มือใหม่สะสมโกะชูอิน: เปลี่ยนทุกทริปญี่ปุ่นให้เป็นสมุดศิลปะที่มีเล่มเดียวในโลก

เปิดโลกโกะชูอิน: ศิลปะบนหน้ากระดาษที่พกความศักดิ์สิทธิ์ติดตัว

เวลาไปเที่ยวศาลเจ้าหรือวัดในญี่ปุ่น คุณอาจเคยเห็นคนยื่นสมุดผ้าสวยๆ ให้พระหรือนักบวช แล้วได้รับคืนมาพร้อมลายพู่กันเท่ๆ และตราประทับสีแดงเต็มหน้า

คนที่ยังไม่เคยลองอาจแอบสงสัยในใจว่า “มันคืออะไรนะ?”

สิ่งนั้นคือ โกะชูอิน (Goshuin) ครับ ไม่ใช่แค่ตราประทับเล่นๆ แต่คือ เครื่องหมายแห่งวาสนา ระหว่างคุณกับเทพเจ้าหรือพระพุทธเจ้าของสถานที่นั้น ๆ

บนหน้ากระดาษหนึ่งหน้า จะมีทั้งชื่อศาลเจ้าหรือวัด วันที่คุณไปเยือน และลายมือแบบเขียนสดทีละแผ่น เป็น ผลงานศิลปะชิ้นเดียวในโลกที่มีชื่อคุณอยู่ในความทรงจำของมัน

เมื่อเข้าใจวิธีการและมารยาทพื้นฐานแล้ว คุณจะสามารถเริ่มสะสมโกะชูอินได้อย่างมั่นใจ และเปลี่ยนทริปเที่ยววัด-ศาลเจ้าให้กลายเป็นประสบการณ์ทางวัฒนธรรมที่ลึกซึ้งกว่าเดิม

สิ่งแรกที่ต้องมี: สมุดโกะชูอินโจ

การจะสะสมโกะชูอินให้สนุกและเป็นระบบ คุณต้องมีสมุดเฉพาะที่เรียกว่า โกะชูอินโจ (Goshuin-cho)

สมุดบันทึกธรรมดา กระดาษโน้ต หรือเศษกระดาษที่พกติดตัวมา ไม่เหมาะ สำหรับใช้รับโกะชูอิน เพราะถือเป็นของศักดิ์สิทธิ์รูปแบบหนึ่ง สมุดจึงควรเป็นของที่เตรียมไว้เฉพาะสำหรับจุดประสงค์นี้

จะซื้อโกะชูอินโจได้จากที่ไหนบ้าง?

คุณสามารถหาโกะชูอินโจได้จากสถานที่ต่อไปนี้

• ที่ทำการของศาลเจ้าหรือวัดใหญ่ ๆ
  บริเวณที่ขายเครื่องราง (เรียกว่า “จูโยโชะ”) มักมีสมุดโกะชูอินโจดีไซน์เฉพาะของศาลเจ้านั้น ๆ เช่น ลายตราสัญลักษณ์ หรือภาพที่เกี่ยวกับเทพเจ้าประจำศาลเจ้า

• ร้านเครื่องเขียนและร้านหนังสือใหญ่
  ร้านเครื่องเขียนและร้านสินค้าจิปาถะชื่อดังอย่าง LOFT, Tokyu Hands หรือ Ito-ya รวมถึงร้านหนังสือขนาดใหญ่ ก็มักจะมีโกะชูอินโจให้เลือกหลายแบบเช่นกัน

ดีไซน์มีตั้งแต่ลายญี่ปุ่นดั้งเดิมสุดคลาสสิก ไปจนถึงแบบร่วมสมัย หรือคอลแลบกับตัวการ์ตูนอนิเมะสุดคิวต์

ทิปเล็ก ๆ: ลองมองหาสมุดที่ “ใช่” สำหรับคุณที่สุด เพราะ ทริปสะสมโกะชูอินของคุณจะเริ่มต้นจากสมุดเล่มนี้เอง

4 ขั้นตอนง่ายๆ ในการขอรับโกะชูอิน

จริง ๆ แล้วขั้นตอนไม่ได้ยุ่งยากเลย แค่รู้ลำดับและมารยาทพื้นฐาน ก็พร้อมลุยทุกศาลเจ้า วัดดังทั่วญี่ปุ่น

ขั้นตอนที่ 1: สักการะก่อนเสมอ

นี่คือมารยาทสำคัญที่สุด

การสะสมโกะชูอิน ไม่ใช่การสะสมแสตมป์ หรือการปั๊มตราเล่น ๆ แต่คือการขอรับ “เครื่องหมายแห่งวาสนา” จากเทพเจ้าและพระพุทธเจ้า

ดังนั้น ก่อนจะเดินไปที่จุดขอโกะชูอิน ต้อง

• ไปสักการะที่อุโบสถหลักหรือวิหารหลักก่อน

• ตั้งใจสวดหรือกล่าวขอพรด้วยความเคารพจริงใจ

จำง่าย ๆ: ทุกครั้งที่อยากได้ตราประทับสวย ๆ ให้ถามตัวเองก่อนว่า “เราได้สวัสดีเจ้าของบ้านแล้วหรือยัง?”

ขั้นตอนที่ 2: มุ่งหน้าไปที่จุดรับโกะชูอิน

หลังจากสักการะเรียบร้อยแล้ว ให้มองหาป้ายที่เขียนว่า

• “御朱印所 (โกะชูอินโชะ)” หรือ

• “納経所 (โนเคียวโจะ)”

ส่วนใหญ่มักอยู่บริเวณเดียวกับจุดขายเครื่องราง หรือจุดที่เรียกว่า “จูโยโชะ”

ขั้นตอนที่ 3: ยื่นสมุดโกะชูอินโจ

เมื่อเจอจุดรับโกะชูอินแล้ว ให้เตรียมตัวดังนี้

• เปิดสมุดโกะชูอินโจไปยังหน้าที่ต้องการให้เขียน

• ตรวจดูว่าหน้านั้นยังว่างและไม่มีลายอื่นทับซ้อน

• ยื่นสมุดให้เจ้าหน้าที่พร้อมพูดว่า
  “โกะชูอินโอะ โอเนไงชิมัส” (ขอโกะชูอินด้วยครับ/ค่ะ)

หากมีคนรอหลายคน บางแห่งอาจให้บัตรคิวหรือขอให้คุณวางสมุดไว้ก่อนแล้วค่อยวนกลับมารับทีหลัง

ขั้นตอนที่ 4: ชำระค่าธรรมเนียมและรับสมุดคืน

ค่าธรรมเนียมโดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 300–500 เยนต่อครั้ง

• ใส่ค่าธรรมเนียมลงในกล่องที่เขียนว่า “初穂料 (ฮัทสึโฮะเรียว)” หรือ “納経料 (โนเคียวเรียว)” ตามที่แต่ละที่กำหนด

• รออย่างเงียบ ๆ ด้วยท่าทีสุภาพ เพราะพระหรือนักบวชกำลังเขียนด้วยมือละเอียดอ่อนให้คุณ

• เมื่อถูกเรียกชื่อหรือได้รับสมุดคืน ให้รับด้วยสองมือ พร้อมกล่าวว่า
  “อาริกาโตะ โกไซมัส” เพื่อแสดงความขอบคุณ

เกร็ดเล็ก ๆ ที่ทำให้การสะสมโกะชูอินสนุกขึ้น

ลายพู่กันและตราประทับของแต่ละที่ไม่เหมือนกันเลย

หนึ่งในความสนุกของการสะสมโกะชูอิน คือการได้เห็น เอกลักษณ์ของแต่ละศาลเจ้าและวัดผ่านลายเส้นและตราประทับ

• บางที่ใช้ลายพู่กันแบบทรงพลัง หนักแน่น

• บางแห่งลายมือพลิ้วไหว เรียบหรู สวยงาม

• บางโกะชูอินมี ตราประทับรูปสัตว์หรือสัญลักษณ์น่ารัก ๆ ที่เกี่ยวข้องกับตำนานหรือเทพเจ้าประจำพื้นที่

ลองเปิดสมุดเปรียบเทียบกันดูทีละหน้า คุณจะรู้สึกเหมือนกำลังดูนิทรรศการศิลปะส่วนตัวที่คุณเป็นคนคิวเรทเอง

โกะชูอินพิเศษเฉพาะช่วงเวลา

ในช่วงฤดูกาลหรือเทศกาลสำคัญ หลายศาลเจ้าหรือวัดจะจัดทำ โกะชูอินพิเศษ ออกมาเฉพาะช่วงนั้น ๆ เช่น

• ช่วงปีใหม่

• เทศกาลใหญ่ประจำท้องถิ่น

• ฤดูดอกซากุระบาน

• ฤดูใบไม้เปลี่ยนสี

โกะชูอินแบบพิเศษมักจะมีดีไซน์ที่ สีสันสดใส ละเอียด และแตกต่างจากแบบปกติ ทำให้กลายเป็นของสะสมยอดฮิตสำหรับสายท่องเที่ยวสายศาลเจ้า

การได้บังเอิญเจอโกะชูอินแบบ Limited เฉพาะช่วงที่เราไปเที่ยวพอดี นับเป็นอีกหนึ่งเสน่ห์ของการสะสมในแบบ “ครั้งหนึ่งในชีวิต” ที่หาซ้ำไม่ได้ง่าย ๆ

ภาคพิเศษ: ทำสมุดโกะชูอินโจต้นฉบับที่มีเล่มเดียวในโลก

สำหรับสายช้อปและสาย DIY ที่อยากให้ทริปญี่ปุ่นมีความยูนีคสุด ๆ คุณไม่จำเป็นต้องซื้อสมุดสำเร็จรูปอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังสามารถ ทำสมุดโกะชูอินโจด้วยตัวเอง ได้

วิธีที่ 1: เข้าร่วมเวิร์กช็อปทำสมุด

ร้านขายกระดาษวาชิแบบดั้งเดิมบางแห่งในโตเกียว มีการจัดเวิร์กช็อปเกี่ยวกับ

• การทำกระดาษวาชิด้วยตัวเอง

• การเย็บเล่มหนังสือแบบญี่ปุ่น

ในเวิร์กช็อปลักษณะนี้ คุณสามารถ

• เลือกลายกระดาษวาชิที่ชอบ

• เลือกโทนสีและเนื้อสัมผัสตามสไตล์ตัวเอง

• ประกอบเป็น สมุดโกะชูอินโจเล่มพิเศษที่ไม่มีใครเหมือน

สมุดที่คุณลงแรงทำเองตั้งแต่เลือกกระดาษจนถึงเย็บเล่ม จะกลายเป็น ของที่ระลึกชิ้นสำคัญของทริป แบบที่หยิบขึ้นมาดูกี่ครั้งก็ยังรู้สึกภูมิใจ

วิธีที่ 2: ซื้อชุด DIY แล้วทำเองแบบชิล ๆ

ถ้าอยากลองทำเอง แต่ไม่สะดวกเข้าร่วมเวิร์กช็อปเต็มรูปแบบ ก็สามารถมองหา ชุดทำสมุดโกะชูอินโจ DIY ที่ขายตามร้านอย่าง LOFT หรือ Tokyu Hands ได้เช่นกัน

ในชุดมักจะมีวัสดุที่จำเป็นครบถ้วน ทำให้คุณสามารถ

• กลับไปประกอบเองที่โรงแรม

• นั่งทำเพลิน ๆ หลังจากเดินเที่ยวมาทั้งวัน

• สร้างสมุดโกะชูอินโจที่สะท้อนสไตล์การท่องเที่ยวของตัวเอง

ไอเดียสนุก ๆ: ลองทำสมุดระหว่างทริป แล้วใช้เล่มนั้นเริ่มสะสมโกะชูอินจากเมืองต่อ ๆ ไปในเส้นทางเที่ยวของคุณ

บทสรุป: ให้โกะชูอินโจกลายเป็นสมุดบันทึกการเดินทางของหัวใจ

สมุดโกะชูอินโจไม่ใช่แค่สมุดที่เต็มไปด้วยตราประทับและลายพู่กันสวย ๆ เท่านั้น

เมื่อคุณสะสมไปเรื่อย ๆ จนเต็มเล่ม มันจะกลายเป็น บันทึกการเดินทางส่วนตัว ที่เก็บทั้งสถานที่ ช่วงเวลา และความรู้สึกของคุณไว้ในทุกหน้า

ทุกครั้งที่เปิดดู

• ภาพของศาลเจ้าเงียบสงบจะผุดขึ้นมาในความทรงจำ

• กลิ่นธูปหอม ๆ ของวัดญี่ปุ่นจะเหมือนลอยกลับมา

• ความรู้สึกตอนยืนพนมมือขอพรจะกลับมาแบบชัดเจน

ไม่ว่าคุณจะเป็นสายท่องเที่ยว สายช้อปของฝาก หรือสายตามล่าคาเฟ่และแลนด์มาร์กใหม่ ๆ ลองเปิดใจให้การสะสมโกะชูอินดูสักครั้ง

บางที ทริปญี่ปุ่นครั้งหน้าของคุณอาจไม่จบลงแค่ในรูปถ่าย แต่ถูกเก็บไว้ในรูปแบบงานศิลปะทั้งเล่ม ที่เล่าเรื่องการเดินทางของคุณได้ดียิ่งกว่าคำบรรยายใด ๆ