ฝนตกฟ้าครึ้มยังต้องทากันแดดไหม วิทยาศาสตร์ตอบว่าใช่

ทากันแดดวันฝนตกคืออะไร และทำไมถึงสำคัญกว่าที่คิด

ทากันแดดวันฝนตกคือพฤติกรรมการใช้ครีมกันแดดในวันที่ฟ้าครึ้ม มีเมฆมาก หรือมีฝน โดยยึดหลักว่ารังสีอัลตราไวโอเลตจากดวงอาทิตย์ยังส่องถึงผิวได้แม้จะมองไม่เห็นแสงแดดชัดเจน แนวคิดนี้เน้นการป้องกันผิวล่วงหน้าเพื่อลดโอกาสเกิดผิวไหม้เสียสะสมจากรังสี UVA และ UVB ช่วยชะลอความเสื่อมของผิว และลดความเสี่ยงต่อปัญหาผิวจากแสงแดดในระยะยาว

คำตอบสั้นและชัดเจนคือ ในวันที่ต้องออกจากบ้าน คุณควรทากันแดดแม้ฟ้าจะครึ้มและมีฝน เพราะฟ้าครึ้มไม่ได้หมายความว่ารังสี UV หายไป รังสี UV จากดวงอาทิตย์ยังสามารถผ่านเมฆลงมายังพื้นโลกได้ และปริมาณที่ผ่านลงมาจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับชนิดและความหนาของเมฆ ดังนั้นวันที่ไม่มีแดดจัดจึงไม่ได้แปลว่าผิวจะไม่สัมผัสรังสี UV ความเข้าใจว่า "ไม่มีแดดเท่ากับไม่มี UV" จึงเป็นความเชื่อที่ทำให้ผิวถูกทำร้ายแบบไม่รู้ตัว

รังสี UV ในวันครึ้ม ความร้อนและแสงแดดคนละเรื่องกัน

หลายคนเชื่อว่าถ้าวันไหนเมฆหนา ฟ้าครึ้ม ลมเย็น แปลว่าปลอดภัยจากรังสี UV ความเชื่อนี้อันตราย เพราะรังสีอัลตราไวโอเลตจากดวงอาทิตย์ยังสามารถผ่านเมฆลงมาถึงพื้นโลกได้ โดยขึ้นอยู่กับชนิดและความหนาของเมฆ พูดง่ายๆ คือรังสี UV ในวันครึ้มไม่ได้หายไปไหน เพียงแค่สายตาเราไม่เห็นแสงจ้าเท่านั้น

จุดที่คนมักสับสนคือคิดว่าอากาศเย็นหรือไม่ร้อนเท่ากับ UV ต่ำ แต่ความร้อนกับรังสี UV ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน วันที่แดดแรงเรารู้สึกแสบผิวเพราะความร้อน ส่วนรังสี UV เองมองไม่เห็นและสัมผัสไม่ได้ จึงไม่ควรใช้ความรู้สึกว่าร้อนหรือเย็นเป็นตัวตัดสินว่าต้องทากันแดดหรือไม่ ความคิดว่า "ไม่มีแดด = ไม่มี UV" จึงไม่จริง เพราะรังสี UV ยังสามารถผ่านเมฆลงมาได้

เข้าใจ SPF และ UVA UVB ก่อนจะเชื่อว่าฝนตกไม่ต้องกันแดด

ถ้าอยากป้องกันแดดตลอดปี คุณต้องเข้าใจว่ารังสี UV มีทั้ง UVA และ UVB รังสี UV ที่เกี่ยวข้องกับผิวหนังมีทั้ง UVA และ UVB โดย UVA มีส่วนเกี่ยวข้องกับผิวแก่ก่อนวัย ริ้วรอย และจุดด่างดำ และสามารถผ่านกระจกหน้าต่างได้บางส่วน ส่วน UVB เป็นรังสีสำคัญที่ทำให้ผิวไหม้แดด และเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งผิวหนัง ดังนั้นต่อให้ฟ้าครึ้ม ฝนโปรย หรือคุณนั่งข้างหน้าต่างทั้งวัน ผิวก็ยังรับรังสีเหล่านี้อยู่

ตรงนี้เองที่ SPF และคำว่า Broad Spectrum มีความหมายมาก Broad Spectrum หมายถึงการปกป้องทั้ง UVA และ UVB ในวันที่ต้องออกกลางแจ้ง แม้เป็นวันครึ้มก็ควรเลือกกันแดดที่มีค่า SPF 30 ขึ้นไปตามคำแนะนำขององค์กรผิวหนังและสาธารณสุขนานาชาติ จะเป็นกันแดดชนิดไหน แร่หรือเคมีก็ทำหน้าที่กรองรังสี UV เหมือนกัน จุดสำคัญอยู่ที่ค่า SPF ความเป็น Broad Spectrum ปริมาณที่ทา และการทาซ้ำ ไม่ใช่ว่าอากาศแบบไหนจึงจะใช้ได้ผล

อยู่ในบ้านกับออกกลางแจ้ง กลยุทธ์กันแดดไม่เหมือนกัน

การทากันแดดวันฝนตกไม่จำเป็นต้องเข้มเหมือนไปทะเลทุกครั้ง เพราะความเสี่ยงขึ้นกับปริมาณรังสี UV และระยะเวลาที่คุณอยู่กลางแจ้ง WHO แนะนำให้ใช้ดัชนีรังสี UV หรือ UV Index เป็นตัวช่วยประเมินความเสี่ยง เมื่อค่า UV Index อยู่ที่ 3 ขึ้นไป ควรเริ่มใช้มาตรการป้องกันแสงแดด วันไหนฝนตกหนักแทบไม่ออกจากบ้าน ความเสี่ยงก็ไม่เท่ากับวันที่ฟ้าครึ้มแต่ต้องเดินทางหรือทำงานกลางแจ้งหลายชั่วโมง

สำหรับวันอยู่บ้าน ถ้าคุณไม่ได้อยู่ใกล้หน้าต่างนานๆ ความจำเป็นในการทากันแดดอาจลดลง แต่ถ้าต้องนั่งทำงานติดหน้าต่างหรือขับรถเป็นประจำ ควรระวัง UVA ที่สามารถผ่านกระจกหน้าต่างได้บางส่วน ส่วนคนที่ต้องออกกลางแจ้งควรทากันแดดบริเวณที่เสื้อผ้าไม่ได้ปกคลุม เช่น ใบหน้า คอ หู มือ เลือกสูตร Water Resistant หากต้องเจอฝนหรือเหงื่อ และถ้าอยู่กลางแจ้งควรทาซ้ำทุกประมาณ 2 ชั่วโมง รวมถึงหลังว่ายน้ำ เหงื่อออกมาก หรือเช็ดตัว

เลิกเชื่อ 5 ความเข้าใจผิด แล้วป้องกันแดดตลอดปีแบบมีเหตุผล

ปัญหาของหลายคนไม่ใช่ไม่มีกันแดด แต่คือมีความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการใช้กันแดด พฤติกรรมยอดฮิตคือคิดว่า SPF สูงทาครั้งเดียวอยู่ได้ทั้งวัน หรือคิดว่าฝนตกไม่ต้องสนใจ UV ซึ่งขัดกับหลักฐานทางผิวหนังที่ย้ำว่ารังสี UV ยังคงทะลุผ่านเมฆลงมาได้ และกันแดดต้องอาศัยทั้งการทาให้เพียงพอและทาซ้ำจึงจะใกล้เคียงค่าปกป้องที่ระบุ

วิทยาศาสตร์ชี้ให้เห็นชัดว่า "ไม่เห็นแดดไม่ได้แปลว่าไม่มี UV" และดัชนีรังสี UV คือตัวช่วยตัดสินใจสำคัญในแต่ละวัน มุมมองที่ควรเปลี่ยนคือเลิกใช้สภาพอากาศเป็นข้ออ้าง แล้วหันมาใช้ข้อมูลรังสี UV และรูปแบบการใช้ชีวิตของตัวเองเป็นตัวกำหนดแทน ถ้าต้องออกกลางแจ้ง แม้วันฟ้าครึ้ม ฝนโปรย การทากันแดด Broad Spectrum ค่า SPF 30 ขึ้นไปในปริมาณเหมาะสม ยังเป็นเกราะป้องกันผิวที่คุ้มค่าที่สุดในระยะยาว