ทำไมคนดูยอมเปย์ล้านให้ละครแนวตั้ง และมันเปลี่ยนนิสัยสตรีมมิงอย่างไร

ละครแนวตั้งคืออะไร และทำไมถึงกลายเป็นของจริงในวงการ

ละครแนวตั้งคือรูปแบบละครหรือซีรีส์สั้นที่ถ่ายทำในอัตราส่วนภาพแนวตั้งเพื่อให้รับชมเต็มจอบนสมาร์ทโฟน แต่ละตอนมักยาวเพียงไม่กี่นาที เล่าเรื่องแบบกระชับ เน้นจุดพีคและปมดราม่าต่อเนื่อง และมักตัดจบแบบค้างคาเพื่อดึงให้ผู้ชมกดดูตอนถัดไปรวดเร็ว จึงถูกออกแบบมาให้ตอบสนองวิธีใช้มือถือในชีวิตประจำวัน ทั้งระหว่างเดินทาง พักสั้น ๆ หรือก่อนนอน

สิ่งที่น่าสนใจคือ ละครแนวตั้งและ microdrama ไม่ได้เป็นคอนเทนต์ดูเล่นฆ่าเวลาอีกต่อไป แต่กำลังถูกยกระดับเป็นธุรกิจบันเทิงเต็มตัว มีแพลตฟอร์มเฉพาะสำหรับซีรีส์มือถือทั้ง ReelShort และ DramaBox รวมถึงการเปิดแอปใหม่อย่าง PineDrama เพื่อจับกลุ่มผู้ชมที่ผูกชีวิตไว้กับหน้าจอเล็ก การเติบโตนี้สะท้อนภาพชัดว่าพฤติกรรมสตรีมมิงกำลังขยับจากจอทีวีและจอคอมพิวเตอร์ มาอยู่ในมือของผู้ชมแบบแนวตั้งเป็นหลัก

ตัวเลขคนดูเปย์หนัก และอันดับการใช้จ่ายที่พลิกสมดุลตลาดสตรีมมิง

เมื่อดูตัวเลขการใช้จ่ายกับละครแนวตั้งในช่วงสามเดือนแรกของปีหนึ่ง พบว่าผู้ชมใช้เงินผ่านระบบซื้อภายในแอปมากกว่า 260 ล้านบาท ส่งให้ตลาดนี้ขึ้นเป็นอันดับสามของโลกนอกจีน รองจากสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น ข้อเท็จจริงดังกล่าวบอกอย่างตรงไปตรงมาว่า ละครแนวตั้งไม่ใช่เทรนด์ชั่วคราว แต่คือหมวดสตรีมมิงที่ผู้ชมยอมควักกระเป๋าเพื่อดูต่อแบบตอนสั้นแต่ยาวนาน

นอกจากนี้ ข้อมูลยังระบุว่าตลาดละครแนวตั้งทั่วโลกมีมูลค่าประมาณ 1.1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นราว 2.2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐภายในระยะเวลาเพียงห้าปี คำพูดหนึ่งที่น่าจดจำคือ "ตลาดละครแนวตั้งทั่วโลกอาจขยายตัวเป็นสองเท่าภายในห้าปี" เมื่อนำมาผูกกับการที่ผู้ชมจำนวนมากเปย์เงินผ่านแอปละครแนวตั้งอย่างต่อเนื่อง จึงเห็นชัดว่ากำลังเกิดหมวด vertical streaming ที่ท้าทายโมเดลสตรีมมิงแบบตอนยาว

จากคลิปสั้นสู่สนามฮอลลีวูด: microdrama กลายเป็นเวทีใหญ่

จุดพลิกเกมสำคัญของ microdrama คือการที่ดาราฮอลลีวูดเริ่มลงมาเล่นเอง หลังจากที่เคยมองว่าเป็นคอนเทนต์ง่าย ๆ บนมือถือ กระแสตอนนี้กลับตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิง เจมส์ ฟรังโกรับบทนำในเรื่อง Love, Lies & Frank บนแพลตฟอร์ม Shortical ขณะที่อิสซา แรร่วมทำ microdrama เรื่อง Screen Time กับ PineDrama จนมียอดเข้าชมเกือบ 75 ล้านครั้งในสัปดาห์แรก และทะลุ 150 ล้านวิวในเวลาต่อมา

เมื่อดาราระดับเจสซี ไทเลอร์ เฟอร์กูสันหันมาทำซีรีส์ตลกซอมบี้แนวตั้ง และเทย์ ดิกส์ถึงขั้นเปิดแพลตฟอร์ม Microhouse Films เพื่อผลิตคอนเทนต์สำหรับซีรีส์มือถือเอง เราจึงเห็นสามเรื่องพร้อมกัน หนึ่ง ฮอลลีวูดมองตลาดนี้เป็นแหล่งรายได้และชื่อเสียงจริงจัง สอง การผลิต microdrama ใช้เงินและเวลาน้อยกว่าซีรีส์ฟอร์มใหญ่ ทำให้กล้าลองไอเดียใหม่ และสาม พลังของการสตรีมแนวตั้งเปิดโอกาสให้เนื้อหาจากสตูดิโอใหญ่เข้าถึงผู้ชมแบบตอนสั้นที่เข้มข้นกว่าละครทีวี

ทำไมคนดูหลงรักจอแนวตั้งมากกว่าจอแนวนอน

แก่นของความนิยมอยู่ที่การออกแบบเนื้อหาให้ตรงกับนิสัยถือมือถือในมือ ละครแนวตั้งและซีรีส์มือถือไม่บังคับให้ผู้ชมหมุนเครื่องหรือจัดท่าดูใหม่ แต่เปิดแอปแล้วรับชมได้เต็มหน้าในอัตราส่วน 9:16 แต่ละตอนยาวเพียง 1-5 นาที เนื้อเรื่องเปิดมาดึงสายตาทันที ใช้พล็อตรักต่างฐานะ การแก้แค้น การถูกหักหลัง และจบด้วยฉากค้างคาอย่างสม่ำเสมอ รูปแบบนี้สอดรับกับนิสัยสแกนคอนเทนต์เร็วบนแพลตฟอร์มคลิปสั้น

ในด้านผู้ผลิต microdrama ยิ่งตอบโจทย์ เพราะใช้เวลาผลิตน้อยกว่าและทีมงานไม่ต้องใหญ่เท่าซีรีส์ฟอร์มใหญ่ ขณะเดียวกันผู้ชมใช้เวลามากขึ้นกับคอนเทนต์สั้นบนแพลตฟอร์มคลิป ทำให้การเล่าเรื่องแบบแนวตั้งที่กะทัดรัดดึงดูดได้มากกว่าฟอร์แมตแนวนอนที่ต้องมีเวลาเต็มตอน เหตุนี้เอง vertical streaming จึงกลายเป็นพื้นที่กึ่งกลางระหว่างคลิปสั้นไม่ถึงนาที กับซีรีส์ยาวหลายชั่วโมง จับกลุ่มคนดูที่อยากได้ดราม่าเข้มข้น แต่ไม่อยากเสียเวลาตอนละยาว

เมื่อจอมือถือกลายเป็นเวทีหลักของวัฒนธรรมการดูซีรีส์

โมเดลรายได้ของละครแนวตั้งตอกย้ำว่าพฤติกรรมสตรีมมิงเปลี่ยนจริง ไม่ใช่แค่เรื่องรูปแบบภาพ แอปส่วนใหญ่ใช้การปลดล็อกตอนผ่านเหรียญ การสมัครสมาชิก การจ่ายเงินเพื่อลดหรือปิดโฆษณา หรือซื้อแพ็กเกจเพื่อดูครบทั้งเรื่อง รวมถึงให้ชมโฆษณาแลกสิทธิ์ดูฟรี แม้แต่ละครแนวตั้งหนึ่งเรื่องอาจมีหลายสิบถึงมากกว่า 100 ตอน ทำให้การบิงจ์ไม่ใช่การดูตอนละชั่วโมง แต่เป็นการกดต่อเนื่องครั้งละไม่กี่นาทีจนยาว

ด้านผู้ผลิต เนื้อหาสั้นแบบ microdrama เปิดทางให้ผู้เล่นรายใหม่ทั้งนักเขียน ผู้กำกับ และทีมถ่ายทำทดลองเล่าเรื่องหลายรูปแบบได้ง่ายขึ้น ขณะที่ผู้ผลิตรายใหญ่ก็เริ่มเข้ามาพัฒนาเนื้อหาแนวตั้งของตัวเองแล้ว เราจึงกำลังเห็นโลกที่ละครฟอร์มใหญ่อยู่ร่วมกับละครแนวตั้ง โดยคนดูสลับไปมาระหว่างซีรีส์ยาวและซีรีส์มือถือตามเวลาและอารมณ์ของแต่ละวัน แนวโน้มนี้ไม่ได้บอกว่าละครแบบเดิมจะหายไป แต่ว่าจอมือถือแนวตั้งกำลังแย่งชิงตำแหน่งเวทีหลักของนิสัยการดูซีรีส์ยุคใหม่อย่างมั่นใจ