PromptLock Ransomware: เมื่อ AI กลายเป็นสมองให้มัลแวร์ข้ามแพลตฟอร์ม

PromptLock: Ransomware รุ่นทดลองที่ใช้ AI เป็นตัวหลัก

นักวิจัยด้านความปลอดภัยไซเบอร์พบ Ransomware ที่ใช้ AI เป็นแกนหลักตัวแรก มีชื่อว่า PromptLock มัลแวร์ตัวนี้ถูกออกแบบมาเพื่อทั้งขโมย และเข้ารหัสข้อมูลบนหลายแพลตฟอร์ม ไม่ว่าจะเป็น Windows, macOS หรือ Linux

สิ่งที่ทำให้มันโดดเด่นคือการใช้ Lua scripts ที่ถูกสร้างขึ้นแบบไดนามิก เพื่อจัดการขั้นตอนต่าง ๆ ของการโจมตี ตั้งแต่สำรวจระบบ ไปจนถึงการเข้ารหัสข้อมูลจริงบนเครื่องเหยื่อ

ใช้โมเดล LLM ผ่าน Ollama API เพื่อสร้างสคริปต์โจมตี

PromptLock ใช้โมเดล gpt-oss:20b ผ่าน Ollama API เพื่อผลิตสคริปต์ Lua ที่เป็นอันตรายจาก prompt ที่ฝังอยู่ในโค้ดโดยตรง

กล่าวคือ ตัวมัลแวร์ไม่ได้ถูกเขียนให้มีตรรกะการโจมตีครบถ้วนตั้งแต่แรก แต่ใช้การเรียก AI มาช่วยเขียน “สคริปต์โจมตี” แบบสด ๆ ตามคำสั่งที่วางไว้ในโค้ด ทำให้พฤติกรรมของมัลแวร์มีความยืดหยุ่น และเปลี่ยนแปลงได้ง่ายกว่ามัลแวร์แบบเดิม

โครงสร้างภายใน และวิธีการทำงาน

นักวิจัยจาก ESET เปิดเผยรายละเอียดทางเทคนิคบางส่วนเกี่ยวกับ PromptLock ดังนี้

• เขียนด้วยภาษา Golang

• ใช้ Ollama API เพื่อเข้าถึงโมเดล LLM gpt-oss:20b

• โมเดล LLM ถูกตั้งอยู่บนเซิร์ฟเวอร์ภายนอก โดยผู้โจมตีเชื่อมต่อผ่าน Proxy tunnel

ตัวมัลแวร์จะใช้ prompts ที่ฝังอยู่ในโค้ด เพื่อสั่งให้โมเดลสร้าง Lua scripts ที่เป็นอันตรายแบบไดนามิก ซึ่งสคริปต์ที่สร้างขึ้นสามารถใช้ทำงานได้หลายอย่าง เช่น

• สำรวจ และสแกนระบบไฟล์บนเครื่องเหยื่อ

• ตรวจสอบ และเลือกไฟล์เป้าหมาย

• ส่งข้อมูลออกไปยังเซิร์ฟเวอร์ของผู้โจมตี

• เข้ารหัสไฟล์ที่ถูกเลือก

นักวิจัยยังพบว่า ภายในโค้ดมีการเตรียมฟังก์ชันสำหรับ ทำลายข้อมูล (data destruction) ไว้แล้ว แต่ในเวอร์ชันที่ตรวจพบ ฟีเจอร์นี้ยังไม่ถูกใช้งานจริง

อัลกอริทึมการเข้ารหัสที่เลือกใช้: แปลกแต่จริง

ในส่วนของการเข้ารหัสไฟล์ PromptLock เลือกใช้ SPECK 128-bit เป็นอัลกอริทึมหลัก ซึ่งถือว่าเป็นตัวเลือกที่ค่อนข้างผิดจากขนบของ Ransomware ทั่วไป

โดยปกติแล้ว SPECK มักจะถูกออกแบบ และเหมาะกับการใช้งานบนอุปกรณ์จำพวก RFID หรืออุปกรณ์ที่มีทรัพยากรจำกัดมากกว่าจะถูกหยิบมาใช้ในแคมเปญ Ransomware เต็มรูปแบบ

ยังเป็นเพียง Demo และ Proof‑of‑Concept

ข้อมูลจาก ESET ที่ให้กับ BleepingComputer ระบุว่า PromptLock ยังไม่เคยปรากฏ อยู่ใน telemetry ของบริษัทเลย แต่ถูกค้นพบจากไฟล์ที่อยู่บนแพลตฟอร์ม VirusTotal แทน

จากหลักฐานในปัจจุบัน บริษัทจึงมองว่า PromptLock น่าจะเป็นเพียง

• Proof-of-Concept (PoC) หรือ

• โปรเจกต์ทดลองที่ยังอยู่ระหว่างการพัฒนา

ยังไม่มีสัญญาณชัดเจนว่า ถูกนำไปใช้ในแคมเปญโจมตีจริงในโลกภายนอก

หลักฐานที่บ่งชี้ว่าเป็นแค่เครื่องมือทดลอง

มีหลายจุดที่ช่วยสนับสนุนแนวคิดว่า PromptLock ยังเป็นแค่ Concept tool มากกว่าจะเป็นภัยคุกคามที่ถูกใช้งานจริงในตอนนี้ ได้แก่

• การเลือกใช้การเข้ารหัสที่ไม่รัดกุมมากนัก (SPECK 128-bit)

• การฝัง Bitcoin address แบบ hard-coded ที่เชื่อมโยงกับ Satoshi Nakamoto ซึ่งดูมีลักษณะเป็นกิมมิกหรือมุกมากกว่าการใช้งานจริง

• ฟังก์ชันการทำลายข้อมูลที่ถูกเตรียมไว้ แต่ ยังไม่ถูกใช้งาน

หลังจาก ESET เผยแพร่ข้อมูล ก็มีนักวิจัยด้านความปลอดภัยรายหนึ่งออกมาอ้างว่า PromptLock เป็นโปรเจกต์ทดลองของพวกเขา ที่หลุดออกไปโดยไม่ตั้งใจ

AI + มัลแวร์: เกมเปลี่ยนสำหรับฝั่งโจมตี

แม้จะยังเป็นเวอร์ชันทดลอง แต่การปรากฏตัวของ PromptLock มีความสำคัญเชิงภาพรวมอย่างมาก เพราะแสดงให้เห็นว่า AI สามารถถูกผนวกเข้าไปในขั้นตอนการทำงานของมัลแวร์ได้จริง

การใช้ LLM เข้ามาช่วยสร้างสคริปต์ และตรรกะการโจมตี ทำให้มัลแวร์สามารถ

• ทำงานข้ามแพลตฟอร์มได้ง่ายขึ้น

• ปรับตัวได้ยืดหยุ่นสูง เปลี่ยน logic หรือเทคนิคได้โดยไม่ต้องแก้โค้ดหลักมาก

• มีโอกาส หลบเลี่ยงการตรวจจับ ที่อาศัย signature แบบดั้งเดิม

• ลดข้อจำกัด และ ลดกำแพงในการเข้าถึงเทคนิคขั้นสูง สำหรับผู้ที่อยากก้าวเข้าสู่วงการอาชญากรรมไซเบอร์ แต่ไม่มีทักษะการเขียนโค้ดลึก ๆ

กล่าวอีกแบบคือ AI กำลังทำให้การสร้างมัลแวร์ฉลาด ๆ ง่ายขึ้นกว่าที่เคย

LameHug: ตัวอย่างอีกเคสของมัลแวร์ที่ใช้ LLM

พัฒนาการของมัลแวร์ที่อาศัย LLM ไม่ได้หยุดอยู่แค่ PromptLock เท่านั้น ในช่วงเดือนกรกฎาคม CERT ของยูเครนได้รายงานการค้นพบมัลแวร์อีกตระกูลหนึ่งชื่อว่า LameHug

LameHug เป็นเครื่องมือที่ขับเคลื่อนด้วย LLM เช่นกัน โดยมีลักษณะเด่นคือ

• ใช้ Hugging Face API

• ใช้โมเดล Qwen-2.5-Coder-32B ของ Alibaba

• เน้นสร้างคำสั่ง Windows shell แบบ Real-time ระหว่างการโจมตี

มีความเชื่อกันว่า LameHug ถูกใช้โดยกลุ่มแฮ็กเกอร์ชาวรัสเซีย APT28 โดยอาศัยการเรียกใช้ API โดยตรง ไม่ได้ซ่อนการทำงานผ่าน proxy เหมือน PromptLock

แม้ว่าทั้งสองแนวทางจะให้ผลลัพธ์คล้ายกันในเชิงปฏิบัติ แต่แนวทางของ PromptLock จะ

• มีความซับซ้อนกว่า

• มีความเสี่ยงด้านโครงสร้างมากกว่า

เพราะต้องพึ่ง proxy tunnel เพิ่มเติมในการเชื่อมต่อไปยัง LLM ภายนอก

บทสรุปสำหรับสายเทคนิคและสาย Security

PromptLock อาจยังไม่ใช่ Ransomware ตัวหลักที่ถูกใช้โจมตีในสนามจริง แต่ เป็นสัญญาณเตือนสำคัญ ว่าด้วยการผสมผสานระหว่าง

• AI / LLM

• โค้ดแบบข้ามแพลตฟอร์ม (เช่น Golang)

• การสร้างสคริปต์โจมตีแบบไดนามิก

เรากำลังก้าวเข้าสู่ยุคที่มัลแวร์สามารถ

• เปลี่ยนพฤติกรรมตัวเองได้เร็วขึ้น

• ปรับแต่งการโจมตีได้เฉพาะเจาะจงมากขึ้น

• และอาจผลิตโดยผู้ที่มีทักษะด้านเทคนิคน้อยลงเรื่อย ๆ ด้วยการพึ่ง AI

สำหรับคนทำงานด้าน Security, Blue Team, Red Team หรือสายเทคนิคที่สนใจ AI จำเป็นต้องเริ่มคิดต่อแล้วว่า

• จะตรวจจับพฤติกรรมที่ขับเคลื่อนด้วย LLM อย่างไร

• จะป้องกันการ misuse ของ AI ภายในองค์กรอย่างไร

• และจะออกแบบแนวทางรับมือกับ มัลแวร์ยุค AI-native อย่างเป็นระบบได้แบบไหน

AI ไม่ได้แค่ช่วยให้เราป้องกันดีขึ้น แต่มันกำลังช่วยให้ฝั่งโจมตีฉลาดขึ้นด้วยเช่นกัน