การสื่อสารในวิกฤตคืออะไร และวิกฤตน้ำท่วมรอบนี้บอกอะไรเรา
การสื่อสารในวิกฤต คือรูปแบบที่ผู้คนใช้โทรศัพท์มือถือและอินเทอร์เน็ตเพื่อส่งต่อข้อมูล ติดต่อคนใกล้ชิด และประสานความช่วยเหลือในช่วงเหตุฉุกเฉิน เมื่อโครงสร้างพื้นฐานและการเดินทางถูกรบกวน พฤติกรรมการสื่อสารจะเปลี่ยนจากการใช้งานเพื่อความบันเทิง มาเป็นการใช้เพื่อความปลอดภัย การตัดสินใจ และการเอาตัวรอดในระดับครอบครัวและชุมชน วิกฤตฝนตกหนักและน้ำท่วมช่วงสัปดาห์สุดท้ายของเดือนกันยายน 2569 กลายเป็นสนามจริงที่ทดสอบเครือข่ายมือถือและอินเทอร์เน็ตบ้านอย่างชัดเจน เมื่อทรู คอร์ปอเรชั่นนำ True Data Insight มาวิเคราะห์ข้อมูลการใช้งานบนเครือข่าย TRUE 5G และ True Online ในช่วงดังกล่าว จะเห็นว่าพฤติกรรมสื่อสารของคนในพื้นที่เปลี่ยนทันทีที่น้ำเริ่มท่วมและการเดินทางเริ่มติดขัด การสื่อสารในวิกฤตจึงไม่ใช่เรื่องเทคนิค แต่เป็นเรื่องของชีวิตและความมั่นใจว่าเราจะไม่ถูกตัดขาดจากคนที่รัก
ทำไมเสียงยังสำคัญ: Voice Call พุ่งกว่า 600% เมื่อชีวิตต้องตัดสินใจเร็ว
แม้ยุคนี้คนส่วนใหญ่จะติดแชตและโซเชียลมากกว่าการโทร แต่ข้อมูลการใช้งานในวันน้ำท่วมกลับบอกอีกเรื่องหนึ่ง Voice Traffic ในกรุงเทพฯ และปริมณฑลเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยปทุมธานีเพิ่มขึ้น 60% กรุงเทพฯ 58% สมุทรปราการ 58% นนทบุรี 51% ขณะที่ชลบุรีเพิ่มขึ้น 29% เมื่อเทียบกับสัปดาห์ก่อน ตัวเลขเหล่านี้ชี้ตรงว่าพอเกิดวิกฤต คนกลับไปหาเสียงเป็นช่องทางแรก เมื่อเจาะลงในพื้นที่ที่น้ำท่วมหนัก ภาพยิ่งชัด เคหะร่มเกล้ามี Voice Traffic เพิ่มขึ้น 222% และเคหะคลองจั่นเพิ่มขึ้น 169% ในภาพรวม และในช่วงพีค 09.00–10.00 น. วันที่ 26 กันยายน Voice Traffic ในเคหะร่มเกล้าพุ่งถึง 632% ส่วนเคหะคลองจั่นเพิ่มขึ้น 311% เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของสัปดาห์ก่อน นี่คือคำอธิบายแบบเป็นตัวเลขว่า ทำไมสายเสียงจึงกลายเป็นเส้นชีวิตของการสื่อสารในวิกฤต เมื่อผู้คนต้องการติดต่อครอบครัว ประสานหน่วยงานช่วยเหลือ หรือถามไถ่สภาพพื้นที่แบบตรงไปตรงมาและทันที
เมื่อดาต้าไม่ใช่แค่รับข่าว: Upload พุ่ง แสดงคนต้องส่งสถานการณ์ออกไป
หลายคนคิดว่าการสื่อสารในวิกฤตคือการไล่เช็กข่าว แต่ข้อมูลการใช้งานบนเครือข่ายมือถือกลับบอกว่า คนในพื้นที่น้ำท่วมกำลังส่งข่าวออกไปมากกว่ารอรับข่าวเข้า TRUE 5G ในพื้นที่เคหะร่มเกล้ามี Upload เพิ่มขึ้น 61% เทียบกับ Download ที่เพิ่มขึ้นเพียง 4% ส่วนเคหะคลองจั่น Upload เพิ่มขึ้น 44% เทียบกับ Download 6% ในช่วงวันที่ 25–26 กันยายน นั่นหมายความว่าโทรศัพท์ไม่ได้ถูกใช้แค่ดูข้อมูล แต่ถูกใช้เพื่อรายงานสถานการณ์จากพื้นที่จริง เมื่อดูช่วงเวลาใช้งานสูงสุด ความต่างยิ่งโผล่ชัด เคหะร่มเกล้าช่วง 18.00–19.00 น. มี Upload เพิ่มขึ้นถึง 178% ขณะที่ Download เพิ่มขึ้น 28% ส่วนเคหะคลองจั่นช่วง 20.00–21.00 น. Upload เพิ่มขึ้น 94% เทียบกับ Download 30% ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าผู้ประสบภัยกำลังส่งภาพ วิดีโอ และข้อความสภาพน้ำท่วมออกไปยังครอบครัว ชุมชน และโลกออนไลน์ ใช้เครือข่ายมือถือเป็นเครื่องมือรายงานสถานการณ์ ประสานงาน และขอความช่วยเหลือ การสื่อสารในวิกฤตจึงเป็นการกระจายข้อมูลจากจุดเสี่ยงออกไป มากกว่าการดึงข้อมูลเข้ามาอย่างเดียว
การสื่อสารหลายช่องทาง: LINE พุ่ง เน็ตบ้านโต เครือข่ายมือถือกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานฉุกเฉิน
สิ่งที่น่าสนใจคือคนไม่ได้พึ่งแค่สายเสียง แต่ใช้การสื่อสารหลายช่องทางไปพร้อมกัน การวิเคราะห์ Mobile App Traffic พบว่า LINE มีการใช้งานเพิ่มขึ้นสูงสุด 22% ตามด้วย Messenger 13% Facebook 10% Netflix 9% และ FaceTime 8% แปลว่าในวิกฤต ผู้คนสลับใช้ทั้งการโทรด้วยเสียงผ่านเครือข่ายมือถือ การโทรผ่านแอป และการส่งข้อความผ่านแพลตฟอร์มเดียวกัน เครือข่ายมือถือจึงทำหน้าที่เป็นสะพานให้ทุกแอปสื่อสารทำงานได้ต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่เน็ตมือถือที่สำคัญ เน็ตบ้านในพื้นที่น้ำท่วมก็ถูกใช้เป็นฐานสื่อสารเช่นกัน ข้อมูลการใช้อินเทอร์เน็ตบ้านสะท้อนว่าภาคตะวันออกมีการใช้งานเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 8% โดยตราดเพิ่มขึ้นถึง 21% กรุงเทพฯ และปริมณฑลเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 5% และภาคกลาง-ตะวันตกเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 3% โดยราชบุรีเพิ่มขึ้นสูงสุด 6% การเปลี่ยนแปลงนี้บอกชัดว่าเมื่อผู้คนต้องติดอยู่ในบ้านหรือที่พัก เน็ตบ้านกลายเป็นช่องทางสำรองสำหรับวิดีโอคอล ส่งไฟล์ และติดตามข่าว ขณะที่เครือข่ายมือถือรับบทสายเรียกฉุกเฉินและดาต้าหน้างาน
บทเรียนจากข้อมูลการใช้งาน: ปรับเครือข่ายให้ทันพฤติกรรมในโลกที่วิกฤตเกิดได้ทุกเมื่อ
เมื่อมองทุกมิติของข้อมูลการใช้งาน จะเห็นว่าการสื่อสารในวิกฤตไม่ได้มีแค่ปริมาณที่เพิ่มขึ้น แต่เป็นการเปลี่ยนรูปแบบพร้อมกันหลายบริการ ทั้ง Voice Call Upload ดาต้า แอปสื่อสาร และอินเทอร์เน็ตบ้าน ข้อมูลเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าเครือข่ายมือถือคือโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับการตอบสนองฉุกเฉิน การติดต่อครอบครัว และการประสานงานระดับชุมชนได้จริง ไม่ต่างจากถนนหรือระบบขนส่ง ทรูระบุชัดว่าจะนำ Data Insight เหล่านี้ไปใช้ศึกษาและทำความเข้าใจรูปแบบการใช้งานที่เปลี่ยนไป เพื่อพัฒนาและบริหารเครือข่ายให้รองรับความต้องการด้านการสื่อสารของลูกค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพในทุกสถานการณ์ บทเรียนสำคัญคือ ในโลกที่เหตุไม่คาดคิดเกิดขึ้นได้ตลอด เราไม่ควรคิดว่าดาต้าและเสียงเป็นแค่บริการโทรศัพท์ แต่ต้องมองว่าเป็นระบบสื่อสารเพื่อความปลอดภัย การเตรียมเครือข่ายให้พร้อมรองรับการโทรด้วยเสียง การใช้งานแอป และการส่งข้อมูลจำนวนมากในช่วงวิกฤต คือการลงทุนในความอุ่นใจของผู้คนอย่างแท้จริง
