AI การผลิตอาหาร คืออะไรเมื่อมาชนกับระบบหม้อต้มไอน้า
AI การผลิตอาหาร คือการนำปัญญาประดิษฐ์และ Data analytics มาใช้วิเคราะห์ข้อมูลจากกระบวนการแปรรูปอาหารแบบเรียลไทม์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน ลดของเสีย ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และรักษาคุณภาพความปลอดภัยอาหารให้ได้มาตรฐานสม่ำเสมอ โดยมองทั้งโรงงานเป็นระบบข้อมูลเดียวกันเชื่อมโยงตั้งแต่หม้อต้มไอน้าไปจนถึงสายการผลิต
กรณีของ CPF และ Bosch ทำให้เห็นชัดว่า AI และ Data analytics ความยั่งยืนไม่ใช่คำสวยหรู แต่คือยุทธศาสตร์การผลิตอาหารยุคใหม่ CPF จับมือ Bosch นำความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรม เทคโนโลยีความร้อน Data และ AI เข้ามาปรับกระบวนการผลิต เพื่อใช้พลังงานและทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในโรงงานอาหาร ความร่วมมือนี้อยู่ในระยะที่ 2 ผ่านการลงนาม MoU อีก 2 ปี เพื่อดันเป้าหมาย Net-Zero โรงงานให้เป็นรูปธรรม
ประเด็นสำคัญคือ CPF ไม่ได้มองเทคโนโลยีเป็นของเล่นใหม่ แต่ใช้ AI การผลิตอาหารเป็นเครื่องมือเชิงกลยุทธ์ เพื่อให้ผู้บริโภคได้อาหารที่ดีต่อกาย และได้ความสบายใจจากกระบวนการผลิตที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม นี่คือทิศทางที่ผู้ผลิตอาหารรายใหญ่รายอื่นหลีกเลี่ยงไม่ได้ หากยังคิดจะอยู่ในตลาดระยะยาว
Data analytics ความยั่งยืน ทำงานอย่างไรบนระบบหม้อต้มไอน้า
หัวใจของความร่วมมือ CPF–Bosch คือการเปลี่ยนระบบหม้อต้มไอน้า จากเครื่องผลิตไอน้าธรรมดาให้กลายเป็นระบบข้อมูลแบบเรียลไทม์ ระบบหม้อต้มไอน้าเป็นเส้นเลือดใหญ่ของโรงงานแปรรูปอาหาร เพราะไอน้าคือความร้อนที่ใช้ลวก นึ่ง ฆ่าเชื้อ และทำความสะอาด หากหม้อต้มไม่มีประสิทธิภาพ ต้นทุนพลังงานก็จะสูงและปล่อยคาร์บอนมากโดยไม่จำเป็น
ในระยะที่ 1 CPF และ Bosch นำเทคโนโลยีใหม่เข้าไปเพิ่มประสิทธิภาพระบบหม้อต้มไอน้าในโรงงานต้นแบบ จนสามารถเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานได้มากกว่าร้อยละ 97 ซึ่งเป็นตัวเลขที่สะท้อนว่าการลงทุนด้านเทคโนโลยีความร้อนและระบบ Boiler ที่ออกแบบดี ช่วยลดการใช้พลังงานได้อย่างชัดเจน
ระยะที่ 2 จึงขยับจากการปรับฮาร์ดแวร์ ไปสู่การต่อยอดด้วยข้อมูลและ AI โดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเชื่อมโยงข้อมูลเครื่องจักรแบบเรียลไทม์ แล้วใช้ AI วิเคราะห์การทำงาน เพื่อค้นหาจุดที่สามารถลดการใช้พลังงาน ตรวจจับความผิดปกติ และวางแผนบำรุงรักษาเชิงคาดการณ์ได้เหมาะสม นี่คือการใช้ Data analytics ความยั่งยืนในแบบที่จับต้องได้ ไม่ใช่แค่กราฟสวยในรายงาน ESG
จากเชื้อเพลิงฟอสซิลสู่พลังงานสะอาด ลดคาร์บอนและต้นทุนไปพร้อมกัน
หลายโรงงานเชื่อว่าการลดคาร์บอนต้องแลกกับต้นทุนที่สูงขึ้น แต่กรณีนี้กลับแสดงอีกภาพ CPF และ Bosch ร่วมกันศึกษาแนวทางเปลี่ยนจากเชื้อเพลิงฟอสซิลไปสู่เชื้อเพลิงที่สะอาดขึ้น สำหรับระบบหม้อต้มไอน้า ช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านเชื้อเพลิงพร้อมกับลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก นี่คือจุดที่ Net-Zero โรงงานเริ่มคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ไม่ใช่แค่เรื่องภาพลักษณ์
ฝั่งเทคโนโลยี Bosch ผสานความเชี่ยวชาญด้านออกแบบระบบ Boiler เข้ากับเทคโนโลยีเพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน และเทคโนโลยีการผลิตไอน้าจากพลังงานสะอาด มีการศึกษาความเป็นไปได้ของการผลิตไอน้าด้วยพลังงานไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์ และระบบผลิตไอน้าแบบ Hybrid ที่ผสานไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์ร่วมกับไบโอมีเทน เพื่อเพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาดและลดคาร์บอน
เมื่อเชื่อมระบบผลิตไอน้าเข้ากับข้อมูลแบบมาตรฐานเดียวกัน ก็กำลังวางฐานสำหรับ Centralized Smart Energy Management System ที่เปิดทางให้ AI การผลิตอาหารและ Predictive Analytics เข้าไปวิเคราะห์และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานได้เร็วและมีประสิทธิผลยิ่งขึ้นในอนาคต กล่าวได้ว่าเส้นทางลดคาร์บอนในโรงงานอาหารกำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลมากกว่าจะเป็นโครงการแยกส่วน
Net-Zero โรงงานอาหาร: เปลี่ยนระบบทั้งองค์กร ไม่ใช่แค่โปรเจกต์ทดลอง
สิ่งที่น่าสนใจไม่แพ้เทคโนโลยี คือสเกลของการนำไปใช้ โซลูชันของ Bosch ถูกติดตั้งใช้งานจริงในหลายอุตสาหกรรมและหลายประเทศ รวมถึงภายในกลุ่ม CPF นั่นหมายถึง AI และ Data analytics ความยั่งยืนไม่ได้หยุดอยู่แค่โรงงานต้นแบบ แต่เริ่มขยายสู่ระดับเครือข่ายโรงงานในองค์กรขนาดใหญ่ เป็นตัวอย่างชัดของการเอา AI ไปใช้ในภาคการผลิตดั้งเดิมเพื่อผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม
ดร.อรรถพล เพ็ชรพลาย ย้ำว่าความร่วมมือนี้คือการผสานความเชี่ยวชาญของ CPF ในอุตสาหกรรมอาหาร กับเทคโนโลยีหม้อต้มไอน้าของ Bosch ที่มีเป้าหมายลดการปล่อยคาร์บอนตรงกัน เพื่อให้เกิดตัวอย่างที่อุตสาหกรรมอื่นสามารถนำไปประยุกต์ใช้ ขณะที่ Bosch ชี้ว่าเครือข่ายการดำเนินงานทั่วโลกช่วยนำองค์ความรู้และเทคโนโลยีต่างประเทศมาสนับสนุน CPF ในแต่ละภูมิภาค เพื่อขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมาย Net-Zero อย่างยั่งยืน
สำคัญกว่านั้น ทั้งสองบริษัทจะทำงานและประเมินผลร่วมกันอย่างต่อเนื่อง เพื่อนำข้อมูลมาพัฒนาเทคโนโลยีและการจัดการพลังงานให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ลดการใช้ทรัพยากรและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ผู้บริโภคจึงไม่ได้แค่ซื้ออาหารหนึ่งมื้อ แต่กำลังส่งสัญญาณสนับสนุนระบบผลิตที่ออกแบบให้รับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ต้นทาง
