พนิตพันธุ์ บริพัตร ณ อยุธยา หรือ “พาริ” ช่างภาพใต้น้ำชาวไทยวัย 14 ปี ได้รับเลือกเป็นผู้ชนะรางวัล Hasselblad Masters 2026 ในประเภท Project//21 จากผลงานภาพถ่ายชุด “Dwellers of the Night” ซึ่งบันทึกสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กใต้ทะเลในช่วงเวลากลางคืน
เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของ Hasselblad ระบุชื่อ Panitbhand Paribatra Na Ayudhya จากประเทศไทยเป็นผู้ชนะประเภท Project//21 ซึ่งเปิดให้ช่างภาพอายุไม่เกิน 21 ปีจากทั่วโลกส่งผลงานเข้าประกวดได้โดยไม่จำกัดหัวข้อหรือประเภทของภาพถ่าย
ผลงานชุดนี้ถูกถ่ายในน่านน้ำบริเวณเมืองอนิเลา ประเทศฟิลิปปินส์ และนำเสนอชีวิตของสัตว์ทะเลขนาดเล็กที่ลอยขึ้นมาจากทะเลลึกเพื่อหาอาหารในเวลากลางคืน ผ่านการใช้ความเร็วชัตเตอร์ต่ำ แสงสี และแฟลช เพื่อสร้างภาพที่มีทั้งการเคลื่อนไหวและรายละเอียดของตัวแบบ
Dwellers of the Night เผยโลกใต้ทะเลที่คนทั่วไปไม่ค่อยได้เห็น
ภาพชุด Dwellers of the Night ถ่ายทอดสิ่งมีชีวิตแบบ Pelagic และสัตว์ทะเลในช่วงตัวอ่อน ซึ่งเคลื่อนตัวขึ้นมาจากน้ำลึกในเวลากลางคืน สัตว์หลายชนิดมีขนาดเล็ก โปร่งใส หรือมีรูปร่างที่พบเห็นได้ยากในการดำน้ำทั่วไป
Hasselblad อธิบายว่า พนิตพันธุ์ใช้ความเร็วชัตเตอร์ต่ำเพื่อบันทึกการเคลื่อนไหวของตัวแบบ พร้อมเลือกใช้แสงสีเพื่อเผยให้เห็นรูปร่างและความงามของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิด ส่วนภาพปลาไหลริบบิ้นมีการใช้แสงโทนอุ่นแบบกระจาย เพื่อสร้างฉากหลังที่คล้ายกับพระอาทิตย์ตก
ภาพทั้งหมดถูกนำเสนอโดยวางตัวแบบไว้บนฉากหลังสีดำ ทำให้สัตว์ทะเลมีลักษณะคล้ายสิ่งมีชีวิตจากอีกโลกหนึ่ง ขณะเดียวกันก็ช่วยลดสิ่งรบกวนสายตาและเปิดโอกาสให้ผู้ชมเห็นรูปร่าง สีสัน และรายละเอียดของตัวแบบได้ชัดเจนขึ้น
Alex Pollack ผู้อำนวยการฝ่ายภาพถ่ายของ National Geographic ซึ่งเป็นหนึ่งในคณะกรรมการ กล่าวถึงผลงานชุดนี้ว่า ความเรียบง่ายของการนำเสนอช่วยให้ลักษณะที่แปลกและน่าสนใจของสัตว์แต่ละชนิดโดดเด่นออกมา และเตือนให้ผู้ชมเห็นว่าธรรมชาติยังมีอีกหลายด้านที่มนุษย์ไม่คุ้นเคย
ใช้เทคนิค Blackwater Diving ถ่ายภาพกลางทะเลยามค่ำคืน
การสร้างผลงานชุดนี้อาศัยเทคนิคที่เรียกว่า Blackwater Diving หรือการดำน้ำกลางทะเลในเวลากลางคืน โดยนักดำน้ำจะลอยตัวอยู่เหนือบริเวณน้ำลึก และใช้แสงไฟล่อสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อพยพขึ้นมาหาอาหารใกล้ผิวน้ำ
แตกต่างจากการดำน้ำตามแนวปะการัง นักถ่ายภาพแบบ Blackwater Diving ต้องทำงานท่ามกลางความมืด กระแสน้ำ และพื้นที่เปิดซึ่งไม่มีพื้นทะเลหรือแนวปะการังเป็นจุดอ้างอิง ตัวแบบยังมีขนาดเล็กและเคลื่อนไหวไปตามกระแสน้ำ จึงต้องอาศัยทั้งทักษะการดำน้ำ การควบคุมอุปกรณ์ และการตัดสินใจภายในเวลาจำกัด
รายงานของ CEEi ระบุว่า พนิตพันธุ์ใช้เทคนิค Slow Shutter Speed ร่วมกับไฟต่อเนื่อง ฟิลเตอร์สี และแฟลช เพื่อให้เกิดเส้นการเคลื่อนไหวในภาพ ขณะเดียวกันยังเก็บรายละเอียดของตัวสัตว์ให้มีความคมชัด
การถ่ายภาพลักษณะนี้ควบคุมได้เพียงบางส่วน เพราะแม้ช่างภาพจะกำหนดตำแหน่งและสีของแสงได้ แต่ไม่สามารถควบคุมทิศทางของกระแสน้ำหรือการเคลื่อนที่ของสัตว์ทะเลได้ทั้งหมด
เริ่มดำน้ำตั้งแต่อายุ 10 ปี
พนิตพันธุ์เริ่มฝึกดำน้ำเมื่ออายุประมาณ 10 ปี และสนใจสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลมาตั้งแต่อายุยังน้อย จุดเริ่มต้นสำคัญของความสนใจด้านการถ่ายภาพมาจากการได้เห็นทากทะเลในสารคดี และพบว่าการใช้เลนส์มาโครสามารถขยายสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กให้ปรากฏรายละเอียดที่คนทั่วไปอาจไม่เคยสังเกตเห็น
แทนที่จะเน้นถ่ายภาพมุมกว้างของแนวปะการังหรือสัตว์ทะเลขนาดใหญ่ เขาเลือกให้ความสนใจกับสัตว์ขนาดเล็กและสิ่งมีชีวิตในช่วงตัวอ่อน ซึ่งมีรูปร่าง สีสัน และพฤติกรรมแตกต่างกันอย่างมาก
อุปกรณ์ที่ใช้สร้างผลงานชุดดังกล่าว ได้แก่ กล้อง Nikon Z8 พร้อมเคสกันน้ำ และเลนส์มาโคร NIKKOR Z MC 105mm f/2.8 VR S ซึ่งรองรับกำลังขยายระดับ 1:1 เหมาะสำหรับการถ่ายตัวแบบขนาดเล็กในระยะใกล้
Hasselblad Masters เป็นรางวัลอะไร
Hasselblad Masters เป็นการแข่งขันภาพถ่ายระดับนานาชาติที่จัดโดย Hasselblad ผู้ผลิตกล้องมีเดียมฟอร์แมตจากสวีเดน การแข่งขันเปิดรับผลงานจากช่างภาพทั่วโลก และไม่ได้กำหนดว่าผู้สมัครต้องใช้กล้อง Hasselblad ในการสร้างผลงาน
สำหรับประเภท Project//21 ผู้สมัครต้องมีอายุไม่เกิน 21 ปี และสามารถส่งผลงานได้โดยไม่จำกัดหัวข้อ แต่ต้องส่งภาพจำนวนสามภาพที่มีแนวคิดและรูปแบบสอดคล้องกัน นอกจากนี้ กติกายังกำหนดว่าภาพต้องเป็นผลงานต้นฉบับและต้องไม่ใช่ภาพที่สร้างขึ้นด้วย AI
รางวัลสำหรับผู้ชนะประกอบด้วยกล้องมีเดียมฟอร์แมต Hasselblad X2D II 100C ความละเอียด 100 ล้านพิกเซล เลนส์ตระกูล XCD จำนวนสองตัว เงินสนับสนุนการสร้างสรรค์ผลงาน 5,000 ยูโร และโอกาสนำผลงานไปตีพิมพ์ในหนังสือ Hasselblad Masters
ไม่ใช่รางวัลแรกของช่างภาพวัย 14 ปี
ก่อนคว้ารางวัล Hasselblad Masters 2026 พนิตพันธุ์เคยได้รับรางวัลจากเวทีภาพถ่ายอื่นมาแล้ว รวมถึงรางวัลช่างภาพเยาวชนจากการแข่งขันของ Shark Trust และรางวัลชมเชยจาก Siena International Photo Awards
นอกจากนี้ เขายังเคยจัดนิทรรศการ “Pay Back to the Ocean” ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร เพื่อถ่ายทอดความงามของสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลและสร้างความตระหนักเกี่ยวกับการอนุรักษ์มหาสมุทร
ผลงานของเขาจึงไม่ได้มุ่งเน้นเฉพาะความสวยงามของภาพถ่าย แต่ยังพยายามแสดงให้เห็นถึงความเปราะบางของสิ่งมีชีวิตและระบบนิเวศทางทะเล โดยหวังว่าสิ่งที่ถูกบันทึกไว้ผ่านภาพถ่ายจะไม่ถูกลืม
บทสรุป
การคว้ารางวัล Hasselblad Masters 2026 ของพนิตพันธุ์ บริพัตร ณ อยุธยา เป็นความสำเร็จที่โดดเด่นทั้งในแง่อายุและระดับของเวทีการแข่งขัน ผลงาน Dwellers of the Night แสดงให้เห็นถึงการผสมผสานระหว่างทักษะการดำน้ำ ความเข้าใจธรรมชาติ เทคนิคการจัดแสง และการถ่ายภาพมาโครในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้ยาก
นอกจากช่วยสร้างชื่อให้กับช่างภาพไทยบนเวทีระดับโลกแล้ว ภาพชุดนี้ยังเปิดให้ผู้ชมได้เห็นชีวิตใต้ทะเลอีกด้านหนึ่ง ซึ่งแม้จะมีขนาดเล็กและซ่อนตัวอยู่ในความมืด แต่มีบทบาทสำคัญต่อความหลากหลายและความสมดุลของระบบนิเวศมหาสมุทร
pariocean
ความคิดเห็น