AI ห่วงโซ่อาหาร ต้องไปไกลกว่ารั้วโรงงาน
AI ห่วงโซ่อาหาร คือการใช้ข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ช่วยวางแผน คาดการณ์ และควบคุมงานตั้งแต่การพัฒนาวัตถุดิบ การเลี้ยงสัตว์ การผลิตและขนส่ง ไปจนถึงการออกแบบอาหารและบริการผู้บริโภค ซีพีเอฟส่งสัญญาณชัดว่าการเปลี่ยนผ่านดิจิทัลจะไม่หยุดอยู่ที่กระบวนการภายใน แต่จะขยายไปถึงผู้ส่งมอบวัตถุดิบและผู้ประกอบการรายย่อยด้วย ประเด็นนี้ถูกหยิบยกโดยประสิทธิ์ บุญดวงประเสริฐ ประธานคณะผู้บริหาร CPF บนเวที CP Innovation Exposition 2026 ซึ่งจัดภายใต้แนวคิดการสร้างนวัตกรรมเพื่อความมั่นคงทางอาหาร จังหวะดังกล่าวสมเหตุผล เพราะอุตสาหกรรมอาหารรับแรงกดดันจากสภาพภูมิอากาศ ภัยธรรมชาติ โรคระบาด และความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กระทบห่วงโซ่อุปทาน เมื่ออาหารมีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์มากขึ้น การผลิตให้ได้มากจึงไม่พอ ธุรกิจต้องรู้ความเสี่ยงเร็ว ใช้ทรัพยากรแม่นยำ และรักษาคุณภาพได้ต่อเนื่อง

จากพันธุศาสตร์ถึงผู้บริโภค ใช้ AI เพิ่มผลิตภาพทั้งระบบ
แผนซีพีเอฟ AI ครอบคลุมตั้งแต่การพัฒนาพันธุศาสตร์ของข้าวโพด กุ้ง และสุกร ไปจนถึงการจัดการวัตถุดิบอาหารสัตว์ ฟาร์ม โรงงานแปรรูป การควบคุมคุณภาพ และซัพพลายเชน ปลายทางยังรวมถึงการวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภคและการวิจัยสูตรอาหาร จึงเป็นการวางเทคโนโลยีตลอดวงจร ไม่ใช่เพียงติดตั้งระบบในโรงงาน ตัวอย่างที่จับต้องได้คือโรงงานอาหารสัตว์ที่เชื่อมการทำงานระหว่างเครื่องจักร เพื่อปรับรอบผลิตให้เหมาะกับต้นทุนพลังงานโดยอัตโนมัติ ขณะเดียวกันบริษัทมีแผนติดตั้งกล้อง AI ครอบคลุมทุกหน่วยธุรกิจ เพื่อช่วยตรวจสอบและควบคุมคุณภาพในกระบวนการผลิต สำหรับ AI ธุรกิจอาหาร ประโยชน์ไม่ได้อยู่ที่ความเร็วอย่างเดียว แต่คือการช่วยตรวจพบความผิดปกติและคาดการณ์ปัญหาให้ไวขึ้น อย่างไรก็ดี การพึ่งข้อมูลเฉพาะองค์กรทำให้การรักษาความปลอดภัยไซเบอร์และป้องกันข้อมูลรั่วไหลเป็นเงื่อนไขสำคัญ หากละเลย ความเสี่ยงจากระบบดิจิทัลอาจหักล้างประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้น

คู่ค้า 5,500 ราย คือบททดสอบการเปลี่ยนผ่าน
หัวใจของการขยาย AI ออกจากองค์กรคือโครงการ Partner to Grow ซึ่งมุ่งยกระดับคู่ค้าและเอสเอ็มอีรวมกว่า 5,500 ราย ผ่านการแบ่งปันความรู้ ควบคุมคุณภาพ ส่งทีมวิศวกรเพิ่มผลิตภาพ บริหารต้นทุน และลดคาร์บอนฟุตพรินต์เพื่อเดินหน้าสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ตลอดห่วงโซ่ บริษัทระบุว่าทีมวิศวกรและผู้เชี่ยวชาญเข้าไปช่วยปรับปรุงกระบวนการ พร้อมนำ AI และซอฟต์แวร์มาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนให้เอสเอ็มอี นี่ทำให้คำว่า “คู่ค้าดิจิทัล” มีความหมายมากกว่าการเชื่อมระบบซื้อขาย แต่รวมถึงการพัฒนาความสามารถให้ผู้ส่งมอบทำงานได้มาตรฐานและสร้างมูลค่าเพิ่มร่วมกัน ตัวอย่างความร่วมมือคือการยกระดับมาตรฐานการผลิตมะนาวสดและรับซื้อผลผลิตหลายขนาด เพื่อลดการสูญเสียและช่วยเพิ่มช่องทางสร้างรายได้แก่เกษตรกร อย่างไรก็ตาม จำนวนคู่ค้าที่เข้าร่วมยังไม่ใช่เครื่องชี้ความสำเร็จในตัวเอง ผลลัพธ์จริงต้องวัดจากต้นทุน คุณภาพ รายได้ และความสามารถที่คู่ค้านำไปใช้ต่อได้
จากขายปริมาณสู่สร้างมูลค่า ต้องวัดผลให้ถึงต้นน้ำ
ทิศทางนี้สอดรับกับโจทย์ใหญ่ของอุตสาหกรรมอาหาร คือเปลี่ยนจากการพึ่งปริมาณส่งออกไปสู่การเพิ่มผลิตภาพและมูลค่า เพราะยอดผลิตที่มากไม่ได้รับประกันว่าเกษตรกรจะมีรายได้สูงขึ้น หาก AI ช่วยลดของเสีย คุมคุณภาพ และทำให้วัตถุดิบที่เคยขายยากกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น ผลประโยชน์จึงอาจกระจายกลับไปถึงผู้ผลิตต้นน้ำ ไม่ใช่ตกอยู่เฉพาะปลายน้ำ สำหรับปี 2027 ซีพีเอฟวางงบลงทุนราว 20,000–25,000 ล้านบาทต่อปี โดยเน้นเครื่องจักร เทคโนโลยี ระบบอัตโนมัติ AI และการเพิ่มประสิทธิภาพ พร้อมแผนติดตั้งกล้อง AI ในทุกหน่วยธุรกิจ ตัวเลขและแผนดังกล่าวสะท้อนว่าองค์กรตั้งใจเดินหน้าต่อเนื่อง แต่การลงทุนจะมีความหมายก็ต่อเมื่อระบบใช้งานได้จริงและคู่ค้ารายเล็กเข้าถึงได้ ข้อสรุปคือการขยาย AI สู่คู่ค้าเป็นก้าวที่จำเป็นต่อการแข่งขัน แต่ไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูป ซีพีเอฟควรเปิดเผยผลลัพธ์ที่วัดได้และทำให้การแบ่งปันเทคโนโลยีเกิดประโยชน์ทั่วห่วงโซ่ จึงจะเปลี่ยน AI จากเครื่องมือเพิ่มประสิทธิภาพของบริษัทให้เป็นฐานสร้างมูลค่าใหม่ของอุตสาหกรรมอาหาร






