อยู่ดีๆ ก็ปวดบิด
ต้องวิ่งเข้าห้องน้ำ
ถ่ายเหลวเป็นน้ำวันละหลายรอบ
หลายคนมองว่า “เดี๋ยวก็หาย”
แต่จริงๆ แล้วอาการท้องเสียคือกลไกป้องกันตัวของร่างกาย
มันไม่ใช่แค่ความผิดปกติ
แต่มันคือการ “เร่งขับ” สิ่งที่ไม่ควรอยู่ในลำไส้ออกไป
ท้องเสียคืออะไร?
ท้องเสีย (Diarrhea) คือภาวะที่ถ่ายเหลวมากกว่า 3 ครั้งต่อวัน
อาจมีอาการร่วม เช่น:
ปวดท้อง
คลื่นไส้
อ่อนเพลีย
มีไข้
สาเหตุมีได้หลายอย่าง ตั้งแต่เบาไปจนถึงรุนแรง
1. การติดเชื้อ (พบบ่อยที่สุด)
แบคทีเรีย
เช่น Salmonella, E. coli
มักมาจากอาหารสุกๆ ดิบๆ หรือปนเปื้อน
ไวรัส
เช่น โนโรไวรัส โรต้าไวรัส
ติดต่อผ่านมือ อาหาร หรือพื้นผิว
ปรสิต
เช่น Giardia
พบได้ในน้ำดื่มที่ไม่สะอาด
ร่างกายจะขับเชื้อออกด้วยการถ่ายเหลว
2. อาหารเป็นพิษ
เมื่อกินอาหารที่มีสารพิษจากแบคทีเรีย
อาการมักมาเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมง
ปวดท้องรุนแรง ถ่ายบ่อย คลื่นไส้อาเจียน
3. ระบบย่อยแปรปรวน (IBS)
บางคนท้องเสียเพราะลำไส้ไวต่อความเครียด
โดยไม่ได้มีการติดเชื้อ
มักเป็นๆ หายๆ
สัมพันธ์กับความเครียดหรืออาหารบางชนิด
4. แพ้อาหารหรือน้ำตาลบางชนิด
เช่น:
แพ้แลคโตส (Lactose intolerance)
แพ้กลูเตน
แพ้อาหารทะเล
ร่างกายย่อยไม่ได้
จึงเกิดการดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้ ทำให้ถ่ายเหลว
5. ผลข้างเคียงจากยา
ยาปฏิชีวนะบางชนิด
ทำลายแบคทีเรียดีในลำไส้
ทำให้สมดุลเสีย
และเกิดท้องเสียตามมา
วิเคราะห์: ทำไมลำไส้ถึงตอบสนองเร็วขนาดนี้?
ลำไส้คือด่านหน้าในการป้องกันร่างกาย
เมื่อมีสิ่งแปลกปลอมเข้ามา
ระบบประสาทในลำไส้จะกระตุ้นให้:
บีบตัวเร็วขึ้น
ดูดซึมน้ำน้อยลง
ขับสิ่งแปลกปลอมออกเร็วที่สุด
จึงเกิดการถ่ายเหลว
ในเชิงชีววิทยา
นี่คือกลไกป้องกันชีวิต
ท้องเสียแบบไหนที่ไม่ควรปล่อยไว้?
ควรพบแพทย์ทันทีถ้ามีอาการ:
ถ่ายเป็นเลือด
ไข้สูง
ปวดท้องรุนแรง
ถ่ายไม่หยุดเกิน 2–3 วัน
อ่อนเพลียมาก
เด็กเล็กหรือผู้สูงอายุที่มีภาวะขาดน้ำ
ภาวะขาดน้ำคืออันตรายที่สุด
สังเกตได้จาก:
ปากแห้ง
ปัสสาวะน้อย
เวียนหัว
วิธีดูแลตัวเองเมื่อท้องเสีย
1. ดื่มน้ำเกลือแร่ (ORS)
เพื่อทดแทนน้ำและแร่ธาตุ
หลีกเลี่ยงน้ำหวานจัด เพราะอาจทำให้ถ่ายมากขึ้น
2. กินอาหารอ่อน
เช่น ข้าวต้ม กล้วย ขนมปังปิ้ง
เลี่ยงของมัน เผ็ด นม และแอลกอฮอล์
3. พักผ่อน
ร่างกายต้องใช้พลังงานในการฟื้นตัว
4. ล้างมือบ่อยๆ
ป้องกันการแพร่เชื้อ โดยเฉพาะในบ้าน
อาการท้องเสียเกิดได้จาก:
การติดเชื้อ
อาหารเป็นพิษ
ระบบย่อยไวต่อความเครียด
แพ้อาหาร
ผลข้างเคียงยา
แม้ส่วนใหญ่จะหายเองภายใน 1–3 วัน
แต่อย่ามองข้ามสัญญาณรุนแรง
เพราะท้องเสียไม่ใช่แค่เรื่องห้องน้ำ
แต่มันคือเสียงเตือนจากลำไส้
ว่าร่างกายกำลังจัดการบางอย่างอยู่
และหน้าที่ของคุณ
คือช่วยมันให้ผ่านช่วงนั้นไปอย่างปลอดภัย