เก็บข้อมูลยังไงให้ปลอดภัยและคุ้มค่า? พาเจาะลึก Google Cloud Storage แบบจับมือทำ

ทำความรู้จัก Google Cloud Storage แบบเข้าใจง่าย

Google Cloud Storage (GCS) คือบริการจัดเก็บข้อมูลบนคลาวด์ของ Google Cloud Platform ที่ออกแบบมาเพื่อให้องค์กรเก็บข้อมูลได้อย่าง ปลอดภัย ยืดหยุ่น และขยายได้ไม่จำกัด เหมาะทั้งงานระดับองค์กรใหญ่ไปจนถึงโปรเจกต์ทดลองของสาย Data / AI

GCS โดดเด่นตรงที่สามารถเลือกพื้นที่จัดเก็บ (Location) และระดับการจัดเก็บ (Storage Class) ให้เหมาะกับรูปแบบการใช้งาน พร้อมฟีเจอร์ด้านความปลอดภัยและการจัดการข้อมูลแบบครบวงจร ในบทความนี้เราจะไล่ตั้งแต่แนวคิดการจัดเก็บข้อมูล ไปจนถึงการสร้าง Bucket แรกของคุณบน GCS

ภาพรวมเนื้อหา

• หลักการและแนวคิดในการจัดการข้อมูล (On-premise, Cloud, Google Cloud)

• วิธีเริ่มต้นใช้งาน Google Cloud Console

• ขั้นตอนสร้าง Bucket บน GCS แบบละเอียด

• การตั้งค่าความปลอดภัย การจัดการ และการคุมค่าใช้จ่าย

• วิธีอัปโหลดข้อมูลและดูค่าบริการโดยประมาณ

ส่วนที่ 1: แนวคิดพื้นฐานการจัดเก็บข้อมูล

1. On-premise: โครงสร้างพื้นฐานแบบดั้งเดิม

On-premise คือรูปแบบที่องค์กรลงทุนโครงสร้างพื้นฐานไอทีเองทั้งหมด ตั้งแต่เซิร์ฟเวอร์ ระบบจัดเก็บข้อมูล เครือข่าย ไปจนถึงซอฟต์แวร์ ทุกอย่างถูกติดตั้งและบริหารใน Data Center ขององค์กรเอง

ข้อดีของ On-premise

• ควบคุมได้เต็มมือ

  • องค์กรเป็นผู้ดูแลระบบทุกส่วนโดยตรง

  • กำหนดนโยบายความปลอดภัยได้เองตามต้องการ

  • ปรับแต่งสถาปัตยกรรมให้ตรงกับ Use case เฉพาะทางได้ละเอียด

• ความปลอดภัยของข้อมูล

  • ข้อมูลสำคัญเก็บอยู่ภายในองค์กร

  • ลดความเสี่ยงจากการส่งข้อมูลผ่านเครือข่ายสาธารณะ

  • เหมาะกับธุรกิจที่มีกฎระเบียบด้าน Security เข้มงวด

• ประสิทธิภาพการทำงาน

  • ระบบยังใช้งานได้แม้ไม่มีอินเทอร์เน็ต

  • การเข้าถึงข้อมูลใน LAN ทำได้เร็ว

  • ไม่ต้องพึ่งพาคุณภาพอินเทอร์เน็ตภายนอกมากนัก

ข้อจำกัดของ On-premise

• ต้นทุนสูง

  • ต้องลงทุนซื้อ Hardware / Software จำนวนมาก

  • มีค่าบำรุงรักษาระยะยาว

  • ต้องมีทีมงานไอทีที่เชี่ยวชาญเฉพาะทาง

• ความยืดหยุ่นต่ำ

  • การขยายระบบใช้เวลาและต้องวางแผนล่วงหน้า

  • การอัปเกรดอาจต้องหยุดระบบชั่วคราว

  • ทรัพยากรที่ซื้อมาอาจไม่ได้ใช้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

• ภาระการดูแลระบบ

  • ต้องดูแล Hardware, Network, Backup, DR เองทั้งหมด

  • ต้องมีแผนรับมือภัยพิบัติและกู้คืนระบบ (Disaster Recovery)

  • การอัปเดตแพตช์และแก้ปัญหาต้องจัดการเอง

เหมาะกับใคร?

• องค์กรที่มีกฎหมายหรือ Compliance เคร่งครัด

• ธุรกิจที่ต้องการควบคุมข้อมูลและระบบแบบเต็ม 100%

• องค์กรที่มีทีมไอทีและโครงสร้างพื้นฐานแข็งแรงอยู่แล้ว

• ระบบที่ต้องการ Latency ต่ำมากและประสิทธิภาพสูง

เทรนด์ในอนาคตของ On-premise

ถึงแม้องค์กรจำนวนมากกำลังเดินหน้าไปสู่ Cloud แต่ On-premise ยังมีบทบาท โดยเฉพาะในโมเดล Hybrid Infrastructure ที่ผสาน On-premise เข้ากับ Cloud เพื่อดึงข้อดีของทั้งสองโลกมาใช้ร่วมกัน

2. Cloud Computing: เทคโนโลยีที่เปลี่ยนเกมทั้งวงการ

Cloud Computing คือการใช้ทรัพยากรคอมพิวเตอร์ผ่านอินเทอร์เน็ต ไม่ว่าจะเป็นเซิร์ฟเวอร์ ระบบจัดเก็บข้อมูล หรือแอปพลิเคชัน ผู้ใช้สามารถเปิด–ปิด–ขยาย–ลดทรัพยากรได้ตามการใช้งานจริง

รูปแบบบริการหลักของ Cloud

• Infrastructure as a Service (IaaS)

  • ให้บริการโครงสร้างพื้นฐาน เช่น Virtual Machines และพื้นที่จัดเก็บข้อมูล

  • ผู้ใช้ติดตั้งและจัดการ OS / Software เองได้อิสระ

• Platform as a Service (PaaS)

  • ให้แพลตฟอร์มสำหรับพัฒนาและรันแอป รวมเครื่องมือ Dev, ฐานข้อมูล และ Runtime

• Software as a Service (SaaS)

  • ให้ใช้งานซอฟต์แวร์ผ่านเว็บ ไม่ต้องติดตั้งหรือดูแลเอง

ข้อดีของ Cloud Computing

• ประหยัดต้นทุน

  • จ่ายตามการใช้งานจริง (Pay-as-you-go)

  • ไม่มีค่าใช้จ่ายลงทุนล่วงหน้าขนาดใหญ่

  • ลดภาระการบำรุงรักษาโครงสร้างพื้นฐาน

• ยืดหยุ่นและขยายได้ทันที

  • เพิ่มหรือลดทรัพยากรได้ตามโหลดงาน

  • รองรับการเติบโตของธุรกิจได้รวดเร็ว

  • ปรับเปลี่ยนการใช้งานได้แทบเรียลไทม์

• ความพร้อมใช้งานสูง

  • เข้าถึงได้จากทุกที่ที่มีอินเทอร์เน็ต

  • มีระบบสำรองข้อมูลอัตโนมัติ

  • มี SLA รับประกันเวลาให้บริการ

ความท้าทายของ Cloud

• Security & Privacy

  • ข้อมูลถูกเก็บอยู่นอกองค์กร

  • ต้องพึ่งมาตรการความปลอดภัยของผู้ให้บริการ

  • อาจติดข้อกำหนดด้านกฎหมายหรือ Compliance

• การพึ่งพาอินเทอร์เน็ต

  • ถ้าเน็ตไม่เสถียร ระบบก็จะสะดุดตามไปด้วย

  • ความเร็วและประสบการณ์ใช้งานขึ้นกับคุณภาพเครือข่าย

• Vendor Lock-in

  • การย้ายระบบไปผู้ให้บริการรายอื่นไม่ง่าย

  • อาจมีค่าใช้จ่ายแฝงเมื่อย้ายหรือขยายระบบ

ใช้ Cloud เมื่อไหร่ดี?

• สตาร์ทอัพและธุรกิจขนาดเล็กที่ต้องการควบคุมต้นทุนและขยายได้เร็ว

• โปรเจกต์ที่โหลดงานไม่แน่นอน เพิ่ม–ลดทรัพยากรบ่อย

• การพัฒนาและทดสอบซอฟต์แวร์

• ระบบ Backup & Disaster Recovery

• แอปที่ต้องรองรับผู้ใช้จำนวนมากและเติบโตเร็ว

แนวโน้มสำคัญของ Cloud

• Multi-cloud & Hybrid Cloud

• Edge Computing สำหรับ IoT และงานที่ต้องการ Latency ต่ำมาก

• Serverless Computing ที่ไม่ต้องสนใจเซิร์ฟเวอร์ จ่ายเมื่อมีการเรียกใช้งานเท่านั้น

3. Google Cloud: คลาวด์ระดับโลกจาก Google

Google Cloud Platform (GCP) คือผู้เล่นรายใหญ่ในตลาด Cloud ใช้โครงสร้างพื้นฐานเดียวกับบริการอย่าง Google Search และ YouTube ทำให้ได้ทั้งความน่าเชื่อถือและประสิทธิภาพระดับโลก

บริการหลักของ Google Cloud

• Compute Services

  • Compute Engine (VMs)

  • Google Kubernetes Engine (GKE)

  • Cloud Functions, Cloud Run, App Engine

• Storage & Databases

  • Cloud Storage (ที่เรากำลังพูดถึง)

  • Cloud SQL, Cloud Spanner, Bigtable, Firestore

• AI & Machine Learning

  • Vertex AI

  • Cloud Vision, Speech-to-Text, Natural Language, Translation

• Network Services

  • Cloud CDN, Load Balancing, VPN, Interconnect

จุดเด่นของ Google Cloud

• โครงสร้างพื้นฐานระดับโลก

  • มี Data Center กระจายหลาย Region ทั่วโลก

  • รองรับการทำงานแบบ Multi-region

• ความแข็งแรงด้าน AI / ML

  • มีเครื่องมือและ API ด้าน AI ครบวงจร

  • รองรับทั้งโมเดลสำเร็จรูปและโมเดลที่พัฒนาเอง

• ความปลอดภัย

  • เข้ารหัสข้อมูลอัตโนมัติ

  • รองรับการยืนยันตัวตนหลายชั้น

  • มีระบบตรวจจับและป้องกันภัยคุกคาม

• ประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือ

  • SLA สูง

  • ระบบจัดการทรัพยากรแบบอัตโนมัติ

  • รองรับการ Backup และกู้คืนข้อมูลอย่างยืดหยุ่น

การคิดราคาโดยรวม

• โมเดล Pay-as-you-go จ่ายเท่าที่ใช้

• มี Free Tier และเครดิตสำหรับผู้ใช้ใหม่

• ปรับใช้ได้เหมาะทั้งสายทดลอง โปรเจกต์เล็ก และระบบโปรดักชันขนาดใหญ่

ส่วนที่ 2: เริ่มต้นใช้งาน Google Cloud Storage (GCS)

1. เริ่มต้นที่ Google Cloud Console

เมื่อเข้าสู่ Google Cloud Console ระบบจะสร้างโปรเจกต์เริ่มต้นให้โดยอัตโนมัติในชื่อประมาณว่า “My First Project” พร้อม Project Number และ Project ID สำหรับใช้ในภายหลัง

หน้า Console ยังแสดงแบนเนอร์แนะนำบริการใหม่ ๆ เช่น Gemini 1.5 Pro รวมถึง Template สำเร็จรูปสำหรับโปรเจกต์ยอดนิยม เช่น เว็บสามชั้น (three-tier web app), ระบบ Load Balanced VMs และ Data Warehouse ด้วย BigQuery

แนวคิดสำคัญ: ทุกอย่างบน GCP จะผูกกับ Project เสมอ ไม่ว่าจะเป็น VM, Bucket, BigQuery, หรือ API ต่าง ๆ

1.1 เข้าสู่ Google Cloud Console

หน้าจอหลักจะมีส่วนสำคัญ เช่น:

• ข้อความต้อนรับและชื่อโปรเจกต์ปัจจุบัน

• Project Number และ Project ID

• ลิงก์สำหรับเพิ่มสมาชิกเข้าร่วมโปรเจกต์ (Add people to your project)

• แบนเนอร์ทดลองใช้โมเดล AI ขั้นสูง

• Template แนะนำสำหรับเริ่มโปรเจกต์ง่าย ๆ

หน้านี้คือจุดตั้งต้นในการจัดการทุกทรัพยากรบน GCP

1.2 เลือกหรือสร้าง Project ใหม่

หน้าต่าง “Select a project” ใช้สำหรับ:

• เลือกโปรเจกต์ล่าสุดที่เคยใช้งาน

• สลับโปรเจกต์ที่มีอยู่

• กด NEW PROJECT เพื่อสร้างโปรเจกต์ใหม่

ในการสร้างโปรเจกต์ใหม่จะต้องกำหนด:

• Project name: ชื่อที่อ่านเข้าใจง่าย

• Project ID: ค่าที่ไม่ซ้ำและเปลี่ยนไม่ได้ภายหลัง (ต้องคิดดี ๆ)

• Location / Organization: เลือกองค์กรหรือโฟลเดอร์ (ถ้ามี)

จากนั้นกด CREATE เพื่อสร้างโปรเจกต์ ซึ่งเป็นพื้นฐานก่อนจะไปสร้าง Bucket ใน GCS

ส่วนที่ 3: สร้าง Bucket บน Google Cloud Storage

เมื่อมีโปรเจกต์แล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการสร้าง Bucket ซึ่งเปรียบเสมือนกล่องใหญ่ที่ใช้เก็บไฟล์ (Objects) ของเรา

2. การสร้าง Bucket: ตั้งค่าครั้งเดียว ใช้ยาว ๆ

ตัวอย่างนี้ใช้ชื่อ Bucket ว่า “eduqed-data-lake” โดยเลือก Location แบบ Region และ Storage Class แบบ Standard พร้อมตั้งค่าความปลอดภัยและการป้องกันการลบข้อมูลบางส่วน

2.1 ตั้งชื่อ Bucket

สิ่งที่ต้องกำหนดในหน้าสร้าง Bucket ได้แก่:

• Name your bucket

  • ชื่อ Bucket ต้อง ไม่ซ้ำทั้งโลก และเป็นชื่อถาวร

  • หลีกเลี่ยงการใส่ข้อมูลที่เป็นความลับในชื่อ

• Choose where to store your data

  • เลือก Location และ Location type (เช่น Region / Multi-region)

• Choose a storage class

  • ตั้งค่า Default storage class เช่น Standard

• Choose how to control access to objects

  • เปิด Public access prevention เพื่อไม่ให้สาธารณะเข้าถึงได้

  • เลือก Access control เป็น Uniform เพื่อจัดการสิทธิ์ระดับ Bucket ผ่าน IAM

• Choose how to protect object data

  • เปิด Soft delete policy

  • ปิด Object versioning (ในตัวอย่าง)

ด้านข้างจะมีส่วน “Good to know” แสดงราคา เช่น

• ค่าจัดเก็บ $0.026 ต่อ GB-เดือน (ขึ้นกับ Location)

• ค่า Replication ต่อ GB ที่เขียน

2.2 เลือก Location (ตัวอย่าง: Southeast Asia – สิงคโปร์)

ประเภทของ Location type:

• Multi-region: ครอบคลุมพื้นที่กว้าง ความพร้อมใช้งานสูงสุด

• Dual-region: กระจาย 2 ภูมิภาค ลด Latency และเพิ่มเสถียรภาพ

• Region: เลือกภูมิภาคเดียว เช่น asia-southeast1 (Singapore) เพื่อ Latency ต่ำ

ในตัวอย่างเลือก Region และกำหนด Region เช่น us-east1 หรือ asia-southeast1 ตามความต้องการ โดยระบบจะแสดงค่าใช้จ่ายที่ต่างกันตาม Location

2.3 เลือก Storage Class (ตัวอย่าง: Standard)

มี 2 แนวทางหลัก:

• Autoclass

  • ระบบปรับระดับการจัดเก็บระหว่าง Standard / Nearline ให้เองตาม Pattern การใช้งาน

• Set a default class (แบบระบุชัดเจน)

  • Standard – ข้อมูลที่เข้าถึงบ่อย ใช้ในงานประจำวัน

  • Nearline – เข้าถึงไม่บ่อย ประมาณน้อยกว่าเดือนละครั้ง

  • Coldline – ใช้เก็บข้อมูลสำหรับกู้คืนหรือเข้าถึงไม่บ่อย (น้อยกว่าไตรมาสละ 1 ครั้ง)

  • Archive – เก็บระยะยาว เข้าถึงน้อยกว่าปีละ 1 ครั้ง

ในตัวอย่างเลือก Standard ที่ Region `asia-southeast1 (Singapore)` ซึ่งมีค่าเก็บข้อมูลประมาณ $0.020 ต่อ GB-เดือน

ส่วนที่ 4: ตั้งค่าความปลอดภัยและการจัดการข้อมูล

การตั้งค่าความปลอดภัยที่ดีบน GCS ช่วยลดความเสี่ยงข้อมูลรั่วไหล และคุมค่าใช้จ่ายได้ในระยะยาว

3. ตั้งค่าความปลอดภัยในระดับ Bucket

ในภาพรวมมีการเปิดใช้งาน:

• Prevent public access: ปิดทางเข้าจากสาธารณะ

• เลือกการควบคุมสิทธิ์เป็น Uniform เพื่อใช้ IAM จัดการสิทธิ์ในระดับ Bucket

3.1 ปิดการเข้าถึงจากสาธารณะ

สิ่งที่เห็นบนหน้าจอนี้คือ:

• Location: asia-southeast1 (Singapore)

• Location type: Region

• Storage class: Standard

• เปิด Prevent public access เพื่อไม่ให้ Object ถูกเผยแพร่แบบ Public

• เลือก Access control:

  • Uniform – แนะนำสำหรับระบบองค์กร ใช้ IAM เป็นหลัก

  • Fine-grained – ใช้ ACLs ตั้งสิทธิ์ราย Object (ยืดหยุ่นกว่าแต่บริหารยากกว่า)

3.2 ตั้งค่า Data Protection และการเข้ารหัส

Data Protection

• Soft delete policy

  • กำหนดช่วงเวลาที่สามารถกู้คืน Object ที่ถูกลบได้ เช่น 7 วัน

• Object versioning

  • เก็บหลายเวอร์ชันของไฟล์เพื่อย้อนกลับเมื่อมีการลบหรือเขียนทับ

  • ควรตั้งจำนวนเวอร์ชันหรือกำหนด Lifecycle เพื่อลบเวอร์ชันเก่า ไม่ให้ค่าใช้จ่ายบานปลาย

• Retention

  • กำหนดช่วงเวลาที่ห้ามลบหรือแก้ไขข้อมูล เพื่อรองรับกฎระเบียบด้าน Compliance

Data Encryption

• Google-managed encryption key

  • ให้ Google จัดการกุญแจเข้ารหัสให้ทั้งหมด

• Cloud KMS key

  • ใช้คีย์ที่ลูกค้าจัดการเองผ่าน Cloud KMS เพื่อควบคุมระดับ Security ที่ละเอียดขึ้น

ส่วนที่ 5: ใช้งาน GCS ในการเก็บไฟล์จริง

เมื่อสร้าง Bucket เสร็จแล้ว ขั้นต่อไปคือการใช้งานจริง ทั้งการสร้างโฟลเดอร์ การอัปโหลดไฟล์ และการดูค่าบริการโดยประมาณ

4. ใช้งาน GCS ผ่านหน้าเว็บ

โครงสร้างของ GCS ใช้ flat namespace กล่าวคือโฟลเดอร์ที่เห็นจริง ๆ คือการใช้ prefix ในชื่อ Object แต่หน้าจอจะแสดงผลเป็นโฟลเดอร์เพื่อให้ใช้งานได้ง่ายขึ้น

ค่าใช้จ่ายจะแบ่งเป็น:

• ค่าจัดเก็บตาม GB-เดือน

• ค่า operations แบ่งเป็น Class A และ Class B ตามประเภทการเรียกใช้งาน

4.1 สร้างโฟลเดอร์และอัปโหลดไฟล์ผ่าน UI

หน้าต่าง Create folder จะให้คุณ:

• กรอกชื่อโฟลเดอร์ (Required)

• อ่านคำอธิบายว่าโฟลเดอร์คือการเพิ่ม path prefix ให้ชื่อ Object

• กด CREATE เพื่อสร้าง หรือ CANCEL เพื่อยกเลิก

จากนั้นสามารถอัปโหลดไฟล์ผ่านปุ่ม Upload บน Console ได้ทันที

4.2 ดูประมาณการค่าใช้จ่ายก่อนใช้งาน

ระบบจะแสดงรายละเอียดสำคัญ เช่น:

• ค่าจัดเก็บ ต่อ GB-เดือน (ขึ้นอยู่กับ Location และ Storage Class)

• ค่าการเขียน (replication) ต่อ GB ที่เขียน

• ค่า operations

  • Class A: เช่น การเขียนหรือเปลี่ยนแปลง metadata (เช่น $0.010 ต่อ 1,000 operations)

  • Class B: การอ่านหรือการดำเนินการที่เบากว่า (เช่น $0.0004 ต่อ 1,000 operations)

ยังมีข้อมูลเพิ่มเติม เช่น:

• Public access prevention เปิดอยู่

• SLA ความพร้อมใช้งาน 99.95%

• Object versioning ปิดอยู่

ทั้งหมดนี้ช่วยให้คุณคาดการณ์ค่าใช้จ่ายก่อนเริ่มใช้งานจริงได้ดียิ่งขึ้น

สรุป: วางระบบจัดเก็บข้อมูลด้วย GCS แบบมืออาชีพ

การใช้งาน Google Cloud Storage สามารถสรุปเป็นขั้นตอนหลัก ๆ ได้ดังนี้:

• เข้าสู่ระบบผ่าน Google Cloud Console

• เลือกหรือสร้าง Project ใหม่

• สร้าง Bucket โดย:

  • ตั้งชื่อที่ไม่ซ้ำ

  • เลือก Location (Region / Multi-region)

  • เลือก Storage Class ให้เหมาะกับ Pattern การเข้าถึงข้อมูล

  • ตั้งค่าความปลอดภัย การเข้าถึง และการป้องกันข้อมูลให้รัดกุม

• ใช้หน้าเว็บในการสร้างโฟลเดอร์และอัปโหลดไฟล์

• ตรวจสอบประมาณการค่าใช้จ่ายก่อนใช้งานจริง

Google Cloud เด่นเรื่องโครงสร้างพื้นฐานระดับโลก การผสานเข้ากับบริการ AI และ Machine Learning และระบบความปลอดภัยที่ครบวงจร ทั้งการเข้ารหัสอัตโนมัติและการยืนยันตัวตนหลายขั้นตอน ผสมกับโมเดล จ่ายตามการใช้งานจริง ทำให้คุณสามารถควบคุมต้นทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ถ้าคุณกำลังมองหาวิธีเก็บข้อมูลสำหรับงานวิเคราะห์ข้อมูลด้วย AI หรือทำ Data Lake/Analytics บนคลาวด์ GCS คือหนึ่งในตัวเลือกที่ทั้งยืดหยุ่น ปลอดภัย และขยายได้ยาว ๆ ตามการเติบโตของธุรกิจ