อาหารสัตว์ผิดกฎหมายคืออะไร และเกิดอะไรขึ้น
อาหารสัตว์ผิดกฎหมายคืออาหารสำหรับสุนัขหรือแมวที่ผลิตหรือนำเข้าเพื่อจำหน่ายโดยไม่มีใบอนุญาต หรือไม่ขึ้นทะเบียนตามข้อกำหนดสำหรับอาหารสัตว์ควบคุมเฉพาะ จึงไม่มีหลักประกันว่าผ่านการตรวจตามกฎหมายก่อนถึงมือผู้เลี้ยง เจ้าหน้าที่จากศูนย์อำนวยการร่วมพิทักษ์ความมั่นคงทางเกษตรและอาหารพระพิรุณ ร่วมกับหน่วยปฏิบัติการและกรมปศุสัตว์ เข้าตรวจโกดังในตำบลพันท้ายนรสิงห์ อำเภอเมืองสมุทรสาคร เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ปฏิบัติการเริ่มหลังได้รับร้องเรียนจากประชาชน เจ้าหน้าที่สืบสวนและล่อซื้อ ก่อนขอหมายค้นจากศาลจังหวัดสมุทรสาคร การบุกค้นจึงไม่ใช่แค่การจัดการผู้ขายรายหนึ่ง แต่เป็นสัญญาณเตือนว่าบรรจุภัณฑ์ดูน่าเชื่อถือหรือแบรนด์คุ้นตา ไม่อาจใช้แทนเอกสารอนุญาตและการขึ้นทะเบียนได้
ผลตรวจพบอาหารสุนัขและแมวหลายยี่ห้อที่นำเข้าจากต่างประเทศ โดยไม่มีใบอนุญาตผลิตเพื่อขายจากกรมปศุสัตว์ และสินค้าไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นอาหารสัตว์ควบคุมเฉพาะตามกฎหมาย ประเด็นสำคัญสำหรับผู้เลี้ยงคือ การเป็นสินค้านำเข้าหรือการวางขายในช่องทางใดช่องทางหนึ่ง ไม่ได้ยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ผ่านการตรวจสอบแล้ว การตรวจสอบอาหารสัตว์จึงควรเริ่มจากแหล่งจำหน่ายและข้อมูลบนฉลาก ไม่ใช่เลือกจากชื่อยี่ห้อหรือคำโฆษณาเพียงอย่างเดียว
ของกลาง 70 รายการ กับคำถามเรื่องความปลอดภัย
เจ้าหน้าที่อายัดอาหารสัตว์ควบคุมเฉพาะรวม 70 รายการ มูลค่ากว่า 13 ล้านบาท พร้อมเก็บตัวอย่างสินค้ารายการละ 2 ตัวอย่างเพื่อใช้เป็นหลักฐาน ตัวเลขนี้สะท้อนขนาดของการตรวจพบ แต่สำหรับคนเลี้ยงสัตว์ สิ่งที่ควรให้ความสำคัญไม่แพ้กันคือความเสี่ยงที่มองไม่เห็นจากภายนอก อาหารที่ไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ผ่านการขึ้นทะเบียนอาจปนเปื้อนสารอันตราย และกระทบสุขภาพสัตว์เลี้ยงได้ เจ้าหน้าที่เตือนด้วยว่าการนำเข้าหรือผลิตโดยไม่มีอนุญาตและไม่ผ่านการตรวจขึ้นทะเบียนเสี่ยงต่อสารเคมีหรือสารพิษที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพและชีวิตของสัตว์
ข้อกล่าวหาที่เจ้าหน้าที่แจ้งอิงพระราชบัญญัติควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558 ทั้งกรณีผลิตเพื่อขายโดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และกรณีผลิตหรือนำเข้าเพื่อขายอาหารที่ต้องขึ้นทะเบียนแต่ไม่ได้ขึ้นทะเบียน ซึ่งมีโทษจำคุก 1-5 ปี หรือปรับ 20,000-100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ การอายัดของกลางและดำเนินคดีเป็นขั้นตอนที่จำเป็น แต่ไม่อาจทดแทนการระวังของผู้ซื้อได้ เพราะความเสี่ยงด้านสุขภาพอาจเกิดก่อนที่สินค้าจะถูกตรวจพบ
ก่อนซื้อ ควรตรวจสอบอะไรบ้าง
ผู้เลี้ยงควรตรวจสอบแหล่งที่มาของอาหารสัตว์และเลือกซื้อจากผู้จำหน่ายที่สามารถให้ข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าได้ชัดเจน จากนั้นดูฉลากและหลักฐานว่าเป็นอาหารสัตว์ขึ้นทะเบียนตามข้อกำหนด โดยเฉพาะอาหารสัตว์ควบคุมเฉพาะ หากข้อมูลบนบรรจุภัณฑ์ไม่ครบ อ่านไม่ชัด หรือผู้ขายตอบเรื่องแหล่งนำเข้าและทะเบียนไม่ได้ ก็ควรชะลอการซื้อแทนการเสี่ยงทดลองกับสัตว์เลี้ยง
- ตรวจชื่อและข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า รวมถึงความสอดคล้องของข้อมูลบนฉลาก
- สอบถามผู้ขายเรื่องการขึ้นทะเบียนอาหารสัตว์ควบคุมเฉพาะ และขอข้อมูลที่ตรวจสอบต่อได้
- หลีกเลี่ยงสินค้าที่ไม่มีฉลากชัดเจนหรือไม่มีหลักฐานแสดงแหล่งที่มา
- เมื่อสงสัยว่าสินค้าเข้าข่ายอาหารสัตว์ผิดกฎหมาย ให้แจ้งเบาะแสผ่านแอปพลิเคชัน DLD 4.0 ซึ่งเปิดรับแจ้งตลอด 24 ชั่วโมง
เจ้าหน้าที่รวบรวมพยานหลักฐานและนำเรื่องร้องทุกข์กล่าวโทษต่อพนักงานสอบสวน สถานีตำรวจภูธรโคกขาม จังหวัดสมุทรสาคร พร้อมใช้ตัวอย่างสินค้าที่เก็บไว้ประกอบการดำเนินคดี สำหรับผู้เลี้ยง บทเรียนจากคดีนี้ตรงไปตรงมา: อย่าถือว่าของนำเข้าหรือสินค้ายอดนิยมปลอดภัยโดยอัตโนมัติ การตรวจสอบแหล่งที่มาและทะเบียนก่อนซื้อเป็นด่านป้องกันที่ทำได้ทันที และช่วยลดโอกาสนำอาหารที่ไม่ผ่านการกำกับดูแลไปเสี่ยงกับสุขภาพสัตว์เลี้ยง
