E Ink เสื้อผ้าเปลี่ยนสี คืออะไร และทำไมรันเวย์ปารีสครั้งนี้จึงสำคัญ
E Ink เสื้อผ้าเปลี่ยนสี คือเสื้อผ้าที่ฝังวัสดุแสดงผลแบบอิเล็กทรอนิกส์ลงในเนื้อผ้า ทำให้สามารถเปลี่ยนสีและลวดลายได้ตามโปรแกรมโดยไม่ต้องย้อมใหม่ ใช้หลักการของจออิเล็กทรอนิกส์ที่สะท้อนแสงรอบข้างจึงประหยัดพลังงาน และเก็บภาพค้างไว้ได้แม้ไม่จ่ายไฟต่อเนื่อง เหมือนผ้าชิ้นเดียวที่สลับบุคลิกได้หลายแบบตามการออกแบบเชิงดิจิทัลของดีไซเนอร์
หัวใจของบทความนี้คือการที่ ANREALAGE ใช้ E Ink Prism 3 สร้างเสื้อผ้าอิเล็กทรอนิกส์ 6 ชุดในคอลเล็กชั่น “SKIN” บนรันเวย์ฤดูใบไม้ผลิ/ฤดูร้อนที่ปารีส โดยเปลี่ยนเทคโนโลยีจากบทเสริมกลายเป็นแกนหลักของการออกแบบ การทดลองครั้งนี้ไม่ได้ถามแค่ว่าเทคโนโลยีทำอะไรได้ แต่ถามกลับไปยังวงการแฟชั่นทั้งระบบว่า เมื่อเสื้อผ้าเปลี่ยนสีและรูปแบบได้แบบเรียลไทม์ เรายังจะมองแฟชั่นเป็นสิ่งคงที่เหมือนเดิมอีกหรือไม่ ความสำคัญจึงไม่ใช่แค่การเปิดตัวนวัตกรรม แต่คือการเลื่อนเส้นแบ่งระหว่างสกรีนดิจิทัลกับผืนผ้าจริงเข้าหากันจนแทบไม่เหลือช่องว่าง
จากแผ่นอิเล็กทรอนิกส์สู่ผิวผ้า แต่ละชุดคือพิกเซลนับพันบนร่างกาย
ANREALAGE เทคโนโลยี ไม่ได้หยุดที่การเย็บจอเล็กๆ ลงบนเสื้อผ้า แต่แตกวัสดุ E Ink Prism ออกเป็นเกล็ดเล็กทรงคล้ายพิกเซล กว้างราว 30 มิลลิเมตร แล้วเรียงคลุมทั้งตัวเสื้อ ในหนึ่งชุดมีองค์ประกอบตั้งแต่ประมาณ 1,000 ถึง 2,000 ชิ้น ทำให้พื้นผิวเสื้อกลายเป็นสนามทดลองกราฟิกเคลื่อนไหวได้ทั้งตัวไม่ใช่แค่จุดเล็กๆ บนหน้าอกหรือแขนเสื้อ
จุดเด่นคือองค์ประกอบแต่ละชิ้นสามารถถูกสั่งงานผ่านโปรแกรมให้เปลี่ยนสีและลวดลายได้ ต่างกันในระดับพิกเซล ผลลัพธ์คือเสื้อผ้าหนึ่งชิ้นที่สามารถสลับบุคลิกจากลายเรขาคณิตดุเดือดไปสู่โทนมินิมอลได้ภายในไม่กี่วินาที โดยไม่ต้องตัดเย็บหรือย้อมใหม่ ประโยคที่ควรจดคือ “ในเสื้อผ้าหนึ่งชุดมีตั้งแต่หนึ่งพันถึงสองพันชิ้น” เพราะมันทลายภาพจำว่าเสื้อผ้าอิเล็กทรอนิกส์คือกิมมิกเล็กน้อยที่ติดเพิ่มทีหลัง แต่คือการออกแบบตัวผ้าให้กลายเป็นจอแสดงผลเต็มพื้นที่
เมื่อเทคโนโลยีสวมใส่กลายเป็นภาษาหลักของแฟชั่นวีก
สิ่งที่น่าสนใจที่สุดใน “SKIN” ไม่ใช่แค่ความตื่นตาของสีที่หายไปกลายเป็นเถ้าถ่าน แล้วกลับมามีสีสันอีกครั้งบนรันเวย์ แต่คือการขยับตำแหน่งอำนาจระหว่างแฟชั่นและเทคโนโลยี เดิมทีในการทดลองยุคแรก วัสดุเปลี่ยนสีเมื่อโดนแสงเป็นพระเอก และเสื้อผ้าเป็นเหมือนภาชนะให้เทคโนโลยีแสดงตัว แต่ครั้งนี้ Morinaga ประกาศชัดว่าเขา “นำเทคโนโลยีมาใส่ไว้ในแฟชั่น” ไม่ใช่ให้แฟชั่นไปอาศัยอยู่ในเทคโนโลยีอีกต่อไป
นี่คือจุดหักเหของแฟชั่นวีก เทคโนโลยีสวมใส่ จากเดิมที่อยู่ในรูปนาฬิกา แว่นตา หรืออุปกรณ์อัจฉริยะกลายเป็นตัวเสื้อผ้าเอง ความเป็นนวัตกรรมของ Paris Fashion Week นวัตกรรม จึงไม่ได้วัดด้วยจำนวนแกดเจ็ตบนร่างกาย แต่ด้วยวิธีที่เทคโนโลยีหลอมรวมกับแพตเทิร์น การตัดเย็บ และการเล่าเรื่องบนรันเวย์ Morinaga ย้ำว่าเทคโนโลยีเคยเป็นเครื่องมือไกลตัว แต่วันนี้มันอยู่เคียงข้างเรา และเขาเชื่อว่า “วันที่เส้นแบ่งระหว่างแฟชั่นกับเทคโนโลยีหายไปได้มาถึงแล้ว”
ประสบการณ์ศิลปะสวมใส่ได้ จากอาร์ไคฟ์ 25 ปีสู่อนาคตใกล้ตัว
คอลเล็กชั่น “SKIN” ไม่ได้ยืนโดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของนิทรรศการครบรอบ 25 คอลเล็กชั่นของ ANREALAGE ที่ปารีส ซึ่งรวบรวมผลงานเก่าตั้งแต่แจ็กเก็ตทรงเรขาคณิตไปจนถึงเดรสที่ทอจากไฟ LED ตั้งโปรแกรมได้ อาร์ไคฟ์เหล่านี้ทำหน้าที่เป็นหลักฐานว่าแบรนด์ใช้เวลากว่าสองทศวรรษทดลองเสื้อผ้าเปลี่ยนรูปบนรันเวย์อย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่เล่นครั้งเดียวแล้วจบ
มิติศิลปะถูกยกระดับด้วยการร่วมงานกับ Sarah Andelman ผ่านแนวคิด “SHOP” ที่คัดสรรวัตถุ 26 ชิ้นมาตีความแบรนด์ และ Thomas Bangalter แห่ง Daft Punk ที่ปล่อยไวนิลลิมิเต็ดสำหรับซาวด์แทร็กของโชว์ ทำให้ประสบการณ์ E Ink เสื้อผ้าเปลี่ยนสี ถูกวางในกรอบเดียวกับงานศิลปะร่วมสมัยมากกว่าจะเป็นแค่โชว์เทคนิคบนรันเวย์ การที่ E Ink และ ANREALAGE ยังเตรียมนำผลงานไปแสดงต่อในนิทรรศการเฉพาะทางและงานเทคโนโลยีขนาดใหญ่ในปีถัดไป แปลว่าพวกเขามองสิ่งนี้เป็นต้นแบบระยะยาว ไม่ใช่แฟชั่นแฟลชอินเดอะแพน
จากรันเวย์สู่ชีวิตประจำวัน เมื่อเสื้อผ้าอิเล็กทรอนิกส์อาจกลายเป็นเรื่องธรรมดา
คำถามสำคัญสำหรับผู้อ่านคือ สิ่งนี้จะกระทบชีวิตเราอย่างไร คำตอบเริ่มต้นจากคุณสมบัติพื้นฐานของ E Ink ที่เป็นจอสะท้อนแสง ใช้พลังงานเฉพาะตอนเปลี่ยนภาพและสามารถค้างภาพไว้ได้แม้ไม่จ่ายไฟต่อเนื่อง ทำให้การฝังลงในเสื้อผ้าไม่เทอะทะและไม่กินพลังงานเท่าเทคโนโลยีจอสว่างแบบเดิม ในทางปฏิบัติ เสื้อผ้า E Ink สามารถเปลี่ยนลายหรือโทนสีตามเวลาออฟฟิศ งานปาร์ตี้ หรือสภาพอากาศโดยไม่ต้องซื้อหลายชุด
ที่สำคัญคือการที่หนึ่งชุดประกอบด้วยองค์ประกอบอิเล็กทรอนิกส์ 1,000 ถึง 2,000 ชิ้น ทำให้การเปลี่ยนดีไซน์เป็นเรื่องของซอฟต์แวร์มากกว่าการผลิตผ้าใหม่ จุดนี้เปิดทางสู่แนวคิดแฟชั่นที่วนใช้ได้มากขึ้นเพราะหนึ่งตัวแทนเสื้อหลายแบบ ผู้สร้างคอลเล็กชั่นเองยอมรับว่า วันนี้มันยังดูเหนือจริง แต่เขาเชื่อว่า “วันที่เสื้อผ้าแบบนี้จะกลายเป็นเรื่องธรรมดาคงอยู่ไม่ไกลเกินรอ” เมื่อเทคโนโลยีสวมใส่เคลื่อนจากรันเวย์ Paris Fashion Week นวัตกรรม ลงสู่ชีวิตประจำวัน เราอาจต้องนิยามคำว่าเสื้อผ้าใหม่อีกครั้งว่าเป็นทั้งสื่อแสดงตัวตนและอินเทอร์เฟซดิจิทัลในเวลาเดียวกัน
