัวอย่าง (ม.33 ฐาน 15,000 บาท)

• ส่งครบ 15 ปี (180 เดือน)

  • อัตรา 20% × 15,000 = 3,000 บาท/เดือน

• ส่ง 20 ปี

  • อัตรา = 20% + (1.5% × 5 ปี) = 27.5%

  • บำนาญ = 27.5% × 15,000 = 4,125 บาท/เดือน

จากตารางตัวอย่าง (ฐานเฉลี่ย 15,000 บาท)

• 15–20 ปี → 3,000 – 4,125 บาท

• 21–25 ปี → 4,350 – 5,250 บาท

• 26–30 ปี → 5,475 – 6,375 บาท

• 31–35 ปี → 6,600 – 7,500 บาท

3.2 สูตรใหม่ CARE: Career-Average Revalued Earnings

แนวคิดหลัก:

• ใช้ เงินเดือนเฉลี่ยตลอดช่วงเวลาที่ส่งเงินสมทบ (ทั้งชีวิตการทำงาน) แทนการดูแค่ 60 เดือนสุดท้าย

• ปรับค่าจ้างในอดีตให้เป็นค่าเงินปัจจุบัน แล้วเฉลี่ยออกมา → สะท้อนรายได้จริงมากขึ้น

• คิด เศษเดือน ด้วย ไม่ตัดทิ้งเหมือนสูตรเดิม

โครงสร้างยังเหมือนเดิม คือ

• 180 เดือนแรก → 20%

• เดือนเกินจาก 180 เดือน → เพิ่มอัตราบำนาญ 0.125% ต่อเดือน (เท่ากับ 1.5% ต่อปี)

ตัวอย่างโครงสร้างการคำนวณ (แนวคิดจากสูตร CARE):

อัตราบำนาญ × ฐานค่าจ้างเฉลี่ยระบบ × แต้มบำนาญเฉลี่ย = เงินบำนาญต่อเดือน

โดย แต้มบำนาญ ในแต่ละเดือน = ค่าจ้างของเรา ÷ ค่าจ้างเฉลี่ยระบบ ณ เดือนนั้น แล้วนำแต้มทุกเดือนมาเฉลี่ยก่อนคูณกลับด้วยค่าจ้างเฉลี่ยระบบ 60 เดือนสุดท้าย

ตัวอย่างจากข้อมูล:

• นาง O ส่งครบ 180 เดือน (อัตรา 20%) มีแต้มบำนาญรวมเฉลี่ย 4 แต้ม

• ในช่วงเกษียณ ค่าจ้างเฉลี่ยระบบ 60 เดือนสุดท้าย = 12,000 บาท

20% × (12,000 × 4) = 9,600 บาท/เดือน

ซึ่งมากกว่าสูตรเดิมมาก เพราะสะท้อนทั้งระยะเวลาและค่าจ้างที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยระบบ

3.3 ใครมีแนวโน้มได้บำนาญมากขึ้น/ใกล้เคียง/น้อยลงจากสูตร CARE

จากข้อมูลที่สรุป:

มักได้มากขึ้น

• คนที่อยู่ ม.33 นานหลายปี แล้วไป ม.39 ช่วงท้าย

• คนที่เงินเดือนสูงมาตลอด แต่ 5 ปีก่อนเกษียณรายได้ลดลง

• คนที่เคยส่งครบ 15 ปีแล้วออกนอกระบบนาน สูตรใหม่จะปรับค่าจ้างเก่าให้เป็นค่าเงินปัจจุบัน ทำให้ได้มากขึ้น

ใกล้เคียงเดิม

• คนที่ฐานเงินเดือนเกิน 15,000 บาท (หรือเต็มเพดาน) มานาน และส่งเต็มเพดานต่อเนื่อง

อาจได้น้อยลง

• คนที่ค่าจ้างต่ำเป็นเวลานานมาก แล้วขึ้นแบบก้าวกระโดดเฉพาะ 5 ปีสุดท้าย

ช่วงปี 2568–2573 จะมีการเทียบสูตรเก่า–ใหม่ และมีการชดเชยส่วนต่างบางช่วงปี เพื่อให้ไม่มีใครได้เงินลดลงแบบกระโดดทันที

4. ใช้เว็บเช็กและคำนวณบำนาญ–เงินชราภาพให้ตัวเอง

แม้สูตรจะซับซ้อน แต่ผู้ประกันตนสามารถใช้ ระบบออนไลน์ของประกันสังคม และเว็บทดสอบสูตร CARE เพื่อดูตัวเลขคร่าว ๆ ได้จากข้อมูลที่มีในเอกสาร

4.1 ตรวจยอดเงินสมทบ–ชราภาพผ่านเว็บประกันสังคม

ขั้นตอน (มาตรา 33 และ 39):

1. เข้าเว็บไซต์ `sso.go.th/wpr/`

2. เลือกเมนู “ผู้ประกันตน”

3. ถ้ายังไม่เคยลงทะเบียน ให้เลือก “สมัครสมาชิก”

4. เข้าระบบด้วยเลขบัตรประชาชนและรหัสผ่าน

5. ไปที่เมนู “ข้อมูลการส่งเงินสมทบ” → ดูรายละเอียดงวดเงินสมทบและจำนวนเงินที่ส่ง

6. เลือกเมนู “การคำนวณเงินสงเคราะห์ชราภาพ” เพื่อดูจำนวนเงินสมทบของเรา นายจ้าง รัฐ และยอดรวมรายปี

ข้อมูลนี้จะช่วยให้เห็นฐานข้อมูลจริงก่อนนำไปประเมินบำนาญหรือบำเหน็จด้วยตัวเอง

4.2 ทดลองคำนวณสูตร CARE

ในข้อมูลมีการระบุว่า สามารถทดลองคำนวณบำนาญสูตร CARE ได้ที่เว็บไซต์ที่ประกันสังคมจัดทำไว้ (ลิงก์ทดสอบสำหรับกรอกข้อมูลเอง) โดยหลักการคือกรอกประวัติค่าจ้างและปีที่ส่ง ระบบจะคำนวณอัตราบำนาญและจำนวนเงินตามสูตรใหม่ให้

5. วางแผนเงินใช้หลังเกษียณปี 2026: ประเมินจากสิทธิที่มี

แม้บทความอ้างอิงจะไม่ได้บอกตัวเลข “ค่าใช้จ่ายที่ควรมีต่อเดือน” แต่จากโครงสร้างสิทธิ เราสามารถใช้เงินบำนาญที่คาดว่าจะได้เป็น “ฐานขั้นต่ำ” แล้วค่อยคิดต่อว่าเพียงพอหรือไม่

แนวคิดการประเมินเบื้องต้น:

1. ดูสิทธิที่ตัวเองมี

   • เช็กว่าตัวเองเป็น ม.33 หรือ 39

   • ส่งเงินสมทบมาแล้วประมาณกี่ปี

   • ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย (สูตรเดิม) หรือแนวโน้มค่าจ้างตลอดชีวิต (สูตร CARE)

2. คำนวณบำนาญคร่าว ๆ

   • กรณียังเกษียณก่อนปี 2574 → เน้นสูตรเดิม + ดูช่วงเปลี่ยนผ่าน

   • กรณีเกษียณปี 2574 ขึ้นไป → ใช้สูตร CARE เป็นหลัก

3. เปรียบเทียบกับค่าใช้จ่ายของตัวเอง

   • แม้ในข้อมูลจะไม่ระบุค่าใช้จ่ายเป้าหมาย แต่เรารู้ได้เองจากไลฟ์สไตล์ เช่น ค่าอยู่กินพื้นฐาน ค่ารักษาพยาบาล ฯลฯ แล้วดูว่า บำนาญจากประกันสังคมครอบคลุมได้กี่เปอร์เซ็นต์

4. คิดระยะเวลาที่ต้องใช้เงิน

   • ระบบบำนาญประกันสังคมจ่าย “ตลอดชีวิต” จึงเป็นรายได้ถาวร แต่ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น การรักษาพยาบาลหรือภาระในครอบครัว อาจเพิ่มขึ้น จึงต้องมีเงินสำรองอื่นควบคู่กันด้วย

6. กลยุทธ์เพิ่มเงินใช้ยามเกษียณ: นอกเหนือจากประกันสังคม

จากข้อมูลทั้งหมดจะเห็นว่า แม้สูตร CARE และการปรับฐานค่าจ้างจะทำให้บำนาญสูงขึ้นในภาพรวม แต่สำหรับหลายคน “ยังต่ำกว่ารายได้ตอนทำงาน” มาก จึงควรมีแผนเสริมเพิ่มเติมให้กับตัวเอง

ตัวอย่างแนวทางที่ถูกกล่าวถึงในข้อมูล:

• ออมเพิ่มนอกระบบประกันสังคม

  • สร้างวินัยการออมระยะยาวของตนเองควบคู่กับเงินสมทบประกันสังคม

• ผลิตภัณฑ์ประกันบำนาญส่วนตัว

  • ข้อมูลระบุถึงการทำ “ประกันบำนาญ” เพื่อให้มีรายได้รายเดือนเพิ่มอีกช่องทางหนึ่งหลังเกษียณ

  • เน้นว่าต้องอ่านเงื่อนไขกรมธรรม์ให้เข้าใจ และเบี้ยประกันบางแบบสามารถใช้ลดหย่อนภาษีได้ตามเกณฑ์กรมสรรพากร

• การลงทุนในสินทรัพย์ที่ตัวเองมีความรู้

  • เพื่อเพิ่มโอกาสให้เงินงอกเงยในระยะยาว แทนการพึ่งพาเงินบำนาญประกันสังคมเพียงอย่างเดียว

สำหรับเจ้าของกิจการหรือฟรีแลนซ์ ข้อมูลยังย้ำเรื่องการจัดทำสลิปเงินเดือน ใช้โปรแกรมเงินเดือนตั้งแต่ต้น เพื่อให้การส่งเงินสมทบและเอกสารประกันสังคมถูกต้อง ทำให้สิทธิชราภาพของทั้งตัวเองและลูกจ้างไม่ขาดตอน

7. ข้อควรรู้ และข้อผิดพลาดที่เจอบ่อยเรื่องบำนาญชราภาพ

7.1 สับสนระหว่าง “บำเหน็จ” กับ “บำนาญ”

• บำเหน็จชราภาพ = เงินก้อนจ่ายครั้งเดียว

  • สำหรับคนที่ส่งเงินสมทบ ไม่ถึง 180 เดือน

  • จ่ายเฉพาะส่วนของตนเอง ถ้าน้อยกว่า 12 เดือน

  • ถ้า 12–179 เดือน ได้ทั้งส่วนของตนเอง + นายจ้าง + ผลประโยชน์ตอบแทน

• บำนาญชราภาพ = เงินรายเดือนตลอดชีวิต

  • ต้องส่งเงินสมทบ ครบ 180 เดือนขึ้นไป

  • อัตรา 20% + 1.5% ต่อปีที่เกิน (หรือ 0.125% ต่อเดือนในสูตรใหม่)

ข้อผิดพลาดที่พบได้บ่อย คือคิดว่าทุกคนจะเลือกได้เองว่าจะรับบำเหน็จหรือบำนาญ ทั้งที่จริงแล้วขึ้นกับจำนวนเดือนที่ส่งสมทบเป็นหลัก

7.2 เปลี่ยนจาก ม.33 เป็น ม.39 โดยไม่คิดเรื่องฐานค่าจ้าง

• ม.39 ใช้ฐานค่าจ้างคงที่ 4,800 บาท ในสูตรเดิม

• หากเปลี่ยนมาใช้ ม.39 ในช่วง 5 ปีสุดท้ายอาจทำให้ ฐานค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายลดลง และบำนาญลดลงด้วย (ตามสูตรเดิม)

• สูตร CARE จะช่วยลดความเหลื่อมล้ำของกลุ่มนี้ลง แต่ในช่วงเปลี่ยนผ่านควรเข้าใจผลกระทบให้ชัด

7.3 ไม่ส่งสมทบให้ครบ 180 เดือน

• การหยุดส่งก่อนครบ 180 เดือน ทำให้จากสิทธิบำนาญ (รายเดือนตลอดชีวิต) กลายเป็นบำเหน็จ (เงินก้อนเดียว)

• จากตัวอย่างต่าง ๆ จะเห็นว่าบำนาญสูงสุดสามารถขึ้นไปแตะ 7,500–8,050 บาท/เดือน เมื่อเพดานค่าจ้างใหม่เริ่มใช้และส่งยาว 25–35 ปี หากขาดไปไม่กี่เดือน ก็เสียสิทธิบำนาญทันที

7.4 ไม่รู้สิทธิของทายาทกรณีเสียชีวิต

• ถ้าเสียชีวิตภายใน 60 เดือนแรกหลังรับบำนาญ ทายาทมีสิทธิขอรับ เงินบำเหน็จชราภาพ ตามเกณฑ์ที่กำหนด

• ถ้ารับบำนาญไปแล้วเกิน 5 ปี การจ่ายบำนาญจะสิ้นสุดเมื่อเสียชีวิต ไม่มีบำเหน็จเพิ่ม

8. สรุปและเช็กลิสต์ลงมือทำทันที

8.1 สรุปภาพรวม

• ระบบบำนาญประกันสังคมกำลังเปลี่ยนสู่สูตร CARE ตั้งแต่ปี 2569 เป็นต้นไป และจะใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่ปี 2574

• การเปลี่ยนสูตรจะทำให้คนส่วนใหญ่ได้บำนาญเพิ่มขึ้นหรือใกล้เคียงเดิม โดยเฉพาะผู้ที่ส่ง ม.33 มานาน ต่อด้วย ม.39 และคนที่รายได้ไม่ได้พุ่งเฉพาะช่วงท้าย

• การปรับเพดานค่าจ้างสูงสุดเป็น 17,500 → 20,000 → 23,000 บาท ทำให้เพดานบำนาญสูงสุดในอนาคตขยับขึ้นถึงราว 8,050 บาท/เดือน (กรณีส่งยาว 25 ปีที่เพดานสูงสุด)

• อย่างไรก็ตาม สำหรับหลายคน บำนาญยังต่ำกว่ารายได้ที่เคยได้รับ จึงต้องวางแผนออมและลงทุนเสริมเอง

8.2 เช็กลิสต์ลงมือทำ

1. เช็กสิทธิในระบบประกันสังคม

   • เข้าเว็บ `sso.go.th` ตรวจการส่งเงินสมทบ และยอดเงินชราภาพ

2. ประเมินจำนวนปีที่ส่งสมทบแล้ว

   • ดูว่าใกล้ครบ 180 เดือนหรือยัง ถ้าใกล้ครบควรวางแผนให้ไม่ขาดช่วง

3. ลองคำนวณบำนาญด้วยตัวเอง

   • ใช้สูตรเดิม (ฐานค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย) เป็นจุดตั้งต้น

   • หากมีช่องทางทดลองสูตร CARE ให้ลองใส่ข้อมูลเพื่อเห็นตัวเลขอนาคต

4. วางแผนการออมและลงทุนเสริม

   • ดูช่องว่างระหว่าง “บำนาญที่คาดว่าจะได้” กับ “ค่าใช้จ่ายที่ต้องใช้” จากนั้นกำหนดการออม/การลงทุนให้เหมาะกับตนเอง

5. เตรียมเอกสารสำหรับยื่นขอเมื่อถึงเวลา

   • บัตรประชาชนตัวจริง

   • แบบคำขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ (สปส. 2-01)

   • สมุดบัญชีออมทรัพย์หน้าแรก หรือแจ้งขอรับผ่านพร้อมเพย์ที่ผูกกับบัตรประชาชน

หากทำตามเช็กลิสต์นี้ตั้งแต่วันนี้ เมื่อถึงปี 2026 และช่วงที่สูตร CARE เริ่มใช้เต็มรูปแบบ คุณจะมองเห็นภาพเงินบำนาญของตัวเองชัดขึ้น และสามารถเตรียมแผนเกษียณได้อย่างมั่นคงมากกว่าการรอให้ถึงใกล้เกษียณแล้วค่อยคิด