สามมติที่ต้องไปไกลกว่าการรับรอง
สมัชชาสุขภาพแห่งชาติ คือเวทีที่ภาคีจากหลายภาคส่วนร่วมพิจารณาและพัฒนาข้อเสนอด้านสุขภาวะ เพื่อให้ประเด็นที่กระทบชีวิตผู้คนมีแนวทางขับเคลื่อนร่วมกันอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่จบลงเพียงการลงมติในห้องประชุม สมัชชาสุขภาพแห่งชาติครั้งที่ 19 จัดโดยสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติร่วมกับภาคีเครือข่าย ระหว่างวันที่ 28-29 ตุลาคม 2569 ที่อิมแพ็ค ฟอรั่ม จังหวัดนนทบุรี โดยที่ประชุมเห็นชอบฉันทมติ 3 ระเบียบวาระ ได้แก่ การสร้างสุขภาวะด้วยธรรมชาติ การยกระดับระบบนิเวศช่วงเปลี่ยนผ่านสู่การทำงานของคนเริ่มทำงาน และการเสริมพลังสุขภาพใจคนรุ่นใหม่ จุดแข็งของชุดมตินี้คือเชื่อมสุขภาพกับสภาพแวดล้อม โอกาสทางอาชีพ และการดูแลใจ ซึ่งเป็นเงื่อนไขในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่เรื่องของระบบบริการสุขภาพเพียงด้านเดียว

ธรรมชาติและงานที่มีคุณภาพคือเรื่องสุขภาพ
มติเรื่องธรรมชาติเสนอให้ดูแลสุขภาวะของผู้คนควบคู่กับความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ โดยใช้ฐานทรัพยากรธรรมชาติ สังคม และวัฒนธรรมเพื่อส่งเสริมสุขภาพทั้งกาย ใจ ปัญญา และสังคม ข้อเสนอที่จับต้องได้คือเพิ่มพื้นที่สีเขียวที่ปลอดภัย ให้ชุมชนมีส่วนร่วมและได้รับประโยชน์อย่างเป็นธรรม พร้อมทำให้ทุกคนเข้าถึงธรรมชาติใกล้บ้านได้สะดวกและไม่มีค่าใช้จ่าย นี่คือทิศทางนโยบายสุขภาวะที่ไม่ควรปล่อยให้สิทธิในการพักฟื้นใจและกายขึ้นอยู่กับที่อยู่อาศัยหรือกำลังซื้อ ส่วนมติสำหรับคนเริ่มทำงานมองกว้างกว่าการหางาน โดยเชื่อมการพัฒนาทักษะ โอกาสทำงานที่มีคุณค่า สุขภาวะและสมดุลชีวิต ตลอดจนความมั่นคงทางเศรษฐกิจและหลักประกันทางสังคม การช่วยให้คนเริ่มต้นทำงานได้ดีจึงต้องอาศัยระบบสนับสนุนต่อเนื่อง ไม่ใช่ฝากความรับผิดชอบไว้กับตัวบุคคล

สุขภาพใจคนรุ่นใหม่ต้องมีระบบรองรับ
มติฮีลใจคนรุ่นใหม่เน้นการส่งเสริมและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตเชิงรุก ตั้งเป้าให้คนรุ่นใหม่เติบโตในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เข้าถึงบริการและพื้นที่รับฟังใกล้ตัวที่ได้มาตรฐานโดยไม่ถูกตีตรา และได้รับการดูแลต่อเนื่องเมื่อมีความเสี่ยงหรือปัญหา ที่สำคัญ คนรุ่นใหม่ควรมีส่วนร่วมกำหนดทิศทางและออกแบบการดูแล ไม่ใช่เป็นเพียงผู้รับบริการ นี่เป็นหลักคิดที่ถูกต้อง เพราะบริการที่ไม่เข้าใจประสบการณ์จริงของผู้ใช้ย่อมตอบโจทย์ได้ไม่เต็มที่ อย่างไรก็ดี การรับรองมติยังไม่เท่ากับการเกิดบริการหรือพื้นที่ปลอดภัยในชีวิตจริง สิ่งที่จะชี้ขาดคือหน่วยงานเจ้าภาพ ภารกิจที่ชัดเจน และการทำงานที่เชื่อมต่อกัน หากขาดองค์ประกอบเหล่านี้ มติสุขภาพที่มีเป้าหมายดีอาจหยุดอยู่แค่ถ้อยคำ

ขั้นต่อไปคือเปลี่ยนฉันทมติเป็นการขับเคลื่อน
หลังพิจารณาครบทั้งสามวาระ ภาคีเครือข่ายได้ให้ฉันทมติรับรองและแสดงถ้อยแถลงร่วมว่าจะขับเคลื่อนมติต่อไป โดยเวทีปีนี้มีผู้เข้าร่วมมากขึ้นทั้งจำนวนและความหลากหลาย ขั้นตอนสำคัญจากนี้จึงอยู่ที่การทำให้ถ้อยแถลงกลายเป็นความรับผิดชอบร่วมที่ติดตามได้ ตั้งแต่การกำหนดเจ้าภาพ ประสานภาคี ไปจนถึงการจัดทำแนวทางดำเนินงานให้สอดคล้องกับแต่ละประเด็น ทั้งนี้ ข้อมูลที่มีระบุการรับรองโดยภาคีและคำมั่นขับเคลื่อนร่วมกัน แต่ไม่ได้ยืนยันขั้นตอนเสนอคณะรัฐมนตรีหรือการรับรองเป็นนโยบายชาติ จึงไม่ควรถือว่าการรับรองของเวทีเท่ากับการผ่านกระบวนการดังกล่าว ประธานจัดงานระบุว่าเวทีไม่ควรหยุดที่การรวบรวมข้อเสนอ แต่ต้องเปิดให้ผู้เกี่ยวข้องร่วมคิดและออกแบบแนวทางที่นำไปทำได้จริง พร้อมมองว่าปีหน้าซึ่งเป็นวาระครบรอบ 20 ปีจะเป็นโอกาสทบทวนกระบวนการและทิศทางในอนาคต บททดสอบของสามมตินี้จึงไม่ใช่เสียงเห็นชอบในที่ประชุม แต่คือการทำให้ผู้คนสัมผัสผลลัพธ์ได้ในชีวิตประจำวัน







