ไทยกับบัลลังก์ซีรีส์วายเอเชีย
รู้ไหมว่าทุกปีประเทศไทยผลิตซีรีส์วายมากกว่า 50 เรื่องต่อปี?
ถ้านับรวมคอนเทนต์สายวายทั้งหมด ทั้งภาพยนตร์และหนังสั้น ในช่วงแค่ 3 ปีที่ผ่านมา ไทยปล่อยผลงานออกมารวมแล้วกว่า 340 เรื่อง เรียกว่าผลิตกันแบบไม่ให้แฟนๆ ได้พักหายใจเลยทีเดียว
ด้วยปริมาณและความหลากหลายนี้เอง ทำให้ซีรีส์วายไทยกวาดส่วนแบ่งตลาด อันดับ 1 ของเอเชีย ไปครอง ทั้งสาย Boy Love ที่ครองส่วนแบ่งกว่า 53% และสาย Girl Love ที่สูงถึง 63% ทิ้งห่างประเทศคู่แข่งในภูมิภาคแบบมองไม่เห็นฝุ่น
มูลค่าตลาดซีรีส์วายไทยก็ไม่ธรรมดา เพราะเติบโตแบบก้าวกระโดดปีละมากกว่า 20% ซึ่งสูงกว่าอัตราเติบโตของอุตสาหกรรมสื่อบันเทิงไทยโดยรวมอย่างชัดเจน
ด้วยโมเมนตัมนี้เอง ทำให้มีการคาดการณ์ว่า ภายในปี 2025 ตลาดซีรีส์วายไทยจะมีมูลค่าสูงเกือบ 5,000 ล้านบาท
ไขคำตอบ ทำไมซีรีส์วายไทยถึงดังไกลทั่วโลก?
คำถามที่หลายคนสงสัยคือ อะไรคือเคล็ดลับที่ทำให้ซีรีส์วายไทยไปไกลถึงระดับโลก?
จากรายงาน “ไขความลับซีรีส์วายไทย เหตุใดจึงติดเทรนด์โลก” ของ SCB EIC มีการสรุปปัจจัยสำคัญออกมาเป็น 3 เหตุผลหลักที่ช่วยหนุนให้ซีรีส์วายไทยพุ่งแรงในตลาดโลก
1) ตัวละครรักกันได้อย่างเปิดเผย
วัฒนธรรมไทยค่อนข้างเปิดกว้างและยอมรับความหลากหลายทางเพศมากขึ้น
LGBTQ+ สามารถแสดงตัวตนผ่านสื่อบันเทิงได้โดยไม่ถูกบีบให้ต้องหลบๆ ซ่อนๆ
มีการใช้กลยุทธ์ แฟนเซอร์วิส (Fan Service) ให้ตัวละครและนักแสดงแสดงความใกล้ชิดกันแบบชัดเจน
แฟนๆ จึงมีพื้นที่ให้ “จิ้น” และต่อยอดจินตนาการได้อย่างสนุกสนาน
ผลลัพธ์คือซีรีส์ไม่ได้เล่าแค่เรื่องรักต้องห้าม แต่กลายเป็นความสัมพันธ์ที่ถูกมองเห็นและได้รับการเฉลิมฉลอง
2) เนื้อเรื่องต้องไม่ซ้ำ และคุณภาพต้องรอด
เมื่อประเทศหนึ่งผลิตซีรีส์วายออกมาปีละกว่า 50 เรื่อง และมีผู้เล่นในตลาดมากกว่า 100 ค่าย การแข่งขันก็ย่อมดุเดือดตามไปด้วย
สิ่งที่ตามมาคือ ผู้ผลิตต้องพยายามสร้างความแตกต่างทั้งในด้าน
พล็อตและการเล่าเรื่อง
บทละครที่กลมกล่อมและทันสมัย
เทคนิคการถ่ายทำและโปรดักชันที่ดูสากลมากขึ้น
จากเดิมที่เน้นความรักวัยรุ่นใสๆ ปัจจุบันซีรีส์วายไทยเริ่มแตกไลน์ไปสู่แนวอื่นมากขึ้น เช่น
ดราม่าเข้มข้น
แอคชันบู๊ระห่ำ
สืบสวนหักมุม
แฟนตาซีเหนือจริง
ยิ่งคนดูคาดหวังสูง ผู้ผลิตยิ่งต้องอัปเลเวลตัวเองขึ้นเรื่อยๆ
3) แพลตฟอร์มสตรีมมิงช่วยดันให้ไปไกล
หนึ่งในตัวเร่งสำคัญที่ทำให้ซีรีส์วายไทยขยายฐานแฟนทั่วโลก คือการกระจายตัวบนแพลตฟอร์มสตรีมมิงหลากหลายประเภท
มีข้อมูลระบุว่า ซีรีส์วายไทยเคยถูกนำไปออกอากาศบนแพลตฟอร์มต่างๆ มากถึง ประมาณ 30 ช่องทาง ทั้งแพลตฟอร์มสตรีมมิงหลักและช่องทางออนไลน์อื่นๆ
การที่แฟนๆ จากหลายประเทศสามารถเข้าถึงคอนเทนต์ได้ง่ายขึ้น ทำให้กระแสซีรีส์วายไทยไม่จำกัดอยู่แค่ในประเทศ แต่ไหลไปตามโลกโซเชียล กลายเป็นวัฒนธรรมร่วมที่แฟนๆ จากหลากหลายชาติพูดถึงไปพร้อมกัน
พลังของ ‘สาววาย’ ที่ขับเคลื่อนทั้งอุตสาหกรรม
เบื้องหลังความสำเร็จของซีรีส์วายไทย ไม่ได้มีแค่ผู้ผลิตและนักแสดง แต่ยังมีอีกหนึ่งพลังสำคัญคือ กลุ่มผู้ชมสายวาย หรือที่เราคุ้นกันว่า “สาววาย” (และหนุ่มวาย)
แม้ปัจจุบันอาจไม่มีงานวิจัยใหม่ๆ ที่ลงลึกถึงตัวตนของกลุ่มนี้มากนัก แต่จากข้อมูลที่เคยถูกรวบรวมไว้ในอดีต ก็ช่วยให้เราเห็นภาพ ‘กำลังซื้อ’ และ ‘พลังการซัพพอร์ต’ ของกลุ่มนี้ได้ดีทีเดียว
จากข้อมูลตัวอย่างกลุ่มผู้สนับสนุนซีรีส์วายในไทยที่เคยมีการเก็บสถิติ พบว่า
กว่า 78% เป็นผู้หญิง
ประมาณ 77% จบการศึกษาระดับปริญญาตรีขึ้นไป
กว่า 54% ยังโสด
กลุ่มหลักเป็นคนทำงานราว 57% และนักเรียน/นักศึกษาประมาณ 14%
รายได้ครัวเรือนของกลุ่มตัวอย่างเกือบ 49% สูงกว่า 50,000 บาทต่อเดือน
ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนว่า สาววายไม่ใช่แค่กลุ่มแฟนคลับธรรมดา แต่เป็นกลุ่มผู้บริโภคที่มีกำลังซื้อจริงและพร้อมซัพพอร์ตศิลปินและคอนเทนต์ที่รักอย่างเต็มที่
ซีรีส์วายไทยดันให้ 4 ธุรกิจเติบโตตาม
กระแสซีรีส์วายไม่ได้ส่งผลแค่กับค่ายผลิต นักแสดง หรือแพลตฟอร์มสตรีมมิงเท่านั้น แต่ยังต่อยอดไปยังธุรกิจอื่นๆ อย่างเป็นรูปธรรมอย่างน้อย 4 กลุ่มใหญ่
1) ธุรกิจหนังสือและนิยายวาย
ซีรีส์วายไทยจำนวนมากกว่า 49% ดัดแปลงมาจาก “นิยายวาย”
เมื่อซีรีส์ออกฉายและได้รับความนิยม แฟนๆ จำนวนไม่น้อยจะย้อนกลับไปตามหาต้นฉบับนิยาย
ส่งผลให้นิยายวายหลายเรื่องกลับมาติดอันดับขายดี หรือถูกตีพิมพ์เพิ่มเพื่อรองรับความต้องการของตลาด
เรียกว่าเวลาซีรีส์ดัง ทีมนักเขียนและสำนักพิมพ์ก็ยิ้มได้เช่นกัน
2) ธุรกิจโฆษณาและอินฟลูเอนเซอร์
ซีรีส์วายไทยสร้างนักแสดงหน้าใหม่ให้กลายเป็น อินฟลูเอนเซอร์เบอร์แรง จำนวนมาก
นักแสดงหลายคนมีฐานผู้ติดตามหลักล้านบนโซเชียล
แบรนด์สินค้าต่างๆ จึงเริ่มดึงไปเป็น Presenter หรือ Brand Ambassador มากขึ้น
ด้วยภาพลักษณ์ที่เข้าถึงง่ายและแฟนคลับเหนียวแน่น ทำให้ การใช้ “ดาราวาย” เป็นหน้าแทนแบรนด์ กลายเป็นกลยุทธ์การตลาดที่เห็นผลชัด
3) ธุรกิจคอนเสิร์ตและอีเวนต์แฟนมีต
ความปังของซีรีส์วายไม่ได้จบแค่วันออกอากาศ แต่ยังต่อยอดสู่โลกออฟไลน์ได้อย่างน่าสนใจ
มีการจัดคอนเสิร์ต แฟนมีตติ้ง และอีเวนต์พบปะแฟนๆ อย่างต่อเนื่อง
ผู้ผลิตเจ้าใหญ่บางรายจัดงานในประเทศมากกว่าสามสิบงานภายในเวลาเพียง 2 ปี
ผลที่ตามมาคือ วงการอีเวนต์เติบโตตามไปด้วย ทั้งทีมโปรดักชัน สถานที่ ระบบเสียง แสง สี ไปจนถึงซัพพลายเออร์รายย่อยที่อยู่เบื้องหลัง
4) ธุรกิจท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมต่อเนื่อง
ซีรีส์วายไทยยังทำหน้าที่เป็น “โปสการ์ดของประเทศ” ทางอ้อม
ผู้ชมต่างชาติรู้จักประเทศไทยมากขึ้นผ่านโลเคชันในซีรีส์
หลายคนเลือกเดินทางมาเที่ยวตามรอยโลเคชันถ่ายทำ
มีการต่อยอดจัดแฟนมีตและคอนเสิร์ตในต่างประเทศเพื่อเข้าไปพบแฟนๆ ถึงที่
ซีรีส์วายไทยเคยเดินสายไปมาแล้วทั่วอาเซียน รวมถึงจีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ไต้หวัน และฮ่องกง ทำให้ Soft Power จากซีรีส์วายกลายเป็นส่วนหนึ่งของการผลักดันภาพลักษณ์ประเทศ อย่างไม่เป็นทางการ
เมื่อคู่แข่งเริ่มลงสนาม การรักษาแชมป์ไม่ง่ายอีกต่อไป
ตอนนี้ไม่ใช่แค่คนไทยเท่านั้นที่ตระหนักถึงพลังของซีรีส์วาย แต่ค่ายผลิตจากหลายประเทศในเอเชียก็เริ่มหันมาจับตลาดนี้อย่างจริงจัง ทั้ง
ไต้หวัน
ญี่ปุ่น
เกาหลีใต้
เมื่อผู้เล่นหน้าใหม่เริ่มทยอยลงสนามมากขึ้น แข่งขันกันทั้งในด้านคุณภาพ โปรดักชัน และการทำตลาดระดับสากล การรักษาส่วนแบ่งเบอร์ 1 ในตลาดซีรีส์วายเอเชียของไทยจึงไม่ใช่เรื่องง่ายอีกต่อไป
จากเดิมที่เราเป็นคนวิ่งนำแบบห่างๆ ตอนนี้คือจังหวะที่ต้องวิ่งต่อแบบห้ามชะลอ
จุดเปลี่ยนสำคัญ: ซีรีส์วายไทยในฐานะ Soft Power ตัวจริง
หากมองในภาพใหญ่ ซีรีส์วายไทยวันนี้ไม่ได้เป็นแค่คอนเทนต์บันเทิง แต่กลายเป็น Soft Power ตัวสำคัญ ที่ช่วยสร้างภาพลักษณ์ สร้างเศรษฐกิจ และสร้างโอกาสให้ประเทศในหลายมิติ
เพราะฉะนั้น ในระยะเวลาอันใกล้ การผลักดันซีรีส์วายไทยจึงไม่ควรถูกมองเป็นแค่เรื่องของเอกชนหรือแฟนคลับ แต่ควรได้รับการสนับสนุนอย่างจริงจังจากหลายภาคส่วน โดยเฉพาะภาครัฐ ไม่ว่าจะเป็น
การสนับสนุนด้านเงินทุนและงบพัฒนาคอนเทนต์
การให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแก่ผู้ผลิตที่ทำผลงานได้มาตรฐานสากล
การช่วยกระจายคอนเทนต์ไทยสู่แพลตฟอร์มและตลาดต่างประเทศ
ถ้าซีรีส์วายคือ Soft Power ที่พิสูจน์ตัวเองแล้วว่า “ทำรายได้จริง ขยายอิทธิพลได้จริง” การเสริมพลังให้ไปได้ไกลกว่าเดิมจึงไม่ใช่แค่ความฝันของแฟนวาย แต่เป็นโอกาสของทั้งประเทศ
บทสรุป: จากความจิ้นสู่เศรษฐกิจระดับพันล้าน
เมื่อมองย้อนกลับไป เราจะเห็นภาพชัดเจนว่า ซีรีส์วายไทยเดินทางมาไกลจากจุดเริ่มต้นมาก
จากคอนเทนต์เฉพาะกลุ่ม สู่ตลาดหลักที่มีผู้ติดตามทั่วโลก
จากเพียงแค่ความบันเทิง สู่การเป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจหลายอุตสาหกรรม
จากคู่จิ้นในจอ สู่การเป็นตัวแทน Soft Power ที่ทำให้โลกหันมามองเมืองไทยด้วยสายตาใหม่
ในฐานะแฟนซีรีส์วาย สิ่งที่เราทำได้คือ สนับสนุนผลงานคุณภาพ พูดถึงอย่างมีเหตุผล และผลักดันให้เสียงของผู้ชมกลายเป็นแรงบวกต่ออุตสาหกรรม
เพราะถ้าวันหนึ่งมีใครถามว่า “ใครคือเบอร์ 1 ด้านซีรีส์วายในเอเชีย?” คำตอบที่เราภูมิใจอยากให้ยังคงเหมือนเดิมก็คือ — ประเทศไทย