นครศรีฯ ชวนเที่ยวงานบุญแบบอุ่นใจทั้งครอบครัว
จังหวัดนครศรีธรรมราชกำลังขยับตัวครั้งใหญ่ ภาครัฐจับมือภาคประชาสังคม เดินหน้าขยาย “งานปลอดเหล้า” ครอบคลุมทั้ง 23 อำเภอ ภายใต้แนวคิด 1 อำเภอ 1 งานปลอดภัย
เป้าหมายไม่ใช่แค่ลดเหล้าหรืองดอบายมุข แต่คือการสร้างสภาพแวดล้อมที่ดีให้เด็ก เยาวชน และครอบครัวได้ออกมาใช้เวลาร่วมกันท่องเที่ยวงานประเพณีแบบอุ่นใจ ปลอดเหล้า ปลอดบุหรี่ และลดปัจจัยเสี่ยงรอบตัว
พร้อมกันนั้น ยังส่งสัญญาณชัดไปยังธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ให้เลิกใช้กลยุทธ์เป็นสปอนเซอร์สร้างภาพลักษณ์ แล้วแฝงการขายและโฆษณาในงานประเพณีต่างๆ อีกด้วย
จากโมเดลงานสารทเดือนสิบ สู่ MOU ทั้งจังหวัด
ไม่นานมานี้ หน่วยงานสำคัญของจังหวัดนครศรีธรรมราช ทั้งหน่วยงานด้านสังคม เด็กและครอบครัว ตำรวจ สาธารณสุข ศึกษาธิการ ฝ่ายปกครอง หน่วยควบคุมสารเสพติด รวมถึงเครือข่ายองค์กรงดเหล้า เครือข่ายเยาวชน และศูนย์เสมารักษ์ประจำอำเภอ ได้ร่วมกันลงนามบันทึกความร่วมมือครั้งใหญ่
หัวใจของข้อตกลงคือ การปกป้องเด็กและเยาวชน พร้อมทั้งยกระดับสภาพแวดล้อมในงานประเพณีสำคัญให้ปลอดภัย โดยยึดโมเดลจากการจัดงานวันสารทเดือนสิบ และงานกาชาดบริเวณทุ่งทาลาด ที่เคยทดลองทำเป็นพื้นที่ปลอดเหล้า บุหรี่ ยาเสพติด และปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ
ผลที่เกิดขึ้นชัดเจนมาก งานที่เคยถูกมองว่าน่ากังวลเรื่องความปลอดภัย กลายเป็นงานที่ครอบครัวพาเด็กๆ มาเดินเที่ยวกันได้สบายใจ นักท่องเที่ยวหลั่งไหลเข้ามามากกว่าหนึ่งแสนคนภายใน 15 วัน
ครอบครัวรู้สึกมั่นใจขึ้น เจ้าหน้าที่แบกรับภาระน้อยลง งานก็สำเร็จอย่างสวยงาม และภาพจำของงานก็เปลี่ยนไปเป็นงานที่ปลอดภัยและเป็นมิตร
สำหรับปี 2568 งานสารทเดือนสิบจะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 12–26 กันยายน มีกิจกรรมหลากหลาย ทั้งเวทีเสวนาเรื่องประโยชน์ของงานปลอดภัย และการเพิ่มพื้นที่สร้างสรรค์ให้เด็กและเยาวชนได้ใช้เวลาร่วมกันอย่างมีคุณภาพ
1 อำเภอ 1 งานปลอดภัย อัตลักษณ์งานบุญสไตล์ท้องถิ่น
ความสำเร็จในตัวเมืองไม่ได้หยุดอยู่แค่นั้น แต่ถูกขยายผลต่อไปยังอำเภอต่างๆ ทั่วจังหวัด โดยมีเครือข่ายพนักงานส่งเสริมความประพฤตินักเรียนนักศึกษา (พสน.) เข้ามาช่วยเป็นแรงขับเคลื่อนหลักในแต่ละพื้นที่
แนวคิดคือให้แต่ละอำเภอ เลือกงานประเพณีหรือเทศกาลประจำถิ่นของตัวเอง ขึ้นมาหนึ่งงาน เพื่อพัฒนาให้เป็น “งานปลอดภัย ปลอดเหล้า” ที่เหมาะกับการพาครอบครัวไปเที่ยว เช่น
อำเภอสิชล: งานประเพณีชักพระ
อำเภอพรหมคีรี: งานวันชาวสวน
อำเภอชะอวด: งานดอกจูดบาน
อำเภอลานสกา: งานมังคุดหวาน
เมื่อแต่ละพื้นที่กำหนดงานหลักของตัวเองได้แล้ว ก็จะยกระดับขึ้นเป็นนโยบายของพื้นที่ต่อไป ทำให้ “งานบุญปลอดเหล้า” ไม่ใช่แค่โครงการชั่วคราว แต่กลายเป็นมาตรฐานใหม่ของงานบุญงานเทศกาลในจังหวัด
ทำไมงานบุญต้องปลอดเหล้า? มุมมองจากภาคีงดเหล้า
เมื่อมองในภาพใหญ่ของประเทศ งานประเพณีและงานกาชาดของแต่ละจังหวัด ล้วนเป็นพื้นที่สาธารณะ และมักจัดในสถานที่ราชการ มีคนทุกเพศทุกวัย ทุกอาชีพ เข้ามาร่วมเที่ยวอย่างหนาแน่น
สิ่งที่ผู้มาร่วมงานต้องการเป็นอันดับแรกคือ ความปลอดภัย แต่ในอดีตหลายงานกลับถูกแทรกด้วยรูปแบบการส่งเสริมการดื่ม ผ่านลานเบียร์ เวทีคอนเสิร์ต และการโฆษณาแฝงจากธุรกิจแอลกอฮอล์
เครือข่ายงดเหล้าร่วมกับ สสส. จึงขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่สาธารณะงานบุญประเพณีเทศกาลปลอดเหล้าปลอดภัย” กินพื้นที่ไปแล้วกว่า 200 งานทั่วประเทศ และตั้งแต่ปี 2551 ก็ผลักดันให้กระทรวงมหาดไทยกำหนดนโยบาย “งานกาชาดปลอดเหล้า” อย่างจริงจัง
จากการติดตามผลยาวนานกว่า 20 ปี พบปัญหาซ้ำๆ ว่า ธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ใช้วิธีเป็นสปอนเซอร์จัดงาน แล้วแฝงการโฆษณาและกระตุ้นการขาย ผ่านกิจกรรมต่างๆ จนกลายเป็นการสร้างค่านิยมการดื่มที่ไม่รับผิดชอบต่อสังคม
เมื่อรัฐเข้มแข็ง การท่องเที่ยวก็ยั่งยืนมากขึ้น
จากเสียงสะท้อนของภาคีที่ทำงานเรื่องนี้มานาน มีข้อเสนอสำคัญคือ ภาครัฐต้องยืนให้มั่นในประโยชน์ส่วนรวม ไม่พึ่งพาเงินสปอนเซอร์จากธุรกิจที่สร้างความเสี่ยง แล้วหันมาเน้นนโยบายด้านความปลอดภัยของจังหวัดเป็นหลัก
ถ้าทำได้จริง ผลดีจะสะท้อนเป็นวงกว้าง:
การท่องเที่ยวของจังหวัดเติบโตแบบยั่งยืน นักท่องเที่ยวรู้สึกว่าพาครอบครัวมาเที่ยวได้อย่างมั่นใจ
ธุรกิจขนส่ง โรงแรม ร้านอาหาร แหล่งท่องเที่ยว ได้รับอานิสงส์จากคนมาเที่ยวมากขึ้น
คุณค่าทางวัฒนธรรมและประเพณีท้องถิ่นได้รับการยกย่องมากกว่าเสียงเพลงดังและลานเบียร์
งานบุญปลอดเหล้า จึงไม่ใช่แค่เรื่องสุขภาพ แต่คือการออกแบบสภาพแวดล้อมการท่องเที่ยวใหม่ ที่ให้เกียรติทั้งเด็ก ครอบครัว และชุมชนท้องถิ่น
มองไปข้างหน้า: ทุกงานคือพื้นที่ปลอดภัยของครอบครัว
กรณีศึกษาของจังหวัดนครศรีธรรมราช ที่จับมือกันทำ MOU ครอบคลุมทั้ง 23 อำเภอ กำลังกลายเป็นต้นแบบให้พื้นที่อื่นๆ ในประเทศได้เรียนรู้และต่อยอด
หากแนวคิด “1 อำเภอ 1 งานปลอดภัย” เดินหน้าอย่างต่อเนื่อง เราอาจได้เห็นภาพใหม่ของการท่องเที่ยวงานบุญในไทย ที่
พ่อแม่ไม่ต้องกังวลปล่อยลูกเดินเล่นในงาน
เด็กๆ จดจำงานประเพณีจากกิจกรรมดีๆ ไม่ใช่จากภาพลานเบียร์หรือเสียงเมาโวยวาย
นักท่องเที่ยวรู้สึกว่าเมืองไทยมีงานเทศกาลที่ สนุกและปลอดภัยไปพร้อมกัน
สำหรับครอบครัวสายเที่ยว ถ้ามีนัดไปนครศรีธรรมราชในช่วงเทศกาลครั้งต่อไป ลองตั้งใจมองหางานประเพณีปลอดเหล้าในแต่ละอำเภอ คุณอาจค้นพบมุมใหม่ของการเที่ยวงานบุญ ที่ดีต่อทั้งหัวใจ สุขภาพ และความทรงจำของทั้งบ้านจริงๆ