ตลาดโต แต่ความพร้อมต้องมากกว่าป้ายฮาลาล
การท่องเที่ยวฮาลาลคือการจัดการแหล่งท่องเที่ยว ที่พัก อาหาร และบริการให้สอดคล้องกับความต้องการและหลักปฏิบัติของนักท่องเที่ยวมุสลิม พร้อมสร้างประสบการณ์ที่เข้าถึงได้และน่าเชื่อถือสำหรับผู้เดินทางทุกกลุ่ม เว้ เขาใหญ่ และด่านนอกกำลังขยับเข้าหาตลาดนี้ แต่โจทย์ไม่เหมือนกัน และความสำเร็จย่อมไม่ได้วัดจากคำประกาศเพียงอย่างเดียว
เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม สถาบันศึกษาเอเชียใต้ เอเชียตะวันตก และแอฟริกา ร่วมกับสมาคมการท่องเที่ยวเมืองเว้และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดประชุมนานาชาติเพื่อหารือประสบการณ์และสถานการณ์การพัฒนาการท่องเที่ยวฮาลาลในเมือง โดยมีผู้เข้าร่วมกว่า 100 คนจากเวียดนามและต่างประเทศ การประชุมสะท้อนว่าเว้กำลังเริ่มวางระบบความรู้และความร่วมมือ มากกว่ามุ่งขายภาพเมืองพร้อมรับตลาดแล้ว
ตัวเลขตลาดช่วยอธิบายว่าทำไมพื้นที่ต่าง ๆ จึงเร่งขยับ โดยมีการคาดการณ์นักท่องเที่ยวมุสลิมต่างชาติ 196 ล้านคนในปี 2025 เพิ่มขึ้น 11.3% จากปีก่อน และ 262 ล้านคนภายในปี 2030 เว้เองคาดว่าจะต้อนรับนักท่องเที่ยวมุสลิมเกือบ 22,070 คนในปี 2025 ส่วนเจ็ดเดือนแรกของปี 2026 มี 11,801 คน ตัวเลขเหล่านี้เป็นโอกาส แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าบริการในทุกจุดพร้อมแล้ว
ข้อได้เปรียบของเว้คืออาหารท้องถิ่นหลากหลายและการต้อนรับที่ได้รับคำชื่นชมจากผู้แทนต่างชาติ แต่การทำให้เมนูและบริการผ่านมาตรฐานฮาลาลต้องอาศัยความเข้าใจเรื่องเกณฑ์และการรับรอง ตลอดจนการเชื่อมโยงกับพันธมิตรที่ไว้ใจได้ คณะกรรมการประชาชนเมืองเว้มอบหมายงานวิจัยการพัฒนาการท่องเที่ยวฮาลาลให้สถาบันที่เกี่ยวข้องเป็นผู้นำ นี่เป็นก้าวที่สมเหตุผล เพราะเมืองควรรู้ช่องว่างของตนก่อนเร่งประชาสัมพันธ์
เขาใหญ่ผูกการยกระดับบริการเข้ากับเงินทุน
เขาใหญ่เลือกแนวทางที่จับต้องได้กว่าแค่การอบรม นั่นคือเชื่อมความพร้อมของผู้ประกอบการกับแหล่งเงินทุน ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย สมาคมการค้านักธุรกิจไทยมุสลิมผ่านโครงการดัชนีการบริการที่เป็นมิตรต่อมุสลิม และสมาคมการท่องเที่ยวเขาใหญ่ ประกาศปฏิญญาเขาใหญ่ มุสลิม เฟรนด์ลี แวลลีย์ เพื่อพัฒนาให้เป็นจุดหมายคุณภาพและเปิดรับนักท่องเที่ยวมุสลิม
เวิร์กช็อปมีผู้ประกอบการในพื้นที่เข้าร่วมกว่า 40 ราย ครอบคลุมโรงแรม รีสอร์ต ร้านอาหาร คาเฟ่ แหล่งท่องเที่ยว ร้านของฝาก เวลเนส สปา และบริษัทนำเที่ยว จุดแข็งของแนวทางนี้คือมองทั้งระบบ ไม่จำกัดความเป็นมิตรต่อนักท่องเที่ยวมุสลิมไว้ที่ครัวหรือเมนูอาหาร แต่ครอบคลุมประสบการณ์ตั้งแต่ที่พักจนถึงกิจกรรม
ธนาคารมีสินเชื่อมุสลิมเฟรนด์ลีสำหรับโรงแรม รีสอร์ต และร้านอาหารที่ต้องการปรับบริการ ผู้ประกอบการที่ได้รับการประเมินตามดัชนีดังกล่าวยังอาจได้รับการพิจารณาสินเชื่อแบบเร่งรัดเป็นกรณีพิเศษ พร้อมการประชาสัมพันธ์สู่ลูกค้าและเครือข่ายธุรกิจมุสลิม การลงทุนปรับบริการจึงมีทางเชื่อมไปสู่โอกาสเพิ่มการจองห้องพักและรายได้จากอาหารฮาลาล โดยไม่ต้องสมมติว่าทุกรายจะได้สินเชื่อโดยอัตโนมัติ
นี่คือบทเรียนที่เว้และด่านนอกควรจับตา การฝึกอบรมจะมีผลจำกัดหากผู้ประกอบการไม่มีทุนปรับสถานที่หรือพัฒนาบริการ ขณะเดียวกัน เงินทุนก็ไม่ควรมาแทนมาตรฐาน โครงการเขาใหญ่จึงน่าสนใจตรงที่วางความรู้ การประเมิน และโอกาสทางการเงินไว้ในเส้นทางเดียวกัน ส่วนผลจริงต้องดูว่าธุรกิจรายย่อยเข้าถึงได้เพียงใด

ด่านนอกต้องเปลี่ยนความร่วมมือเป็นเส้นทางเดินทางจริง
ด่านนอกมีแรงกดดันเร่งด่วนกว่าอีกสองพื้นที่ เพราะการเปิดใช้ด่านพรมแดนสะเดาแห่งใหม่ทำให้นักท่องเที่ยวมาเลเซียที่เคยผ่านด่านเก่าลดลง กระทบโรงแรม ร้านอาหาร และบรรยากาศเศรษฐกิจชายแดน เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 นายกเทศมนตรีตำบลสำนักขามร่วมกับภาคีด้านท่องเที่ยวและเครือข่ายระหว่างประเทศลงนามบันทึกข้อตกลงเพื่อสนับสนุนมาตรฐานการท่องเที่ยวฮาลาลและเชื่อมตลาดอาเซียนกับภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
เป้าหมายที่ประกาศไว้คือยกระดับด่านนอกเป็นจุดหมายที่เป็นมิตรต่อนักท่องเที่ยวมุสลิม พร้อมเชื่อมการเดินทางระหว่างด่านสะเดาแห่งใหม่กับพื้นที่เดิม มีการประสานผู้ประกอบการจากมาเลเซีย อินโดนีเซีย และสิงคโปร์ เพื่อส่งเสริมการเดินทางข้ามแดนและผลักดันเส้นทางรถโดยสารระหว่างประเทศให้มีจุดหมายที่ด่านนอก
แผนต่อไปมีทั้งการจัดจุดรับส่งรถโดยสารเพื่อลดความแออัดบริเวณด่านหลัก การใช้แอปพลิเคชันและแพลตฟอร์มจำหน่ายบัตรโดยสาร การประชาสัมพันธ์สู่ตลาดต่างประเทศ และการฝึกอบรมผู้ประกอบการให้พร้อมตามมาตรฐานฮาลาล แนวทางเหล่านี้ตอบปัญหาการเข้าถึงพื้นที่โดยตรง ซึ่งสำคัญไม่แพ้การมีร้านอาหารหรือโรงแรมที่ผ่านเกณฑ์
เมื่อเทียบกัน เว้กำลังสร้างฐานความรู้ เขาใหญ่กำลังเชื่อมมาตรฐานกับเงินทุน ส่วนด่านนอกต้องฟื้นการไหลเวียนของนักเดินทาง ความร่วมมือจะมีความหมายก็ต่อเมื่อผู้โดยสารเดินทางถึงพื้นที่ได้สะดวก ผู้ประกอบการทำตามมาตรฐานได้จริง และลูกค้าได้รับบริการที่เชื่อถือได้ การเรียกพื้นที่ว่าเมืองท่องเที่ยวฮาลาลจึงควรเป็นผลลัพธ์ของระบบที่ทำงาน ไม่ใช่เพียงชื่อโครงการ







