มหกรรมพืชสวนโลกไม่ใช่แค่สวนดอกไม้ แต่คือยุทธศาสตร์เมือง
มหกรรมพืชสวนโลก คือการจัดงานแสดงพืชสวน ดอกไม้ และภูมิทัศน์ระดับนานาชาติที่ผสานนิทรรศการ เทคโนโลยีเกษตร การประชุมวิชาการ และกิจกรรมท่องเที่ยว เพื่อยกระดับภาพลักษณ์เมือง สร้างเศรษฐกิจท่องเที่ยว และต่อยอดเป็นพื้นที่สาธารณะและศูนย์เรียนรู้ระยะยาว ไม่ใช่เพียงงานจัดแสดงชั่วคราวที่จบแล้วจบกัน หัวใจของบทความนี้คือ มหกรรมพืชสวนโลกกำลังกลายเป็นเครื่องมือทางเศรษฐกิจและการเมืองเชิงพื้นที่ รัฐไม่ได้มองแค่งานโชว์ดอกไม้ แต่ใช้เป็นเวทีสร้างแบรนด์เมือง ดึงเม็ดเงินท่องเที่ยว และทดลองนวัตกรรมเกษตรในพื้นที่จริง รัฐบาลประกาศชัดว่าจะใช้การจัดงานในนครราชสีมาเป็น sandbox เกษตรมูลค่าสูง ยกประเด็น climate change เทคโนโลยีทางการเกษตร และการลดการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ขึ้นมาเป็นจุดขาย เพื่อแสดงศักยภาพด้านนวัตกรรมเกษตรและเศรษฐกิจใหม่ของภูมิภาคนี้

อุดรธานี ปักหมุดอีสานท่องเที่ยวด้วยงบลงทุนระดับพันล้าน
กรณีอุดรธานีคือภาพชัดว่ามหกรรมพืชสวนโลกถูกใช้เป็นจุดเปลี่ยนเมืองอย่างตั้งใจ พื้นที่หนองแดที่เดิมเป็นเพียงแนวคิดสวนสาธารณะ ถูกผลักดันต่อเนื่องราว 10 ปีจนกลายเป็นโครงการระดับชาติที่ใช้งบลงทุน 2,500 ล้านบาทจากภาครัฐก่อนหน้า และต่อมามีการสนับสนุนงบเพิ่มเติมจากรัฐบาลปัจจุบัน ขณะที่อีกข้อมูลระบุว่าโครงการนี้ใช้งบประมาณเกือบ 3 พันล้านบาท และเฉพาะงานก่อสร้างอาคาร ภูมิสถาปัตย์ และปลูกต้นไม้ก็เกือบ 1,700 ล้านบาท คำกล่าวที่ควรถูกหยิบมาทบทวนคือ “เป้าหมายสำคัญไม่ได้จำกัดอยู่ที่การจัดงานเพียงครั้งเดียว แต่ต้องการให้พื้นที่แห่งนี้กลายเป็นแหล่งเศรษฐกิจและพื้นที่สาธารณะในระยะยาว” นั่นหมายความว่าอุดรธานีกำลังเดิมพันงบมหาศาลกับการสร้างฐานเศรษฐกิจใหม่ ทั้งการท่องเที่ยว การค้า การเกษตร และอุตสาหกรรมไมซ์ ที่ต้องพิสูจน์ผลลัพธ์จริงใน 134 วันของการจัดงานและหลังจากนั้น

จากงาน 134 วันสู่เมืองสีเขียวและไมซ์ฮับของภูมิภาค
งานมหกรรมพืชสวนโลกอุดรธานีเปิดให้เข้าชม 1 พฤศจิกายน ถึง 14 มีนาคม รวมราว 134 วัน และถูกคาดหวังว่าจะกระตุ้นการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจอย่างชัดเจนในช่วงกว่า 3 เดือนนี้ แต่ความสำเร็จไม่ได้วัดแค่จำนวนผู้เข้าชมหรือเม็ดเงินหมุนเวียนระยะสั้น ยังต้องดูต้นทุนการดูแลพื้นที่ การบริหารสินทรัพย์ และความสามารถในการสร้างกิจกรรมเศรษฐกิจต่อเนื่องหลังจบงานด้วย จุดที่น่าสนใจคือการผูกงานพืชสวนโลกเข้ากับมาตรฐานการจัดงานสีเขียวและแนวคิด ESG มีการใช้มาตรฐาน ISO 20121 และขอการรับรอง Carbon Neutral Self-Declaration รวมถึงจัดประชุมวิชาการนานาชาติ Green City Conference เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านเมืองสีเขียวและนโยบายความยั่งยืน นี่คือการใช้มหกรรมพืชสวนโลกเป็นเวทีฝึกทักษะบริหารเมืองและอุตสาหกรรมไมซ์ ซึ่งหากทำได้จริง อุดรธานีจะไม่ใช่แค่เมืองผ่านทางของอีสานท่องเที่ยว แต่เป็นศูนย์กลางการประชุมและงานนานาชาติของภูมิภาค

นครราชสีมา Sandbox เกษตรมูลค่าสูง เกมยาวของนวัตกรรมเกษตร
ในขณะที่อุดรธานีเดินเกมเมืองสีเขียว นครราชสีมากำลังถูกวางบทบาทให้เป็น sandbox เกษตรมูลค่าสูงสำหรับมหกรรมพืชสวนโลกครั้งถัดไป รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม นำทีมประชุมคณะกรรมการอำนวยการจัดงานมหกรรมพืชสวนโลกจังหวัดนครราชสีมาครั้งแรก พร้อมประกาศว่ารัฐบาลจะทำงานนี้ให้ “ดีขึ้น” โดยใช้จังหวัดเป็นสนามทดลองระดับนานาชาติในเรื่อง climate change เทคโนโลยีทางการเกษตร และการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ เพื่อยกระดับไปสู่เกษตรมูลค่าสูงและเศรษฐกิจใหม่ แนวคิดนี้สะท้อนว่ารัฐต้องการให้มหกรรมพืชสวนโลกเป็นมากกว่าการจัดงาน แต่เป็นแพลตฟอร์มทดลองนวัตกรรมเกษตร ตั้งแต่ระบบชลประทานอัจฉริยะ การจัดการคาร์บอน ไปจนถึงโมเดลการท่องเที่ยวเชิงเกษตร โดยเน้นใช้งบประมาณให้น้อยที่สุด เพื่อพิสูจน์ว่าจังหวัดที่ไม่ได้มีงบล้นมือก็สามารถจัดงานมาตรฐานสูงและต่อยอดเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจท่องเที่ยวใหม่ได้

โอกาสและความเสี่ยง: มหกรรมพืชสวนโลกจะเปลี่ยนเศรษฐกิจอีสานท่องเที่ยวได้จริงหรือไม่
เมื่อมองภาพรวม มหกรรมพืชสวนโลกกำลังถูกใช้เป็นยุทธศาสตร์ยกระดับอีสานท่องเที่ยวจากภูมิภาคผ่านทางสู่จุดหมายปลายทางใหม่ รัฐหวังให้การจัดงานในอุดรธานีเป็นจุดเริ่มต้นเพิ่มขีดความสามารถทางเศรษฐกิจของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผ่านการเชื่อมโยงการท่องเที่ยว การค้า การเกษตร และอุตสาหกรรมไมซ์เข้าด้วยกัน ขณะเดียวกัน นครราชสีมาก็ถูกวางบทบาทให้เป็น sandbox นวัตกรรมเกษตรที่เน้นเกษตรมูลค่าสูงและการจัดการสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างมาตรฐานใหม่ของงานพืชสวนโลกในประเทศ แต่โครงการขนาดนี้ย่อมมาพร้อมคำถามเรื่องความคุ้มค่าและธรรมาภิบาล ตั้งแต่การร้องเรียนความล่าช้า การปรับลดพื้นที่จัดงาน ไปจนถึงการตรวจสอบการถมดินและคุณภาพดินที่ต้องคืนงบและยกเลิกงานปรับคุณภาพดิน ภาคประชาชนยังห่วงการรองรับนักท่องเที่ยว การมีส่วนร่วมของชุมชน และการดูแลพื้นที่หลังจบงาน รัฐจึงต้องพิสูจน์ให้ได้ว่าโมเดลมหกรรมพืชสวนโลกจะไม่กลายเป็นสวนร้างราคาแพง แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานเศรษฐกิจท่องเที่ยวและนวัตกรรมเกษตรที่คนในพื้นที่ได้ประโยชน์จริง







