โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทย จากห้องวิจัยสู่สารอาหารเสริมเฉพาะด้าน

โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยคืออะไร และทำไมต้องสนใจตอนนี้

โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยคือจุลินทรีย์ที่มีชีวิตซึ่งคัดเลือก แยกสายพันธุ์ และเพาะเลี้ยงจากแหล่งท้องถิ่น เพื่อนำมาใช้เป็นสารอาหารเสริมเฉพาะด้านที่เหมาะกับพันธุกรรมและรูปแบบการกินของคนในภูมิภาค เช่น อาหารเผ็ด อาหารสมุนไพร และพฤติกรรมการบริโภคแบบเอเชีย โดยเน้นทั้งการปรับสมดุลลำไส้และเสริมการดูแลโรคเรื้อรัง เช่น ไขมันในเลือดสูง ไขมันพอกตับ และเบาหวาน ด้วยการผ่านการทดสอบในคนและการศึกษาระดับจีโนมิก เพื่อให้ได้สายพันธุ์ที่มีผลต่อสุขภาพอย่างเฉพาะเจาะจงและเชื่อถือได้

จุดเปลี่ยนสำคัญคือการที่โพรไบโอติกไม่ได้ถูกมองแค่เป็นอาหารเสริมทั่วไปอีกต่อไป แต่กลายเป็น “Functional Probiotic” ที่ระบุสายพันธุ์ ฟังก์ชัน และประโยชน์อย่างชัดเจน ข้อมูลจากรายงานระดับนานาชาติชี้ว่าตลาดโพรไบโอติกกลุ่ม OTC และ Consumer Health เติบโตเฉลี่ยราว 7% ต่อปีในช่วงปี 2560-2564 และเพิ่มขึ้นถึง 12% ในปี 2564 สะท้อนว่าผู้บริโภคหันมาใช้โพรไบโอติกดูแลสุขภาพมากขึ้น โดยไม่รอป่วยก่อนจึงรักษา

จากแล็บสู่คนไข้ อินโนบิกและเครือข่ายวิจัยผลักดัน Functional Probiotic

สิ่งที่ทำให้โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยน่าสนใจไม่ใช่แค่ชื่อเรียก แต่คือวิธีคิดแบบวิทยาศาสตร์ลึกที่ลงมือทำจริง วงการจุลินทรีย์ในประเทศเริ่มทำงานตั้งแต่ราวปี 2544 โดยหนึ่งสายพันธุ์ต้องใช้เวลาวิจัยกว่า 10 ปีกว่าจะพร้อมใช้งาน ทั้งการไอโซเลต การหาสภาพแวดล้อมเลี้ยง และการทดสอบผลต่อร่างกายมนุษย์อย่างเป็นระบบ อินโนบิกเข้ามาร่วมต่อยอดงานวิจัยกับสถาบันวิจัยและมหาวิทยาลัย ทำคลินिकलรีเสิร์ชกับคนไทย และนำผลไปตีพิมพ์ในวารสารต่างประเทศ เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือทั้งในหมอและประชาชน

หัวใจของแนวทางนี้คือการพัฒนา Next-Generation Probiotic ที่ไม่หยุดอยู่แค่การ “ปรับสมดุลลำไส้” แต่เลือกสายพันธุ์ที่มีฟังก์ชันเฉพาะ เช่น ช่วยดูแลไขมันในเลือด ไขมันพอกตับ หรือเสริมการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวาน แนวคิดคือใช้โพรไบโอติกทั้งเพื่อป้องกันและเสริมการรักษาในโรคกลุ่ม NCDs ซึ่งเป็นภาระใหญ่ของระบบสุขภาพ อินโนบิกเองให้ความสำคัญกับ Functional Probiotic สำหรับโรคเบาหวานและไขมันในเลือดสูง พร้อมขยายความร่วมมือกับสถาบันวิจัยและมหาวิทยาลัยอย่างต่อเนื่อง

ผลิตภัณฑ์จริงในตลาด จาก Daily Balance ถึง LD-Less

โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยไม่ได้เป็นแค่แผนบนกระดาษ ปัจจุบันอินโนบิกมีผลิตภัณฑ์ที่วางจำหน่ายแล้วสองรายการคือ Probiotic Daily Balance และ Probiotic LD-Less Probiotic Daily Balance เป็นชินไบโอติกในกลุ่ม General Probiotic ที่ออกแบบมาเพื่อช่วยสนับสนุนสมดุลของระบบทางเดินอาหาร ทำให้คนที่มีปัญหาท้องผูก ท้องเสียเรื้อรัง หรือระบบย่อยอาหารแปรปรวนมีตัวเลือกที่ผ่านการควบคุมคุณภาพและพัฒนาจากธนาคารจุลินทรีย์ของตนเอง

ส่วน Probiotic LD-Less เป็น Functional Probiotic ที่ชี้เป้าไปยังคนที่กังวลเรื่องคอเลสเตอรอล LDL โดยใช้สายพันธุ์ Lacticaseibacillus paracasei TISTR 2593 ที่คัดเลือกและพัฒนามาเพื่อช่วยดูแลระดับไขมันในเลือด จุดแข็งคือเป็นโพรไบโอติกที่ไม่ใช่แค่ “ช่วยลำไส้ดี” แต่ระบุได้ชัดว่าทำอะไรกับสุขภาพ และทำในกลุ่มโรคไขมันในเลือดซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับภาวะไขมันพอกตับและโรคหัวใจ นอกจากนี้ อินโนบิกและพันธมิตรกำลังร่วมวิจัยโพรไบโอติกเฉพาะทางเพื่อเสริมการรักษาผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ซึ่งเป็นโครงการแยกจากผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายอยู่แล้ว

ตลาดวิตามินไทยดุแค่ไหน และโพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยจะเบียดที่ยืนได้หรือไม่

ตลาดวิตามินไทยและอาหารเสริมมูลค่า 1.2 หมื่นล้านบาทกำลังแข่งขันกันอย่างเข้มข้น โดยมีแนวโน้มเติบโตราว 7.8% ในปี 2569 ตามเทรนด์ผู้บริโภคที่หันมาใส่ใจสุขภาพเชิงป้องกันมากขึ้น แบรนด์ต่างประเทศรายใหญ่ซึ่งครองส่วนแบ่งตลาดสูงก็เร่งออกผลิตภัณฑ์ใหม่กว่า 50 SKU และแตกไลน์สินค้านวัตกรรม เช่น วิตามินรูปแบบเม็ดฟู่หรือผง Fizzy Granules เพื่อตอบไลฟ์สไตล์คนรุ่นใหม่ อีกทั้งยังใช้กลยุทธ์ลดขนาดบรรจุภัณฑ์และวางแผนใช้ Influencer เพื่อเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้เร็วขึ้น

ท่ามกลางสนามที่มีผู้เล่นทุนหนา โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยต้องหาที่ยืนด้วยจุดเด่นที่ต่างออกไป นั่นคือความเฉพาะด้านทางสุขภาพ การพิสูจน์ในคนไทย และการผูกงานวิจัยเข้ากับปัญหาใหญ่อย่างไขมันพอกตับ ไขมันในเลือด และโรคเบาหวาน ถ้าสามารถสื่อสารว่าผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไม่ใช่แค่สารอาหารเสริมเฉพาะด้านที่ตามเทรนด์ แต่คือเครื่องมือลดความเสี่ยงโรค NCDs ได้อย่างมีหลักฐาน ก็มีโอกาสแย่งส่วนแบ่งจากตลาดวิตามินไทยที่กำลังเติบโตอย่างต่อเนื่อง

จากตลาดในประเทศสู่เป้าหมายระดับโลก โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยควรเดินเกมอย่างไร

แม้โครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีลึกอาจยังไม่เทียบเท่าประเทศผู้นำ แต่ระบบไบโอเทคโนโลยีและจุลินทรีย์เบสถือว่าเริ่มมีฐานที่น่าเชื่อถือจากการทำงานต่อเนื่องกว่า 20 ปี แนวทางขยาย Functional Probiotic สายพันธุ์ไทยสู่ตลาดโลกจึงต้องอาศัยสามแกนหลัก หนึ่ง คือโครงสร้างพื้นฐานด้านธนาคารจุลินทรีย์และการผลิตระดับอุตสาหกรรมเพื่อประกันคุณภาพและความสม่ำเสมอของสายพันธุ์ สอง คือโมเดล CDMO หรือ Research on Demand ให้ภาคเอกชนเข้ามาระบุโจทย์ว่าต้องการโพรไบโอติกที่มีฟังก์ชันแบบไหนกับร่างกาย และสาม คือการเชื่อมงานวิจัยกับช่องทางบริการสุขภาพจริง

สิ่งที่ควรจับตาคือการจับคู่จีโนมิกของมนุษย์กับจีโนมิกของจุลินทรีย์ เพื่อสร้างโพรไบโอติกที่ “เข้ากันได้” กับกลุ่มคนที่มีอาหารและพันธุกรรมใกล้เคียง เช่น ผู้ที่บริโภคอาหารเผ็ดและสมุนไพรแบบเอเชีย ซึ่งมีสัญญาณว่าเหมาะกับสายพันธุ์ไทยมากเป็นพิเศษ หากทำสำเร็จ โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยจะไม่ใช่แค่ตัวเลือกในตลาดวิตามิน แต่กลายเป็นจิ๊กซอว์สำคัญของความมั่นคงด้านยา ลดการพึ่งพาการนำเข้า และเป็นสินค้านวัตกรรมที่มีรากจากห้องวิจัยของเราเอง