เปิดม่านเทศกาลโส้รำลึก ครั้งที่ 44
เริ่มต้นแล้วกับ เทศกาลโส้รำลึก ครั้งที่ 44 ประจำปี 2568 ที่อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร เทศกาลใหญ่ของชาวไทโส้ที่จัดเต็มทั้งงานบุญ งานวัฒนธรรม และความบันเทิง เหมาะสุดสำหรับสายเที่ยวสายคอนเสิร์ตที่อยากได้ฟีลท้องถิ่นแท้ ๆ
ในวันเปิดงาน ช่วงเย็นที่ลานวัฒนธรรมเผ่าไทโส้ ข้างที่ว่าการอำเภอกุสุมาลย์ มีทั้งนายอำเภอ ผู้นำท้องถิ่น หน่วยงานราชการ และชาวบ้านมาร่วมพิธีบวงสรวง พระอรัญอาสา เจ้าเมืองคนแรกของกุสุมาลย์ บรรยากาศศักดิ์สิทธิ์แต่ยังคงความสนุกคึกคักแบบบ้าน ๆ
ไฮไลต์คือการรำบวงสรวงที่มีนางรำแต่งชุดพื้นเมืองไทโส้ร่วมรำกันนับพันชีวิต นำทีมความม่วนโดยศิลปินชื่อดัง เวียง นฤมล ที่แต่งกายชุดพื้นเมืองเข้าธีม ร่วมฟ้อนรำไปกับชาวบ้านอย่างกลมกลืน
กิจกรรมแน่นทั้งงาน: บุญ วัฒนธรรม และคอนเสิร์ต
เทศกาลนี้ไม่ได้มีแค่พิธีเปิดสวย ๆ แล้วจบ แต่จัดเต็มหลายวัน มีทั้งพิธีกรรมแบบดั้งเดิมและกิจกรรมสร้างสีสันที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวได้ดีมาก
กิจกรรมที่น่าสนใจมีทั้ง
การรำของนางรำราว 1,000 ชีวิต แต่งชุดพื้นเมืองไทโส้พร้อมกันอย่างอลังการ
พิธีบายศรีสู่ขวัญและผูกแขนต้อนรับผู้มาร่วมงาน สื่อถึงความฮักแพงและความผูกพันของชุมชน
งานพาแลง “ฮักแพง ฮ่วมใจ ไทโส้กุสุมาลย์” ที่รวมเอาอาหาร วัฒนธรรม และความอบอุ่นแบบบ้าน ๆ ไว้ด้วยกัน
การแสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น และการเดินแบบ ชุดโส้ประยุกต์ ที่ผสมผสานความดั้งเดิมกับความทันสมัย
คอนเสิร์ตจากเวียง นฤมล ที่มามอบความม่วนให้ชาวไทโส้และนักท่องเที่ยว
ในวันถัดมา ชาวบ้านและผู้มาร่วมงานยังได้ตักบาตรทำบุญเพื่อความเป็นสิริมงคล และทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้พระอรัญอาสา เจ้าเมืองกุสุมาลย์คนแรกอีกด้วย
นอกจากนี้ยังมี
การประกวด โส้ทั่งบั้ง ของสถานศึกษา
การแสดงมหรสพพื้นบ้าน
โซนจำหน่ายสินค้า ของกินของใช้จากชุมชน สนับสนุนเศรษฐกิจท้องถิ่นและการท่องเที่ยวไปพร้อมกัน
เทศกาลที่เกิดมาเพื่ออนุรักษ์ตัวตนไทโส้
เทศกาลโส้รำลึกไม่ได้จัดขึ้นแค่เพื่อความสนุก แต่มีเป้าหมายสำคัญคือการ สืบสานขนบธรรมเนียมประเพณี ของชนเผ่าไทโส้ที่สืบทอดกันมายาวนาน
หัวใจของงานคือ
อนุรักษ์วัฒนธรรมพื้นเมืองไทโส้ที่ทรงคุณค่า
เผยแพร่อัตลักษณ์ท้องถิ่นให้คนภายนอกรู้จักมากขึ้น
นำรายได้จากงานไปพัฒนาศูนย์วัฒนธรรมไทโส้ให้มีมาตรฐานและน่าเยี่ยมชมยิ่งขึ้น
ส่งเสริมให้คนรุ่นใหม่เห็นความสำคัญของประเพณีเก่าแก่ที่ถือปฏิบัติกันมานาน
สร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างหน่วยงานรัฐ เอกชน และประชาชนในพื้นที่
งานนี้จัดขึ้นในวันขึ้น 4 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี ซึ่งเป็นหนึ่งใน ประเพณีฮีต 12 คลอง 14 ที่มีความหมายสำคัญต่อคนในภาคอีสาน
รู้จักชนเผ่าโส้ให้ลึกขึ้นก่อนออกเดินทาง
ถ้าอยากอินกับบรรยากาศงานมากขึ้น ลองรู้จักที่มาของชนเผ่าโส้กันสักนิด ชนเผ่านี้อพยพมาจากเมืองมหาชัยกองแก้ว สปป.ลาว เมื่อปี พ.ศ. 2371 และมาตั้งถิ่นฐานที่อำเภอกุสุมาลย์
พวกเขาอยู่ร่วมกับชนเผ่าอื่น ๆ อีกหลายเผ่า เช่น
เผ่าญ้อ
เผ่ากะเลิง
เผ่าลาว
เผ่าโย้ย
เผ่าภูไท
รวมทั้งยังอยู่ร่วมกับคนเชื้อสายจีนและเวียดนาม ทุกกลุ่มใช้ชีวิตร่วมกันอย่างสงบ รักใคร่ปรองดองกันมาจนถึงปัจจุบัน
เอกลักษณ์สำคัญของชนเผ่าโส้คือ การแต่งกายสวยงาม ใช้โทนสีดำ แดง หรือสีเข้มเป็นหลัก สะท้อนความเรียบง่ายแต่เท่ มีสไตล์แบบดั้งเดิม ส่วนด้านศิลปะและวัฒนธรรมก็ยังคงรักษารูปแบบเก่าแก่ไว้ได้อย่างโดดเด่น
หนึ่งในพิธีกรรมที่สำคัญคือ โส้ทั่งบั้ง หรือที่ภาษากะโส้เรียกว่า “พิธีเจียซะลา” เป็นพิธีบวงสรวงวิญญาณบรรพบุรุษ ใช้เรียกขวัญ และเกี่ยวข้องกับการรักษาคนป่วย รวมทั้งมีพิธี ซางกระมู่จ ที่จัดในงานศพ ซึ่งล้วนสะท้อนมุมมองเรื่องชีวิต ความตาย และความผูกพันกับบรรพบุรุษของชนเผ่าโส้
โส้ทั่งบั้ง: พิธีกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของกุสุมาลย์
พิธีโส้ทั่งบั้งถือเป็นอัตลักษณ์เด่นของอำเภอกุสุมาลย์ ลักษณะของพิธีนี้คือการใช้กระบอกไผ่ยาวประมาณ 3 ปล้อง กระทุ้งลงไปในดินเป็นจังหวะ แล้วมีการร่ายรำและขับร้องไปตามจังหวะที่เกิดขึ้น
พิธีนี้เป็นส่วนหนึ่งของ พิธีเหยา ของชาวไทโส้ ซึ่งมีความเชื่อเรื่องผีและวิญญาณอยู่คู่กับวิถีชีวิตมาตั้งแต่โบราณ โดยพิธีเหยามีหลายรูปแบบ เช่น
เหยาเพื่อรักษาคนป่วย
เหยาเพื่อค้นหาสาเหตุของการเจ็บป่วย ว่ามาจากสิ่งใด
แนวคิดสำคัญคือ ไม่ใช่การเหยาเพื่อให้หายทันที แต่เพื่อให้รู้ที่มาของอาการป่วย แล้วจึงค่อยไปหาวิธีรักษาที่ถูกต้องต่อไป
พิธีเหยาในงานโส้รำลึก: จากอดีตสู่ปัจจุบัน
ในงานเทศกาลโส้รำลึก พิธีกรรมต่าง ๆ ถูกนำมาถ่ายทอดให้คนรุ่นใหม่และผู้มาเยือนได้เห็นภาพอดีตของกุสุมาลย์อย่างชัดเจน
พิธีเหยาในบริบทของงานนี้ช่วยให้ผู้คน
เข้าใจประวัติความเป็นมาของอำเภอกุสุมาลย์
รู้ว่าอำเภอนี้ก่อตั้งขึ้นมาอย่างไร
รู้จักชื่อและความสำคัญของเจ้าเมืองรุ่นแรก
ตระหนักว่าลูกหลานในปัจจุบันยังคงอยู่ดีกินดีบนผืนดินที่บรรพบุรุษสร้างไว้
นอกจากใช้ในการเสี่ยงทาย พิธีเหยายังถูกใช้เพื่อ ขอฟ้า ขอฝน ตามความเชื่อของประเพณีพญาแถน ซึ่งเป็นอีกหนึ่งรากวัฒนธรรมที่ชาวไทโส้นับถือมาต่อเนื่อง
ทำไมสายเที่ยวคอนเสิร์ตต้องไปงานนี้สักครั้ง
สำหรับคนที่ชอบเที่ยวงานท้องถิ่น ชอบฟังเพลงสด และอินกับวัฒนธรรม เทศกาลโส้รำลึกคือ ทริปเดียวได้ครบ
คุณจะได้ทั้ง
บรรยากาศงานบุญแบบอีสานแท้ ๆ
การแสดงพื้นบ้านที่หาไม่ได้จากเวทีคอนเสิร์ตทั่วไป
โอกาสได้เห็นชุดพื้นเมืองไทโส้แบบจัดเต็มทั้งขบวน
คอนเสิร์ตจากศิลปินดังในบรรยากาศโลเคชันท้องถิ่น
ของกินพื้นบ้านและสินค้าชุมชนที่ช่วยให้เงินหมุนในพื้นที่
ถ้ากำลังมองหาทริปคอนเสิร์ตที่มากกว่าแค่ไปฟังเพลง แต่มาพร้อมเรื่องเล่า ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมที่จับต้องได้ กุสุมาลย์ในช่วงเทศกาลโส้รำลึก คือจุดหมายที่ไม่ควรพลาดเลยจริง ๆ
