ศูนย์กลาง AI ภูมิภาคต้องเริ่มจากโครงสร้างพื้นฐานลึกกว่าดาต้าเซ็นเตอร์

ศูนย์กลาง AI ภูมิภาคคืออะไร และทำไมโครงสร้างพื้นฐานถึงสำคัญ

ศูนย์กลาง AI ภูมิภาค คือ ระบบนิเวศทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีที่ผสานโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล พลังงาน และอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนขั้นสูงเข้าด้วยกัน เพื่อรองรับการประมวลผลข้อมูลและงานปัญญาประดิษฐ์ขนาดใหญ่ พร้อมสร้างห่วงโซ่อุปทานที่เชื่อมโยงตั้งแต่การออกแบบชิป ดาต้าเซ็นเตอร์ ไปจนถึงบริการดิจิทัลบนแพลตฟอร์มเดียวกันอย่างมีประสิทธิภาพ

ทิศทางโครงสร้างพื้นฐาน AI ไทยกำลังขยับจากการเป็นแค่ฐานผลิตอิเล็กทรอนิกส์ไปสู่การเป็นฮับเทคโนโลยีภูมิภาค ผ่านสามเสาหลักที่กำลังถูกวางอย่างเป็นระบบ นั่นคือ เซมิคอนดักเตอร์และโฟโตนิกส์ โครงสร้างพื้นฐานดาต้าเซ็นเตอร์ และระบบพลังงานรองรับงาน AI ความเคลื่อนไหวล่าสุดสะท้อนชัด เมื่อโครงการลงทุน AI เซมิคอนดักเตอร์ และโฟโตนิกส์กำลังหลั่งไหลเข้ามา ภายหลังผู้ผลิตรายใหญ่ระดับโลกตัดสินใจสร้างฮับการผลิตแห่งอนาคตและขยายฐานผลิตให้ใหญ่ที่สุดในโลกในพื้นที่นี้ สะท้อนศักยภาพในห่วงโซ่อุปทานดิจิทัล การจะรักษาโมเมนตัมนี้ไว้ไม่ใช่เรื่องของแรงงานราคาถูก แต่เป็นเรื่องวิสัยทัศน์ การออกแบบนโยบาย และความต่อเนื่องของยุทธศาสตร์

เชื่อมเซมิคอนดักเตอร์ โฟโตนิกส์ และ AI เข้าด้วยกันอย่างมีเป้าหมาย

จุดแข็งสำคัญของโครงสร้างพื้นฐาน AI ไทยคือการไม่มองอุตสาหกรรมแบบแยกส่วน แต่พยายามเชื่อมฐานอุตสาหกรรมดิจิทัลที่มีอยู่ให้กลายเป็นระบบเดียวกัน ตั้งแต่เซมิคอนดักเตอร์ แผ่นวงจรพิมพ์ขั้นสูง โฟโตนิกส์ ไปจนถึงดาต้าเซ็นเตอร์และระบบระบายความร้อน ซึ่งทั้งหมดเป็นห่วงโซ่อุปทานหลักของเศรษฐกิจดิจิทัลยุค AI แนวทางนี้ทำให้การลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ไม่ได้จบลงที่ค่าไฟและค่าเช่าที่ แต่ต่อยอดไปสู่อุตสาหกรรมมูลค่าสูงที่ผลิตอยู่ในพื้นที่เดียวกัน

ฝั่งนโยบาย บีโอไอกำลังจะเสนอ “ยุทธศาสตร์ชาติด้านเซมิคอนดักเตอร์” เพื่อกำหนดทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมในระยะยาว และประเมินว่าจะเกิดคลื่นลงทุนใหม่ในห่วงโซ่อุปทานของ AI เซมิคอนดักเตอร์ ยานยนต์อัจฉริยะ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะในช่วง 3–5 ปีข้างหน้า ขณะเดียวกัน การลงทุนจริงในครึ่งแรกของปี 2569 มีมูลค่า 535,800 ล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 27 และกว่า 127,000 ล้านบาทเกี่ยวข้องกับโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและ AI โดยตรง คำพูดที่ควรถูกจดจำคือ “การลงทุนดิจิทัลครึ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นแล้วเชื่อมโยงกับ AI โดยตรง” ซึ่งเป็นสัญญาณว่ากลยุทธ์กำลังเริ่มให้ผล

Data Center พลังงาน และเกมยุทธศาสตร์พลังงานสะอาด

ถ้าจะพูดถึงศูนย์กลาง AI ภูมิภาคโดยไม่พูดถึงพลังงาน ก็เท่ากับมองภาพเพียงครึ่งเดียว งาน AI ขนาดใหญ่กินไฟหนัก ดาต้าเซ็นเตอร์ต้องการไฟฟ้าฐาน 24 ชั่วโมง และโลกกำลังกดดันเรื่องคาร์บอนอย่างไม่ผ่อนมือ จึงไม่น่าแปลกที่งานสัมมนา NEOTech Forums 2026 ถูกออกแบบให้สำรวจเทคโนโลยีพลังงานยุทธศาสตร์หลายรูปแบบเพื่อรองรับ AI Data Center ตั้งแต่การใช้พลังงานความเย็นจาก LNG Green Hydrogen และ SMR ไปจนถึง Quantum Computing

แนวคิดที่น่าสนใจคือการดึง “พลังงานความเย็น” ที่สูญเสียจาก LNG Terminal มาใช้ระบายความร้อนให้ AI Data Center เพื่อลดค่า PUE และ WUE พร้อมเชื่อม LNG Terminal โรงไฟฟ้า และดาต้าเซ็นเตอร์เข้าเป็นโครงการ National AI Infrastructure ในพื้นที่ EECiti อีกเวทีสำคัญหยิบ Small Modular Reactor ขึ้นมาพิจารณาในฐานะไฟฟ้าฐานแบบ 24/7 Carbon-Free สำหรับ AI Data Center ขณะเดียวกัน ภาคพลังงานกำลังผลักดันให้เร่งถอดถอนอุปสรรคและขยายกำลังระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ เพื่อเพิ่มความเสถียรให้พลังงานหมุนเวียนที่ต้องรองรับคลื่น AI ใหม่ หากนโยบายพลังงานเดินช้า เป้าหมายศูนย์กลาง AI ก็จะเป็นเพียงวาทกรรม

ระบบนิเวศคน ความรู้ และซัพพลายเชน: เงื่อนไขชนะคลื่นเซมิคอนดักเตอร์

การเป็นศูนย์กลาง AI ภูมิภาคไม่ใช่การแข่งขันสร้างตึกดาต้าเซ็นเตอร์สูงที่สุด แต่คือการแข่งขันสร้างคนและซัพพลายเชนที่ตอบโจทย์เทคโนโลยีระดับโลก บีโอไอตั้งโจทย์ชัดว่าต้องเร่งปั้นบุคลากรและซัพพลายเชนใหม่รองรับคลื่น AI เซมิคอนดักเตอร์ และโฟโตนิกส์ โดยวางยุทธศาสตร์ Talent Development แบบสองทาง Build และ Buy ฝั่ง Build คือการสร้างคนผ่านความร่วมมือกับ 8 มหาวิทยาลัย เพื่อเปิดหลักสูตรด้านวิศวกรรมเซมิคอนดักเตอร์ การบิน และระบบดาต้าเซ็นเตอร์

ฝั่งระบบนิเวศอุตสาหกรรม บีโอไอขับเคลื่อนสามกลยุทธ์เชิงรุก ตั้งแต่การเสริมความเข้มแข็งของอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะจากฐาน PCB และอิเล็กทรอนิกส์เดิม ไปสู่กิจกรรมที่มีเทคโนโลยีและมูลค่าเพิ่มสูง การยกระดับฐานอุตสาหกรรมไปสู่อุตสาหกรรมอัจฉริยะและยั่งยืนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลและระบบอัตโนมัติควบคู่พลังงานสะอาด และการให้การลงทุนแปลงกลับมาเป็นขีดความสามารถของผู้ประกอบการไทยในซัพพลายเชนโลก บทเรียนสำคัญคือ ถ้าซัพพลายเชนยังผูกกับของนำเข้าเกือบทั้งหมด เม็ดเงินลงทุน AI และดาต้าเซ็นเตอร์จะไหลผ่านแล้วจบที่ต่างประเทศ การกำหนดนโยบาย Local Content ที่ทำได้จริงจึงเป็นโจทย์ที่สถาบันการศึกษา หน่วยงานรัฐ และภาคอุตสาหกรรมต้องร่วมกันตอบ

ข้อสรุป: จะเป็นฮับเทคโนโลยีภูมิภาคได้ ต้องคิดยาวกว่ารอบเลือกตั้ง

เมื่อมองภาพรวม โครงสร้างพื้นฐาน AI ไทยกำลังถูกวางอย่างประสานกัน ตั้งแต่เซมิคอนดักเตอร์และโฟโตนิกส์ ดาต้าเซ็นเตอร์พลังงาน ไปจนถึงคนและซัพพลายเชน บีโอไอเดินเกมผ่านเวที Thailand Focus 2026 และ BOI Forum 2026 เพื่อระดมยุทธศาสตร์ดึงการลงทุนมูลค่าสูงและต่อยอดฐานอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไปสู่เซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ ฝั่งมหาวิทยาลัยอย่างสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบังก็ผนึกภาคสื่อจัด NEOTech Forums 2026 เพื่อวางยุทธศาสตร์เปลี่ยนเงินลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ให้กลายเป็นอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

สิ่งที่ยังเป็นจุดเสี่ยงคือความต่อเนื่องของนโยบายพลังงานและอุตสาหกรรม หากกฎกติกาเปลี่ยนบ่อยหรือแผนพลังงานไม่ชัด การลงทุน AI และดาต้าเซ็นเตอร์จะเลือกเส้นทางที่มั่นใจมากกว่า การจะเป็นฮับเทคโนโลยีภูมิภาคจึงต้องคิดยาวกว่ารอบเลือกตั้ง ต้องมียุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์และโครงสร้างพื้นฐาน AI ที่ยืนระยะได้ถึงปี 2035 ซึ่งเป็นเป้าหมายที่ผู้เล่นรายใหญ่ตั้งใจสร้างระบบนิเวศทางธุรกิจในประเทศให้แข็งแกร่งขึ้น หากทำได้สำเร็จ ศูนย์กลาง AI ภูมิภาคจะไม่ใช่คำโฆษณา แต่จะกลายเป็นโครงข่ายอุตสาหกรรมและพลังงานที่จับต้องได้